Ceza Muhakemesi Kanunu 63. Madde (CMK)
Ceza Muhakemesi Kanunu 63. Madde (CMK) Genel Tarih: 29-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 63. madde (CMK); bilirkişinin atanması talebi ve hangi şartlarda atanacağına dair hususlar düzenlenmiştir. Bilirkişi atamasıyla ilgili olan bu madde, önceki yasanın 66.
Ceza Muhakemesi Kanunu 63. Madde (CMK) Genel Tarih: 29-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 63. madde (CMK); bilirkişinin atanması talebi ve hangi şartlarda atanacağına dair hususlar düzenlenmiştir. Bilirkişi atamasıyla ilgili olan bu madde, önceki yasanın 66. maddesinin oldukça değiştirilmiş bir şeklidir. Her davanın bilirkişisi yargıçtır. Yargıçlık mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgi ile çözülmesi olanaklı konularda bilirkişi dinlenemez. Bir yazının hakaret oluşturup oluşturmadığı ya da laikliğe aykırı propaganda suçunun işlenip işlenmediğinin yargıç tarafından çözümlenmesi ve bilirkişiye baş- vurulmaması gerekir. Makale İçeriği Toggle Ceza Muhakemesi Kanunu 63. Madde Bilirkişinin Atanması Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına re’sen, Cumhuriyet savcısının, katılanın, vekilinin, şüphelinin veya sanığın, müdafinin veya kanuni temsilcinin istemi üzerine karar verilebilir. (Değişik cümle: 3/11/2016-6754/42 md.) Ancak, genel bilgi veya tecrübeyle ya da hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. (Ek cümle: 3/11/2016-6754/42 md.) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez. Bilirkişi atanması ve gerekçe gösterilerek sayısının birden çok olarak saptanması, hakim veya mahkemeye aittir. Birden çok bilirkişi atanmasına ilişkin istemler reddedildiğinde de aynı biçimde karar verilir. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı da bu maddede gösterilen yetkileri kullanabilir. Ceza Muhakemesi Kanunu 63. Madde Gerekçesi Madde, ilke olarak bilirkişinin ne gibi hâllerde atanabileceğini göstermektedir. Hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel (yani herkese ortak toplumsal kültür verileri) ve hukuki bilgilerle çözülmesi olanaklı konularda bilirkişi atanamayacak ve dinlenemeyecektir. Böylece, uygulamada bazen görüldüğü üzere, örneğin “fiilin hangi suçu oluşturduğunu” belirlemek amacı ile bilirkişi atanması söz konusu olamayacaktır. Madde bu hususu açıklamakla yetinmemiş ve fakat ayrıca bilirkişi oy ve görüşünün hangi hâllerde alınabileceğini de açıklamıştır: Çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hâllerde re’sen, Cumhuriyet savcısının, tarafların veya avukatlarının istemi üzerine bilirkişi atanabilecektir. Açıklanmalıdır ki, bu ölçü çerçevesinde bugün bilirkişiye başvurulması gerekli konular çok geniştir ve genişlemektedir: Psikiyatri ve adlî tıp bilgileri, ceset üzerinde incelemeler, parmak izleri ve benzeri metodlar, toksikoloji, bilimsel polis, silâhlar, daktilolar, biyoloji, kimya, muhasebe, mimarî, mekanik, trafik, arkeoloji, yabancı dil, Türkiye’de eski harfler. Maddeye göre bilirkişiyi atamak yetkisi soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısına, kovuşturma evresinde ise hâkim veya mahkemeye aittir. Bilirkişinin sayısının belirlenmesi de hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısının takdirine bırakılmıştır. Birden çok bilirkişi atanmasına ilişkin istemin reddinde de aynı usul uygulanacaktır. 1412 sayılı Kanunun 66. maddesine göre Cumhuriyet savcısının bilirkişi atama yetkisinin, hâkim ile aynı düzeye getirilmesinin nedeni, soruşturmanın noksansız yapılmasını sağlamaktır. Madde ile güdülen amaç (maddenin “ratio legis”i) bilirkişiyi gerçek rolüne döndürmek ve bilirkişi adaleti olarak adlandırılan uygulamalara son vermektir İlgili Makale: Takdiri İndirim Nedenleri ceza muhakemesi kanunu 63 madde cmk Ceza Muhakemesi Kanunu 63. Madde Bilirkişinin Atanması Emsal Kararlar Yargıtay 12. Ceza Dairesi E: 2021/2341, K: 2021/7553 Ceza Muhakemesi Kanunu 63. Madde Bilirkişinin Atanması Taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma suçundan şüpheli … hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda … Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 26/11/2020 tarihli ve 2020/2185 soruşturma, 2020/1394 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii … Sulh Ceza Hakimliğinin 08/12/2020 tarihli ve 2020/1585 değişik … sayılı kararını kapsayan dosya incelendi, 5271 sayılı Kanunun 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanunun 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanunun 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanunun kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanunun 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında, Dosya kapsamına göre, müşteki ….olay tarihinde gece vaktinde… A.Ş.’ye ait fiilen kullanılmayan bina (Etibank Lojmanları Misafirhanesi) yanında bulunan otopark alanına aracını park etmesinden sonra söz konusu binanın yanındaki boşluğa düşmesi sonucunda alınan geçici hekim raporuna göre hayati tehlike ve kemik kırığı meydana gelecek şekilde yaralanması olayına ilişkin olarak, müştekinin söz konusu yerde uyarı levhası, ışıklandırma vs. herhangi bir tedbir alınmadığından bahisle şikayetçi olması üzerine yürütülen soruşturma neticesinde, … Cumhuriyet Başsavcılığınca müştekinin olay anında kendi dikkatsizliği ve tedbirsizliği nedeniyle düşerek yaralandığı gerekçesiyle güvenlik sorumlusu olduğu belirtilen şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 63. maddesinde yer alan, “(1) Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına re’sen, Cumhuriyet savcısının, katılanın, vekilinin, şüphelinin veya sanığın, müdafiinin veya Kanunî temsilcinin istemi üzerine karar verilebilir. (Değişik cümle: 3/11/2016-6754/42 md.) Ancak, genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. (Ek cümle: 3/11/2016-6754/42 md.) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez. (2) Bilirkişi atanması ve gerekçe gösterilerek sayısının birden çok olarak saptanması, hâkim veya mahkemeye aittir. Birden çok bilirkişi atanmasına ilişkin istemler reddedildiğinde de aynı biçimde karar verilir. (3) Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı da bu maddede gösterilen yetkileri kullanabilir.” şeklindeki düzenleme nazara alındığında, müştekinin aracını otoparka park etmesini takiben bahse konu binanın yanındaki yaklaşık 4 metre kot farkı bulunan yerden düşmesine ilişkin olarak, söz konusu otoparkın mülkiyetinin kime ait olduğu ve kullanımının ne şekilde (halka açık, belirli kişilerin kullanımına tahsisli, ücretli veya ücretsiz otopark) olduğunun belirlenmesi suretiyle olayın meydana gelmesinde herhangi bir kişi ve/veya kuruma atfı kabil bir kusur bulunup bulunmadığının net bir şekilde tespit edilebilmesi maksadıyla, çözümü uzmanlığı, özel ve teknik bilgiyi gerektiren somut olaya ilişkin mahallinde keşif icra edilmek suretiyle alanında uzman kişi veya heyetten bilirkişi raporu a
Ceza Muhakemesi Kanunu 63. Madde (CMK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Ceza Muhakemesi Kanunu 63. Madde (CMK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.