Devlet Memurları Kanunu 178. Madde (DMK)
Devlet Memurları Kanunu 178. Madde (DMK) Genel Tarih: 21-05-2026 Devlet Memurları Kanunu’nu 178. maddesi ile kapsamlı bir şekilde düzenlenmiştir. Bu madde, kamu hizmetinin kesintisiz ve etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla devlet memurlarının normal çalışma saatleri dışında yaptıkları ek görevlendirmelerin hukuki çerçevesini ve karşılığını belirlemektedir (Devlet Memurları Kanunu, m.
Devlet Memurları Kanunu 178. Madde (DMK) Genel Tarih: 21-05-2026 Devlet Memurları Kanunu’nu 178. maddesi ile kapsamlı bir şekilde düzenlenmiştir. Bu madde, kamu hizmetinin kesintisiz ve etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla devlet memurlarının normal çalışma saatleri dışında yaptıkları ek görevlendirmelerin hukuki çerçevesini ve karşılığını belirlemektedir (Devlet Memurları Kanunu, m. 178, ). Memurların haftalık 40 saatlik yasal çalışma süresi dışında yaptıkları çalışmaların hangi koşullarda ücretle, hangi koşullarda ise izinle karşılanacağı bu madde ile netleştirilmiştir. DMK 178. madde, fazla çalışmayı iki ana başlık altında ele alır: Ücretli Fazla Çalışma (DMK m. 178/A): Bu hüküm, belirli olağanüstü durumlar veya hizmetin özel niteliği gerektiren hallerde memurlara fazla çalışma karşılığı ücret ödenmesini öngörür. Bu haller, özellikle salgın hastalıklar, tabii afetler gibi olağanüstü durumların devamı süresince yapılan çalışmalar ile fabrika, atölye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanunu’na tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması durumlarıdır. Bu tür fazla çalışmaların süresi ve saat başına ödenecek ücret miktarı, Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir (Devlet Memurları Kanunu, m. 178/A, ). Bu düzenleme, kamu hizmetinin aksamadan yürütülmesi için zorunlu olan ek emeğin maddi bir karşılıkla tanzim edilmesini amaçlar. Ücretsiz Fazla Çalışma Karşılığı İzin (DMK m. 178/B): Yukarıda belirtilen özel durumlar dışında, kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin de çalıştırabilirler. Bu durumda, personele yaptırılan her sekiz saatlik fazla çalışma karşılığında bir gün izin verilir. Bu iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek aynı yıl içinde kullandırılabilir (Devlet Memurları Kanunu, m. 178/B, ). Bu düzenleme, idarenin hizmet gerekleri doğrultusunda esneklik sağlamasına olanak tanırken, memurların emeğinin karşılığını izin yoluyla da olsa almasını güvence altına alır. Danıştay içtihatları da bu prensibi desteklemektedir. Örneğin, Danıştay 11. Dairesi, E. 2002/256, K. 2005/1264, T. 14.03.2005 () kararında, koruma ve güvenlik memurunun fazla çalışma sürelerinin nöbet hizmeti niteliğinde olmaması nedeniyle, bu çalışmaların 657 sayılı Kanun’un 178/B maddesi uyarınca izinle karşılanması gerektiği tespit edilmiştir . Benzer şekilde, Danıştay 12. Dairesi, E. 2019/166, K. 2022/5144, T. 07.11.2022 () kararında, arama ve kurtarma teknisyeninin nöbetlerde, dini ve milli bayramlarda geçen çalışma sürelerinin fazla çalışma olarak değerlendirilerek izinle karşılanması gerektiğini ve idarenin iptal edilmiş bir yönetmelik hükmüne dayanarak ret işlemi tesis edemeyeceğini hükme bağlamıştır . Ancak, sözleşmeli personel statüsündeki kamu görevlileri için durum farklılık gösterebilir; Danıştay 12. Dairesi, E. 2021/2986, K. 2023/2115, T. 13.04.2023 () kararında, kadro karşılığı sözleşmeli sosyal çalışmacının nöbet ücreti talebini reddetmiş, sözleşmeli personelin mali haklarının hizmet sözleşmesi esaslarında sayma yoluyla belirlendiğini ve nöbet ücretinin bu haklar arasında sayılmadığını, ancak nöbet görevinin karşılığı olarak nöbet izninden yararlandırılması gerektiğini belirtmiştir . Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri ise Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir. İlgili Makale: İptal Davası Makale İçeriği Toggle Fazla Çalışma Ücreti (Değişik: 5/7/1991 – KHK-433/3 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/5/1992 tarihli ve E. 1991/33, K. 1992/32 sayılı Kararı ile, Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/8 md.) A) 99 ve 100. maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında; a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince), b) Fabrika, atölye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması, hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır. Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir. B) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 14/2/1997 tarihli ve E: 1997/20, K: 1997/32 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 3/4/1998 – 4359/4) Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir. Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir. Milli İstihbarat Teşkilatı mensuplarına ödenecek fazla çalışma ücretleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından onaylanacak bir talimatla tespit edilir. İlgili Makale: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) Tam Metin: devlet memurları kanunu 178 madde dmk Devlet Memurları Kanunu 178. Madde Açıklaması Memurların haftalık çalışma süresi, yasanın 99. maddesi ile 40 saat olarak sınırlandırılmıştır. Bu süre cumartesi ve pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Bu düzenleme, günlük çalışmalarının başlama ve bitim saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Bakanlar Kurulunca, illerde Valiler tarafından yapılır. Halen günlük çalışma süresi 8 saat üzerinden uygulanmaktadır. Böylece yetkililerce saptanmış bulunan günlük çalışma saatleri dışında yapılanı çalışma, fazla çalışma olarak tanımlanmış ve yasada sayılan koşulların gerçekleşmesi halinde de fazla çalışmanın ücretle karşılanması kabul edilmiştir. Yasanın “Fazla Çalışma Ücreti” başlığını taşıyan 178. maddesi, fazla çalışma yapılacak halleri bazı koşullara bağlamış ve ancak bu koşulların gerçekleşmesi halinde yapılacak fazla çalışmanın ücretle karşılanması ilkesini benimsemiştir. Ancak, daha sonra madde, 418 (418 sayılı KHK’nın Anayasa Mahkemesi tarafından iptali üzerine aynı konuları yeniden düzenlemek amacıyla çıkarılan 527) sayılı KHK ile değiştirilerek önceden yaygın bir şekilde uygulanan fazla çalışmanın ücretle karşılanması daraltılarak bazı özel durumlara hasredilmiş, bunların dışında yaptırılacak fazla çalışmaların izinle telafisi yoluna gidilmiştir. Anayasa Mahkemesi bu konu ile ilgili B bendini iptal ederek, fazla çalışmanın izinle telafisi yolunu tıkamış, ancak hüküm 4359 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Devlet Memurları Kanunu 178. Madde Fazla Çalışma Ücreti Emsal Kararları Danıştay On Birinci Dairesi E:2002/256, K:2005/1264 Devlet Memurları Kanunu 178. Madde Fazla Çalışma Ücreti Dava, … Üniversitesi Rektörlüğünde koruma ve güvenlik memuru olarak çalışan davacının, fazla çalışma sürelerinin ücretle ya da izinle karşılanması yolundaki başvurusunun yanıt verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İdare Mahkemesinin kararıyla; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99. maddesinde, memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olduğu, ancak özel kanunlarla yahut bu Kanuna veya özel Kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle kurumlarının ve hizmetlerinin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma sürelerinin tespit edilebileceği, 101. maddesinde, günün 24 saati devamlılık gösteren hizmetlerde çalışa
Devlet Memurları Kanunu 178. Madde (DMK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Devlet Memurları Kanunu 178. Madde (DMK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.