Yüce Divan Yargılaması Nedir?
Yüce Divan Yargılaması Nedir? Ceza Hukuku Tarih: 03-04-2025 Yüce Divan Yargılaması , Türkiye’de belirli üst düzey kamu görevlilerinin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanmasını sağlayan özel bir yargılama usulüdür. Bu mekanizma, Anayasa’da ve ilgili yasalarda düzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, Cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcı vekilini, Hâkimler ve Savcılar Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.
Yüce Divan Yargılaması Nedir? Ceza Hukuku Tarih: 03-04-2025 Yüce Divan Yargılaması , Türkiye’de belirli üst düzey kamu görevlilerinin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanmasını sağlayan özel bir yargılama usulüdür. Bu mekanizma, Anayasa’da ve ilgili yasalarda düzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, Cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcı vekilini, Hâkimler ve Savcılar Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar. Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılarken kullandığı sıfata “ Yüce Divan ” denir. Yüce Divanda, savcılık görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Cumhuriyet Başsavcı vekili yapar. Anayasa Mahkemesi’nin görev ve yetkileri 1982 Anayasa’sında dört başlık altında birleştirilmiştir. Bunlardan birincisi Anayasa değişikliklerindeki şekil, Kanunlardaki şekil ve esas yönlerinin Anayasa’ya aykırı olup olmadığı, Kanun hükmünde kararnamelerin şekil ve esas yönünden Anayasa’ya aykırı olup olmadığı, TBMM içtüzüğünün şekil ve esas yönünden Anayasa’ya aykırı olup olmadığıdır. Anayasa Mahkemesi’nin ilk görevi budur. İkinci görevi ise, siyasi partilerin kapatılması için açılan davalara bakmak hatta siyasi partilerin gelir ve giderlerini amaca uygun kullanıp kullanmadıklarını denetlemektir. Anayasa Mahkemesi’nin üçüncü görevi, kişilerin hak ve hürriyetlerinin ihlal edilmesiyle yaptıkları bireysel başvuruları karara bağlamaktır. Son olarak Anayasa Mahkemesi Yüce Divan sıfatıyla Anayasa’da belirtilen kişilerin görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlara ilişkin yargılama yapar. Önemli olan nokta bu kişilerin görevleriyle ilgili bir suç işlemesidir. ve Danışmanlık olarak bu yazımızda Anayasa Mahkemesi’nin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamadan bahsedeceğiz. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama Makale İçeriği Toggle Anayasa Mahkemesi’nin Görev ve Yetkileri Anayasa Mahkemesi (AYM), Türkiye’de anayasal düzeni korumak ve anayasaya uygunluğu denetlemekle görevli en yüksek yargı organıdır. Görev ve yetkileri, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 146-153. maddelerinde düzenlenmiştir. AYM’nin temel işlevleri, hem norm denetimi hem de bireysel hakların korunmasıyla ilgilidir. Anayasa Mahkemesi diğer yüksek mahkemelerden (Yargıtay, Danıştay gibi) farklı bir statüye sahiptir. En temel değişikliği 2010 tarihinde yapılmış ve 11 asıl 4 yedek üye olmak üzere toplam 15 üyeden oluşan mahkemede görevlilerin görev süresi 12 yıl olarak belirlenmiştir. Üyelerin seçimi hakkında da farklı düzenlemeler belirlenmiştir. Kural olarak Anayasa Mahkemesinin, temel görevi norm denetimi yapmaktır. Anayasa Mahkemesi’nin görev ve yetkilerinin başlıca örnekleri şu şekildedir: Anayasa değişikliklerinin Anayasa’ya uygunluğunu şekil yönünden denetlemek, Kanunların ve Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa’ya uygunluğunu denetlemek, TBMM İç Tüzüğünün Anayasa’ya uygunluğunu denetlemek, Bireysel başvuruları inceleyerek karar vermek, Siyasi partilerin kapatılmasına karar vermek, Siyasi partilerin mali denetimlerini yapmak, TBMM üyelerinin dokunulmazlığının kaldırılma kararını denetlemek, TBMM üyelerinin üyeliklerinin düşürülmesine kararının denetimini yapmak, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin başkanını seçmek, Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapmak, ve Danışmanlık olarak bu yazımızda Anayasa Mahkemesi’nin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapması üzerinde duracağız. Anayasa Mahkemesi’nin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapması; bazı kişilerin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanmasıdır. Örneğin Milletvekilleri, Uyuşmazlık Mahkemesi üyeleri, YSK üyeleri hatta üyelerinin hepsi milletvekili olan TBMM Başkanlık Divanı üyelerini yargılamamakta olup, Sayıştay’ın ve HSK’nın üyelerini yargılayabilir. Yüce Divan Yargılama Kararlarına Buradan Ulaşabilirsiniz: https://anayasa.gov.tr/tr/kararlar/yuce-divan/ yuce divan yargilamasi Yüce Divan Nedir? Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanı Cumhurbaşkanı yardımcıları Bakanlar Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyeleri Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanlarını görevleriyle ilgili suçlardan (örneğin, yetkiyi kötüye kullanma, rüşvet, zimmet) dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar. Yüce Divan ilk olarak 1876 Anayasası’nda Divan-ı Ali başlığı altında 92. Maddede düzenlenmiştir. Gerek görüldüğü zaman ve Padişah iradesi ile toplanan bu mahkemeler yargılama yapardı. Cumhuriyet Dönemi’nde Yüce Divan 1924 Anayasa’sında hukuk sistemine girmiştir. 1924 Anayasa’sının ilgili maddesine göre Bakanları, Danıştay ve Yargıtay başkanları ile üyelerini, Cumhuriyet Başsavcılarını görevlerinden doğan her türlü işte yargılamak için Yüce Divan kurulabilir. 1924 Anayasası döneminde TBMM’nin Yüce Divan kararları kanun hükmünde değildir. Yani kişiler Yüce Divan yargılaması sonucunda mutlaka mahkumiyete hükmedilmez. 1961 Anayasası döneminde ise Yüce Divan yüksek mahkemeler arasında sayılmamış ve ayrı bir başlık altında düzenlenmiştir. Ancak günümüzde Anayasa Mahkemesi kurulmuş ve Anayasa Mahkemesi’ne Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisi verilmiştir. Yüksek mahkemelerin sayısı böylelikle dörde yükselmiş olup şu şekilde sıralanabilir: Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay. Ancak belirtmek gerekir ki Sayıştay doktrinde çoğu kişi tarafından yüksek mahkeme olarak sayılmamaktadır. Yüce Divan’ın Kuruluş Amacı Yüce Divan 1876 Anayasa’sından beri tüm Anayasal metinlerde yer almaktadır. Yalnızca 1921 Anayasa’sında olmayan Yüce Divan yargılaması, idari ya da yargı mercilerinin yüksek mertebelerindeki kişileri yargılamak için oluşturulmuştur. Mahkemeye verilen bu görev sadece görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılama yapmak içindir. Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi’ne görev verilmesinin sebebi kişiler arasındaki ayrım ya da kayırmanın önüne geçmektir. Yüksek mercilerde görev alan bu kişilerin yerel mahkemelerde yargılanmamasının nedeni siyasi hesaplaşmalar gibi düşüncelerle haksızlığa uğrayacakları düşüncesinden kaynaklanmaktadır. Çünkü kişilerin karalamaya ya da hesaplaşma amacı için farklı noktalarda yargılanmasına neden olunabilir. Bu durum yargıya olan güveni zedeleyeceğinden Anayasa Mahkemesi’ne Yüce Divan sıfatıyla yargılama görev ve yetkisi verilmiştir. Yüce Divanda Kimler Yargılanır? Anayasa Mahkemesi’nin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapması yalnızca Anayasa’da belirlenen ve yukarıda da yer alan kişiler için geçerlidir. 18.10.1982 tarihli Anayasa’nın çeşitli maddelerinde Yüce Divan Yargılamasından bahsedilmektedir. Örneğin Cumhurbaşkanının Cezai sorumluluğu başlıklı 105. Maddede cumhurbaşkanının göreviyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divana sevk edilmesi için TBMM üye tam sayısının üçte ikisinin gizli oyunun alınması gerektiği belirtilmiştir. Yüce divan yargılaması bu süreçte 3 ay içerisinde tamamlanır aksi takdirde ek olarak 3 aylık süre verilir. Eğer Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılırsa seçim kararı alamaz ve suçtan dolayı mahkum edilirse de görevi sona erer. Aynı süreç 1982 Anayasa’sının Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Cumhurbaşkanına Vekalet ve Bakanlar Başlıklı 106. Maddesinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcısı ve Bakanlar için de geçerlidir. Anayasanın Yüksek Mahkemeler, Anayasa Mahkemesi başlığı altında düzenlenen 148. Madde hükmü; “Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, Cumh
Yüce Divan Yargılaması Nedir? konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Yüce Divan Yargılaması Nedir? hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.