Asliye Hukuk Mahkemesi ve Görevleri

Asliye Hukuk Mahkemesi ve Görevleri Tazminat Hukuku Tarih: 27-02-2026 Asliye hukuk mahkemesi ; özel hukuktan kaynaklı uyuşmazlıklarına bakmakla görevli asıl mahkemedir (6100 sayılı HMK 2. madde) . Diğer bir tanımla özel hukuktan kaynaklı davaların görüldüğü, görev alanı özel bir konu veya kişi ile sınırlandırılmamış genel görevli ve tek hakimli bir ilk derece mahkemesidir. Asliye hukuk mahkemeleri tek hakimlidir.

Asliye Hukuk Mahkemesi ve Görevleri Tazminat Hukuku Tarih: 27-02-2026 Asliye hukuk mahkemesi ; özel hukuktan kaynaklı uyuşmazlıklarına bakmakla görevli asıl mahkemedir (6100 sayılı HMK 2. madde) . Diğer bir tanımla özel hukuktan kaynaklı davaların görüldüğü, görev alanı özel bir konu veya kişi ile sınırlandırılmamış genel görevli ve tek hakimli bir ilk derece mahkemesidir. Asliye hukuk mahkemeleri tek hakimlidir. Tüm yargı çevresinde adliyede kurulması zorunlu genel mahkemedir. (5235 sayılı Kanun 5. madde) Özel hukuktan kaynaklı davalara bakan mahkemeler; Asliye Hukuk Mahkemesi, Sulh Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi, İş Mahkemesi İcra Mahkemesi Asliye Ticaret Mahkemesi, Tüketici Mahkemesi, Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, Kadastro Mahkemesidir. Asliye hukuk mahkemesi ve sulh hukuk mahkemesi özel hukuktan kaynaklı davalara bakmakla görevli genel iki mahkemedir. Genel görevli mahkemelerden olan asliye hukuk mahkemeleri görevi asıl, sulh hukuk mahkemeleri ise istisna görevlidir. Özel bir kanun hükmü ile açıkça sulh hukuk mahkemesinde bakılacağı bildirilmeyen bütün dava ve işler asliye hukuk mahkemesinin görev alanına girer. İlgili Yazı: Kira Artış Oranı Hesaplama Makale İçeriği Toggle Asliye Hukuk Mahkemesi Nedir? Sulh hukuk mahkemesi ile özel görevli mahkemelerin görevlerine giren işler dışında kalan tüm işler asliye hukuk mahkemelerince görülür. Asliye hukuk mahkemeleri, asliye hukuk ve asliye ticaret olmak üzere ikiye ayrılır. Asliye ticaret mahkemeleri, asliye hukuk mahkemesinin görevine giren ticari davaların çözümlendiği mahkemelerdir. Asliye ticaret mahkemesi görevi dışında kalan tüm işler asliye hukuk mahkemesince çözümlenir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2. maddesinde asliye hukuk mahkemelerinin görevi belirtilmiştir. Aksine bir düzenleme yoksa aşağıdaki davalar için dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Bunlar: Malvarlığı haklarına ilişkin davalar Şahıs varlığına ilişkin davalar Asliye hukuk mahkemesi asıl görevli mahkemedir. 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev Ve Yetkileri Hakkında Kanun uyarınca asliye hukuk mahkemeleri tek hakimlidir ve her adliyede bulunması zorunlu olan mahkemelerdendir. Asliye Hukuk Mahkemelerinde kural olarak yazılı yargılama usulü uygulanır. Bu usule göre yargılama: dilekçeler aşaması, ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hüküm olmak üzere bu 5 aşamada tamamlanır. İlgili Makale: Örnek Kira Sözleşmesi asliye hukuk mahkemesi gorevleri Asliye Hukuk Mahkemesi Nasıl Kurulur? 5235 sayılı kanuna göre; Hukuk mahkemeleri, her il merkezi ile bölgelerin coğrafî durumları ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak belirlenen ilçelerde Hakimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca kurulur. Hukuk mahkemeleri bulundukları il veya ilçenin adı ile anılır. Hukuk mahkemelerinin yargı çevresi, bulundukları il merkezi ve ilçeler ile bunlara adlî yönden bağlanan ilçelerin idarî sınırlarıdır. İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde hukuk mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır. Özel kanunlarda başkaca hüküm bulunmadığı takdirde, ihtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmi Gazete’de yayımlanır. İş yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde birden fazla asliye hukuk mahkemesi kurulabilir. Bu mahkemeler numaralandırılır. Örneğin, Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi, Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi gibi. Asliye Hukuk Mahkemesinin Görevli Olduğu Davalar Konusu Para Olan ya da Para ile Değerlendirilebilen (Malvarlığına İlişkin) Davalar Malvarlığına ilişkin davalarda, dava konusu mal veya hakkın değerine bakılmaksızın asliye hukuk mahkemesi görevlidir (madde 2) . Örneğin dava konusu 2.000 lira da olsa, 2.000.000 lira da olsa, görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yine dava konusu para ile değerlendirilebiliyor ise, bu konuda da dava konusunun değeri önem taşımamakta, her halde görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olarak kabul edilmektedir. Konusu para ile değerlendirilebilen davalarda, davacı dava açarken, dava konusunun değerini dilekçesinde göstermek zorundadır. Ancak bu zorunluluk artık görevli mahkemenin belirlenmesi için değil, sadece dava konusu üzerinden harç alınabilmesi içindir (Harç k. m. 16/3) . Değer belirtilmemiş ise, hakimin harcın hesaplanabilmesi için davacıya süre vermesi gerekir. Bu süre içinde değer gösterilmez ise, dava dilekçesi işleme konmaz. Dava konusunun değeri eksik gösterilmiş ise, davalı itiraz etmemiş olsa da, hakimin bunu kendiliğinden dikkate alarak, eksik yatırılan harcı davacıya tamamlatması gerekir. Bu belirlemeyi hâkim kendisi yapabileceği gibi, bilirkişiye de yaptırabilir (Harç K m. 30) . Dava açılırken o zamana kadar işlemiş olan faiz, icra tazminatı ve giderler görev bakımından hiçbir önem taşımayacaktır. Zira, artık görevli mahkemenin belirlenmesi bakımından miktara göre bir ayrım söz konusu değildir. Aynı şekilde, dava açıldıktan sonra dava konusunun değerinde kendiliğinden meydana gelen değişiklik, yani artma ve azalmalar mahkemenin görevini değiştirmez. Bu durum dava konusunun para (ülke parası) değil de, para ile değerlendirilebilir nitelikte olması halinde de söz konusu olur. Şahıs varlığına İlişkin Davalar Şahıs varlığı hakları, maddi bir değere sahip değildir ve bu haklardan kaynaklanan davalar da şahıs varlığına ilişkin davalardır. Örneğin, boşanma davası, babalık davası veya neseple ilgili davalar şahıs varlığına ilişkin davalardır. Şahıs varlığına ilişkin olup açıkça sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu belirtilmeyen davalarda asıl görevli mahkeme, asliye hukuk mahkemesidir. Bu nedenle şahıs varlığına ilişkin davalarda asliye hukuk mahkemesinin görevi asıl, sulh hukuk mahkemesinin görevi istisnadır ve sulh hukuk mahkemesinin görevi kanunda ayrıca belirtilmelidir. Şahıs varlığına ilişkin olmakla birlikte, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun’a göre aile mahkemesinin görevine giren davalar bakımından asliye hukuk mahkemesi değil, aile mahkemesi görevli olacaktır. Bu sebeple, sulh hukuk mahkemesinin ve aile mahkemesinin görevine girmeyen ve özel hükümlerle başka bir mahkemenin de görevlendirilmediği davalar bakımından asliye hukuk mahkemesi görevlidir demek, doğru olacaktır. Asliye Hukuk Mahkemesinde Yetki Hangi yerdeki görevli mahkemenin davaya bakacağı yetki kurallarına göre belirlenir. Görevli mahkemeyi asliye hukuk mahkemesi olarak belirledikten sonra hangi yerdeki asliye hukuk mahkemesinin yetkili olduğunu belirlemek gerekir. Yetki dava şartıdır, yetki kurallarına uymak gerekir. Davacı dilediği yerdeki asliye hukuk mahkemesinde davasını açamaz. Yetkiyi mahkeme her aşamada kendiliğinden araştırır. Genel Yetkili Mahkeme: Davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır. Özel Yetkili Mahkeme: Davacıya seçim hakkı tanıyan bir özel yetki kuralıdır. Davacı davasını genel yetkili asliye hukuk mahkemesinde açabileceği gibi, özel yetkili asliye hukuk mahkemesinde de açabilir. Memur, işçi, öğrenci, asker gibi, bir yerde geçici olarak oturanlara karşı açılacak alacak veya taşı

Asliye Hukuk Mahkemesi ve Görevleri konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sonuç

Asliye Hukuk Mahkemesi ve Görevleri hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu konuda ne yapılabilir?

Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.

Yasal süreç ne kadar sürer?

Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.

Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?

Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.

⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.