İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde (İYUK)
İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde (İYUK) Genel Tarih: 28-04-2025 İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. madde (İYUK); idari davalarda delil tespitlerinin nasıl yapılacağına dair hususlar düzenlenmiştir. Delil tespiti; görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş olan ya da ileride açılacak bir davada ileri sürülebilecek bir vakıanın (durumun) keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yapılması ya da tanık ifadelerinin alınması gibi işlemlerin yapılması suretiyle tespit edilmesidir (HMK md.400/1).
İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde (İYUK) Genel Tarih: 28-04-2025 İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. madde (İYUK); idari davalarda delil tespitlerinin nasıl yapılacağına dair hususlar düzenlenmiştir. Delil tespiti; görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş olan ya da ileride açılacak bir davada ileri sürülebilecek bir vakıanın (durumun) keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yapılması ya da tanık ifadelerinin alınması gibi işlemlerin yapılması suretiyle tespit edilmesidir (HMK md.400/1). Delil tespiti, “tespit davası’ndan (HMK md.106) ayrı bir kurumdur. Delil tespiti istenebilmesi için “hukuki yararın varlığı gerekir. Makale İçeriği Toggle İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde İdari Davalarda Delillerin Tespiti Taraflar, idari dava açtıktan sonra bu davalara ilişkin delillerin tespitini ancak davaya bakan Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinden isteyebilirler. Davaya bakan Danıştay, İdare ve Vergi Mahkemeleri istemi uygun gördüğü takdirde üyelerden birini bu işle görevlendirebileceği gibi, tespitin mahalli idari veya adli yargı mercilerince yaptırılmasına da karar verebilir. Delillerin tespiti istemi, ivedilikle karara bağlanır. İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde Açıklaması Delillerin tespiti ile ilgili olarak, İdari yargılama Usulü Kanununda, mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan gönderme dışında, istek ve karara bağlanma yöntemini konu alan 58. madde vardır. Bu maddede yer alan yöntem kuralları dışında, delillerin tespiti konusunda, 31. maddenin 1. fıkrasında yapılan gönderme dolayısıyla, HMK’nın 400 ilâ 406. maddele rinde yer alan düzenlemeler, İdari Yargılama Usulünün yazılılık esasına uyduğu ölçüde, idari yargı yerlerinde de uygulanır. İdari Yargılama Usulü Kanununun 58. maddesinin l. fıkrasına göre; idari davanın açılmasından sonra, delillerin tespitinin, ancak idari davaya bakan Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinden istenilmesi olanaklıdır. Bu düzenleme, idari dava açılmasından sonra, İdari Yargı Düzenine mensup yargı yerleri dışındaki yargı yerlerinden; örneğin, adli yargı yerlerinden delil tespiti isteminde bulunulmasını; bu yargı yerlerinin de, kendilerine yapılan başvuruları olumlu olarak sonuçlandırmalarını (delil tespiti yapmalarını) yasaklamaktadır. Ancak; 58. madde, idari dava açmadan önce, delil tespiti yapılmasının hangi yargı yerinden istenileceği; idari yargı yerlerinden de, bu konuda, istekte bulunulup bulunulamayacağını açıklamamaktadır. HMK’nın 402. maddesinde, delillerin tespitinin, tespiti istenilen olay ile tanık ve bilirkişilere sorulacak soruları, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusu nu uyandıran sebeplerle, aleyhine delil tespiti istenilen idarenin unvanını içeren dilekçe ile istenilebileceğini söylemektedir. Bu hüküm, idari dava açmadan önce, sulh hukuk mahkemelerinden istenilecek delil tespiti isteklerinde uygulanabilir niteliktedir. İdari yargı yerlerinde, bu hüküm değil, İdari Yargılama Usulü Kanununun kendi kuralların uygulanır. İdari yargı yerlerinde, delillerin tespiti, dava dilekçesinde veya, daha sonraki bir tarihte, ayrı bir dilekçe ile istenilir. Dilekçenin, sağ üst köşesine, altı çizilerek, “Keşif ve/veya bilirkişi incelemesi sure tiyle delil tespiti istemi vardır.” ibaresinin yazılması, ilk bakışta, davaya bakan yargı yerin dikkatini çekmesi bakımından yararlıdır. Dilekçenin içeriğinde, tespiti istenilen olaylar ve bilirkişiye sorulacak sorular, ayrıca belirtilir. İlgili Makale: Tam Yargı Davası 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Tam Metin: İYUK – 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu idari yargilama usulu kanunu 58 madde iyuk İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde İdari Davalarda Delillerin Tespiti Emsal Kararlar Danıştay 4. Dairesi E:2006/2239, K:2006/2470 İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde İdari Davalarda Delillerin Tespiti 2003 yılı işlemleri incelenen davacı adına bir kısım mal alış ve genel giderlerini içeriği itibarıyla yanıltıcı fatura ile belgelendirdiği ileri sürülerek re’sen kurumlar vergisi salınmış, bu vergi ve aslı aranmayan geçici vergi üzerinden vergi ziyaı cezası kesilmiştir. Vergi Mahkemesince; dosyanın incelenmesinden, davacının kısa metrajlı televizyon ve reklam filmleri ile uzun metrajlı sinema filmleri çektiği, çekilen filmlerin ulusal ve uluslararası festivallerde ödüller aldığı, bu işlerle ilgili olarak düzenlediği faturalarla 8.248.174.944.750 Lira hasılat elde ettiği ve 6.253.206.000.000 hizmet maliyeti bulunduğunun anlaşıldığı, yüksek bir ciroya sahip firmanın, mal ve hizmet alımlarının da sağlanan hasılat ile orantılı olacağı ancak inceleme elemanınca, bu yönde bir inceleme yapılmadan alt firmalardan birinin kendi altındaki firmalardan satın aldığı iddia edilen mal ve hizmeti % 94.5’inin içeriği itibarıyla yanıltıcı olduğundan söz edilerek, Kabataş firmasının da davacıya düzenlediği faturaların %94.5’inin içeriği itibarıyla yanıltıcı fatura olarak kabul edilmesinin, iktisadi ve teknik icaplarla bağdaşmadığı, nitekim firma tarafından verilen teklif formları, hizmetin gerçekleşmesi için yapılan mekanlar, platformlar, harcama kalemlerinin boyutlarını gösteren belgelerin dosyada bulunduğu, davacı iddialarının gerçekliği hususunda Sarıyer Sulh Hukuk Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda, 671 emsal firma ile davacı kurumun karşılaştırıldığı ve davacının kayıtlarının gerçekçi olduğu, kayıtlarda yer alan gider kalemlerinin gerçekte yapıldığı, içeriği itibarıyla yanıltıcı belge kullanılmadığının belirtilmesi karşısında, Mahkemelerince ve Sulh Hukuk Mahkemesince bu görüşün benimsendiği, verilen kararda bu tespitin yegane delil olarak değil esas delillerin doğrulanmasına ilişkin bir karine olarak kabul edildiği, bu durumda, vergi inceleme raporuyla yapılan tespitler, defter kayıtları ve belgeleri kusurlandırmadığından yapılan tarhiyatın yasal olmadığı gerekçesiyle vergi ve cezaların kaldırılmasına karar verilmiştir. Davalı İdare, yapılan tarhiyatın yasal olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemektedir. 2003 yılında bir kısım alış ve giderlerini içeriği itibarıyla yanıltıcı fatura ile belgelendirdiği ileri sürülen davacı adına inceleme raporuyla belirlenen matrah üzerinden re’sen salınan kurumlar vergisi ile bu vergi ile aslı aranmayan geçici vergi üzerinden kesilen vergi zıyaı cezasını kaldıran Vergi Mahkemesi kararı temyiz edilmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun idari davalarda delillerin tespiti başlıklı 58. maddesinin 1. fıkrasında, tarafların idari dava açtıktan sonra bu davalara ilişkin delillerin tespitini ancak davaya bakan Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinden isteyebileceği belirtilmiştir. Bu düzenleme uyarınca, idari dava açıldıktan sonra, delillerin tespiti ancak, davaya bakan idari yargı yerinden istenebileceğinden uyuşmazlık konusu olayda, 2003 yılı için yapılan re’sen tarhiyata karşı açılan davada, Sulh Hukuk Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu yapılan tespitlerin davanın çözümüne esas alınması olanaklı değildir. Bu durumda, Vergi Mahkemesi tarafından vergi ve cezaların kaldırılması yolunda verilen kararın gerekçesinin bu kısmı hukuka uygun bulunmamakla beraber yapılan diğer değerlendirmeler sonucu belirtilen gerekçelerle davanın kabulü yolunda verilen Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir. Danıştay 13. Dairesi E:2005/208, K:2005/1561 İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde İdari Davalarda Delillerin Tespiti 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun İdare Dava Türleri ve İdari Yargı Ye
İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde (İYUK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
İdari Yargılama Usulü Kanunu 58. Madde (İYUK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.