Ceza Davalarında Kanun Yararına Bozma (CMK 309)
Ceza Davalarında Kanun Yararına Bozma (CMK 309) Ceza Hukuku Tarih: 11-09-2025 Kanun yararına bozma , istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen, ancak hukuka aykırılıklar bulunan karar ve hükümlerin bozulması istemiyle Adalet Bakanlığı tarafından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurulması olağanüstü kanun yoluna denir. (CMK 309/1. madde) . Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Olağanüstü Kanun Yolları” başlıklı üçüncü kısmında ve 309.
Ceza Davalarında Kanun Yararına Bozma (CMK 309) Ceza Hukuku Tarih: 11-09-2025 Kanun yararına bozma , istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen, ancak hukuka aykırılıklar bulunan karar ve hükümlerin bozulması istemiyle Adalet Bakanlığı tarafından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurulması olağanüstü kanun yoluna denir. (CMK 309/1. madde) . Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Olağanüstü Kanun Yolları” başlıklı üçüncü kısmında ve 309. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun yoluna, hakim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar ve hükümler için gidilebilmektedir. Bu kanun yolu ile amaçlanan kesinleşen kararlardaki hukuka aykırılıkları gidermek ve kanunların ülke içinde eşit bir şekilde uygulanmasını sağlamaktır. Kanun yararına bozma başvurusuna konu edilebilecek kararlara şu örnekler verilebilir: İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeyen her türlü ceza mahkemesi kararı Örnek olarak hükmolunan adli para cezası 4 bin Türk Lirası veya daha az ise istinaf kanun yoluna başvurulamayacak ve hüküm kesinleşecektir. Bu durumda kararın Kanun yararına bozmaya konu edilmesi mümkündür. Kesinleşen HAGB kararı aleyhine Ağır Ceza Mahkemesi‘nin infaz ile ilgili verdiği kesin nitelikteki kararları Savcılığın takipsizlik kararına yapılan itiraz üzerine Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilen itirazın reddi kararına karşı Cumhuriyet savcısının iddianamenin iadesine itiraz etmesi üzerine itirazı incelemeye yetkili merciin itirazın reddi kararına karşı Yargılamanın yenilenmesi başvurusunun reddine itiraz edilmesi üzerine yerel mahkemenin verdiği kesin nitelikteki karara karşı Ayrıca, dikkate değerdir ki CMK 309. maddeye konu kararların istinaf veya temyiz kanun yolundan geçmeden kesinleşmesinin nedeni, CMK m.272/3’e ve m.286/2’ye göre kesinleşmiş olmaları veya bu yollara gidilebileceği halde sürenin kaçırılması veya istinaf ve/veya temyiz kanun yollarına başvurulmaması gösterilebilir. Bununla birlikte; hüküm istinaf veya temyiz aşamasında kesinleşmişse, bu hükme karşı kanun yararına bozma yoluna gidilemeyecektir. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama Makale İçeriği Toggle Kanun Yararına Bozma Nedir? Olağanüstü bir kanun yolu olan kanun yararına bozma, istinaf ve temyiz olağan kanun yollarından geçmeden kesinleşen kararlar için gidilebilecek bir yoldur. Kanun yararına bozma olağanüstü kanun yolunda; hakim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde, esasa ya da usule ilişkin hükme etkili bir hukuka aykırılık bulunması gerekmektedir. Kanun yararına bozma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. ve 310. maddelerinde düzenlenmiştir. CMK 309. maddenin gerekçesi de belirtildiği üzere bu maddenin konulmasındaki amaç şu şekildedir: “ Olağanüstü temyiz de denilen bu kanun yoluna, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş bulunan kararlarda, gerek maddî hukuka ve gerek usul hukukuna ilişkin aykırılıkların giderilmesi için başvurulabilir. Böylece kanunun eşit uygulanması ve sanığın aleyhine olmamak koşuluyla, hukuka aykırılıkların, toplum ve birey açısından hukuk yararına giderilmesi amaçlanmıştır. “ Kanun Yararına Bozma CMK 309. maddede şu şekilde düzenlenmiştir: (1) Hakim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir. (2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir. (3) Yargıtay’ın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar. (4) Bozma nedenleri: a) 223 üncü maddede tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkeme, gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verir. b) Mahkûmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilir. Bu hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz. c) Davanın esasını çözüp de mahkûmiyet dışındaki hükümlere ilişkin ise, aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yargılamayı gerektirmez. d) Hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektiriyorsa cezanın kaldırılmasına, daha hafif bir cezanın verilmesini gerektiriyorsa bu hafif cezaya Yargıtay ceza dairesi doğrudan hükmeder. (5) Bu madde uyarınca verilen bozma kararına karşı direnilemez. kanun yararina bozma nedir Kanun Yararına Bozma Başvurusu Nasıl Yapılır? Hakim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtay’ca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.(CMK m.309/1) Söz konusu talebi alan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtay’ın ilgili ceza dairesine verir. (CMK m. 309/2) Burada Başsavcılığın Bakanlıktan gelen talep yazısına yeni bir şey eklemesi vs. söz konusu olamaz. Bakanlıktan gerekçeleri ne eksik ne de fazla Yargıtay’a vereceği kararın bozulmasına ilişkin talep yazısına eklemelidir. Zaten kanun yararına bozmaya “yazılı emir” de denilmesinin nedeni Bakanlıktan gelen talep yazısının bir tür emir niteliği taşıması ve Başsavcılığın buradaki gerekçeler üzerinde oynama yapamamasıdır. Yargıtay ilgili dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görmesi halinde karar veya hükmü kanun yararına bozacaktır. (m.309/3) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı müstakilen ve re ‘sen CMK m.309/4-d bendindeki hallerle sınırlı olmak kaydıyla kanun yararına bozma yoluna gitmeye yetkilidir. Ancak Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozma kanun yoluna başvurulduğu halde artık Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kanun yararına bozma yoluna gitme yetkisini kullanması mümkün değildir. Kanuni düzenlemeden anlaşıldığı üzere, kanun yararına bozma başvurusu yapma yetkisi Adalet Bakanlığı’na aittir. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 41. Maddesinin (c) bendi gereğince kanun yararına bozma yoluna başvurma yetkisi Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Adalet Bakanlığı’nın yanında yargılama devam ederken bu yola başvuru yetkisinin verildiği bazı ilgililer şöyledir: Cumhuriyet savcısı, Sanık, Mahkeme, Şikayetçi, Müdahil, Hâkim. Adalet Bakanlığınca, hukuka aykırılık ilgililerin Adalet Bakanlığına ilgili hükmün kanun yararına bozma yoluna başvurulması için nedenleri ile birlikte talepte bulunmaları sonucunda öğrenilebilir. Cumhuriyet savcısı, sanık, hükümlü veya katılanlar da bu olağanüstü kanun yolunu kullanması için Adalet Bakanlığına talepte bulunabilir. Adalet Bakanlığı ya kendiliğinden ya da kendisine yapılan ihbarı dikkate alarak kanun yararına bozma yoluna da gidebilir. Adalet Bakanlığı, karar veya hükümde bir aykırılık olduğunu öğrendikten sonra o kararın veya hükmün Yargıtay tarafından bozulması talebini, hukuki nedenlerini de belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir. Bunun üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yazılı olarak bildirilen ilgili hükmün bozulması talebini içeren y
Ceza Davalarında Kanun Yararına Bozma (CMK 309) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Ceza Davalarında Kanun Yararına Bozma (CMK 309) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.