Devlet Memurları Kanunu 225. Madde (DMK)
Devlet Memurları Kanunu 225. Madde (DMK) Genel Tarih: 07-03-2025 Makale İçeriği Toggle Devlet Memurları Kanunu 225. Madde (DMK) Mecburi Hizmetle İlgili Yükümlülükler Mecburi hizmetle yükümlü bulunanlar yetiştirme, eğitim veya staj sürelerinin bitiminden itibaren en çok iki ay içinde kurumlarına başvurmak zorundadırlar. Bunlardan; a) Başvurma tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde bir göreve atanmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kalkar.
Devlet Memurları Kanunu 225. Madde (DMK) Genel Tarih: 07-03-2025 Makale İçeriği Toggle Devlet Memurları Kanunu 225. Madde (DMK) Mecburi Hizmetle İlgili Yükümlülükler Mecburi hizmetle yükümlü bulunanlar yetiştirme, eğitim veya staj sürelerinin bitiminden itibaren en çok iki ay içinde kurumlarına başvurmak zorundadırlar. Bunlardan; a) Başvurma tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde bir göreve atanmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kalkar. Mecburi hizmetin (d) fıkrasına göre krediye dönüştürülmesi istendiği takdirde bu süre istemin karara bağlandığı tarihten başlar. Bu durumun oluşuna kendi kusuru ile sebep olan memurlar bundan doğan zararı tazminle yükümlüdürler. b) Başvurmayanlar veya atanma için gerekli belgelerini tamamlamayanlar yol giderleri de dahil olmak üzere, kendilerine kurumlarınca yapılmış bulunan bütün giderleri yüzde elli fazlasıyla ödemek zorundadırlar. c) Atanıp da yükümlü bulundukları mecburi hizmeti bitmeden ayrılmış veya bir ceza sebebiyle memurluktan çıkarılmış olanlar mecburi hizmetlerinin eksik kalan kısmı ile orantılı tutarı yüzde elli fazlasıyla ödemek zorundadırlar. d) Hizmetlerine lüzum olmadığına Cumhurbaşkanınca karar verilenlerin mecburi hizmet yükümlülükleri krediye dönüştürülebilir. e) İlk ve orta dereceli okullar ile, kurslarda Milli Eğitim Bakanlığı tarafından okutulan parasız yatılı öğrencilerin mecburi hizmetlerine, bu kanuna tabi kurum ve kuruluşlarda ihtiyaç olmaması halinde Milli Eğitim Bakanlığı bunların mecburi hizmet yükümlülüğünü kaldırmaya yetkilidir. Bu fıkraya göre kurumların, ihtiyacı olup olmadığı bir aylık süre verilmek ve Resmi Gazete’de ilan edilmek suretiyle tespit olunur. Askerlikte geçen süre mecburi hizmetten sayılmaz. Mecburi hizmetini yapmakta iken yasama organına seçilenlerin yükümlülükleri seçildikleri sürece ertelenir. İlgili Makale: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) Tam Metin: Devlet Memurları Kanunu 225. Madde Açıklaması Bu maddenin (e) bendinde belirtilen mecburi hizmet yükümlülüğü kaldırılmıştır. Buna ilişkin olarak 657 sayılı kanuna 1/8/1996 tarihli 4160/2 Kanunun maddesi ile Ek Madde 35 eklenmiştir. Bu Ek Madde ile; kamu kurum ve kuruluşları tarafından personel kanunları ve diğer özel kanunlarda yer alan hükümlere göre bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yurt içinde okutulacak yeni öğrencilerin mecburi hizmet yükümlülüğü kaldırılmıştır. Ancak yurtdışında okutulanlar ile Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından okutulanlar için bu madde hükmü uygulanmaz ve bunları mecburi hizmet yükümlülüğü devam edecektir. 657 Sayılı Kanunu Ek Madde 35 hükmü ile Kamu kurum ve kuruluşları tarafından personel kanunları ve diğer özel kanunlarda yer alan hükümlere göre bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren okutulacak yeni öğrencilere mecburi hizmet yükümlülüğü getirilemez. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte mecburi hizmet karşılığı okutulmakta olan öğrenciler, mezuniyetlerinden veya memuriyete atanmaların dan sonra kurumlarından mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılmasını talep edebilirler. Bu takdirde başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın, mecburi hizmet yükümlülüğü ve tazminat borçları (1.1.1995 tarihinden önce mecburi hizmet yükümlülüğünü ihlal edenlerin borçları dâhil) ortadan kalkacağı belirtilmektedir.” hükmü yer almaktadır. devlet memurları kanunu 225 madde dmk Devlet Memurları Kanunu 225. Madde Mecburi Hizmetle İlgili Yükümlülükler Emsal Kararlar Danıştay Beşinci Dairesi E:1979/870, K:1982/3757 Devlet Memurları Kanunu 225. Madde Mecburi Hizmetle İlgili Yükümlülükler Davacının Milli Eğitim Bakanlığı Hesabına yurt dışında doktora yapmak amacıyla çıktığı, ancak tamamlanmadan yurda dönmesi sebebiyle doktora öğrenciliği ile ilişkisi tazminatsız olarak mecburi hizmet yükümlülüğü ne çevrildiği 30.12.1975 tarihinde Bakanlıkça iş ihbarı yapıldığı ve davacının 9.1.1976 tarihli dilekçesinde bu görevi kabul edeceğini belirttiği halde 16.12.1976 tarihli cevapta davacının çalışmakta olduğu kurumun mecburi hizmeti devralmayı istemesi halinde devredilebileceği aksi halde Bakanlıkça atama yapılacağı yeniden davacıya bildirildiği bilahare de, 5.5.1977 tarihinde dava konusu işlemin tesis edildiği dosyanın incelenmesinden anlaşılmış bulunmaktadır. 657 sayılı kanunun 225.maddesinde Mecburi hizmetle yükümlü bulunanlar yetiştirme, eğitim ve staj sürelerinin bitiminden itibaren en çok iki ay içinde kurumlarına başvurmak zorundadırlar. Bunlardan; a) Başvurma tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde bu göreve atanmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kalkar hükmü yer almıştır. Yukarıdaki hüküm gereğince davacıya mecburi hizmet yükümlülüğü sebebiyle davalı idarece 30.12.1975 tarihinde iş ihbarı yapıldığı ve davacıda verilecek görevi kabul edeceğini 9.1.1976 tarihli dilekçesinde belirtmiş olmasına rağmen davalı idarece bu tarihten itibaren 3 ay içinde bir göreve atanmadığı bu süre geçtikten çok sonra 5.5.1977 tarihinde dava konusu atama işleminin tesis edildiği ve Dairemizce atamama nedeni sorulduğu halde davalı idarece cevap verilmediği anlaşıldığından yukarıda sözü edilen madde hükmü gereğince davacının 3 ay içinde atanması yapılmadığından mecburi hizmet yükümlülüğü ortadan kalkmış bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle hukuki dayanaktan yoksun dava konusu atama işleminin iptaline karar verildi. Danıştay Beşinci Dairesi E:1978/387, K:1983/1320 Devlet Memurları Kanunu 225. Madde Mecburi Hizmetle İlgili Yükümlülükler Tıp Fakültesinde öğrenci olduğu 1968-1974 yıllarında Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından burs almak suretiyle 3 yıl 8 ay 20 gün mecburi hizmet yükümlülüğü altına giren ve 1 yıl 5 ay 4 gün mecburi hizmet yaptıktan sonra idareye yaptığı başvuru ile mecburi hizmet karşılığı borcunu ödemeye hazır olduğunu bildiren ve aldığı burs ve okul masrafları tutarının iki katı olan 47.620 lirayı 26.8.1977 tarihli makbuzla ödeyen davacı, 1 yıl 5 ay 4 gün mecburi hizmeti dikkate alınmadan burs olarak aldığı miktarın iki mislini ödemesi gerektiği yolundaki işlemin 657 sayılı Kanunun 225.maddesine aykırılığı nedeniyle iptalini istemektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1897 sayılı kanunla değişik 225. maddesinin (C) bendinde Atanıp da yükümlü bulundukları mecburi hizmeti bitmeden ayrılmış veya bir ceza sebebiyle memurluktan çıkarılmış olanlar mecburi hizmetlerinin eksik kalan kısmı ile orantılı tutarı yüzde elli fazlasıyla ödemek zorundadırlar hükmü ile aynı kanunun 237.madde sinin (a) bendinde 31.3.1976 tarih ve 788 sayılı kanun ile ek ve tarihleri (…) bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; (b) bendinde 20.6.1927 tarih ve 1108 sayılı, 30.6.1939 tarih ve 5856 sayılı, 28.2.1959 tarih ve 7244 sayılı kanunlarla bu kanunların ek ve tadilleri, 23 Temmuz 1965 tarihinden evvel ve sonra yürürlüğe giren teşkilat kanunları ile diğer kanunların bu kanuna aykırı hükümleri ve Devlet Memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını, ödeneklerini ve diğer özlük işlemlerini düzenleyen hükümler Genel Kadro Kanununun yürürlüğe girdiği ayın son gününden itibaren yürürlükten kalkar hükmü yer almıştır. Davacı hakkında idarece uygulanan ve tüm borcun iki katının tahsili sonucunu doğuran işlemin dayanağı olan kanunlar yukarıda açıklandığı üzere yürürlükten kalktığına ve cezai bir nitelik taşıyan konu ayrıntılı bir şekilde ve mecburi hizmet yükümlüsü lehine değiştirilerek düzenlendiğine göre, artık yürürlükten kalkmış bulunan kanunlara göre işlem yapılması olanaksızdır. Ayrıca kamu hukuku sahası
Devlet Memurları Kanunu 225. Madde (DMK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Devlet Memurları Kanunu 225. Madde (DMK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.