Kamulaştırmasız El Atma Davası
Kamulaştırmasız El Atma Davası İdare Hukuku Tarih: 23-12-2025 Kamulaştırmasız el atma , idarenin, bir şahsa veya özel hukuk tüzel kişisine ait taşınmazı kamulaştırmaya ilişkin usul ve esaslara uymaksızın ve bir bedel ödemeksizin işgal ederek kamu hizmetine tahsis etmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Bir başka deyişle, kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için, kamu hizmetinde kullanılmak üzere, özel kişilere ait bir gayrimenkulün idarece işgal edilmiş olması ve bu işgalin kanunda öngörülen usul ve esaslara uyularak tesis edilmiş bir kamulaştırma işlemine dayanmadan gerçekleştirilmiş bulunması gerekmektedir. Kamulaştırmasız el atma 16.05.1956 gün 1-6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararıyla hukuk sistemimize girmiştir. Yargıtay’ın bu kararı mülk sahiplerine iki imkân sağlamıştır.
Kamulaştırmasız El Atma Davası İdare Hukuku Tarih: 23-12-2025 Kamulaştırmasız el atma , idarenin, bir şahsa veya özel hukuk tüzel kişisine ait taşınmazı kamulaştırmaya ilişkin usul ve esaslara uymaksızın ve bir bedel ödemeksizin işgal ederek kamu hizmetine tahsis etmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Bir başka deyişle, kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için, kamu hizmetinde kullanılmak üzere, özel kişilere ait bir gayrimenkulün idarece işgal edilmiş olması ve bu işgalin kanunda öngörülen usul ve esaslara uyularak tesis edilmiş bir kamulaştırma işlemine dayanmadan gerçekleştirilmiş bulunması gerekmektedir. Kamulaştırmasız el atma 16.05.1956 gün 1-6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararıyla hukuk sistemimize girmiştir. Yargıtay’ın bu kararı mülk sahiplerine iki imkân sağlamıştır. Birincisi; Taşınmazına kamulaştırmasız el atılan mülk sahibi isterse tecavüzün önlenmesi için idare aleyhine meni müdahale davası açarak idarenin müdahalesini (el atmasını) men ettirebilir. İkincisi; Men’i müdahale davası açarak idare ile uğraşmak istemeyen mülk sahibi, fiili durumu kabullenip, taşınmazın mülkiyetini idareye bırakarak, el atan idare aleyhine açacağı dava ile taşınmazın bedelini talep edebilir. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama Makale İçeriği Toggle Kamulaştırmasız El Atma Türleri Uygulamada bedel davası olarak da bilinen kamulaştırmasız el atma davası esasında kanuni düzenlemeden ziyade uygulamada şekillenen bir dava türüdür. Kamu idaresi tarafından yapılan kamulaştırmasız el atma, iki farklı şekilde tezahür etmektedir. Şöyle ki; Fiili El Atma: İdarenin özel mülkiyete konu taşınmazı (arsa, tarla gibi), kamulaştırma usullerine riayet etmeden, ‘‘kısmen veya tamamen’’ , fiili olarak kamu yararına hizmet etmek amacıyla taşınmaz malikine ‘‘ ödeme yapmadan’’ zilyetliğine geçirerek taşınmaza el koymasıdır. İdarenin özel mülkiyete tabi bir taşınmaza kamulaştırmasız olarak fiilen el atmasından doğan davalar, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 11.3.2013 gün, E. 2012/313 ve K. 2013/326 sayılı kararında da belirtildiği üzere adli yargıda görülecektir. Bu nedenle, fiili el atma durumunda yargılama Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre yapılacaktır. Fiili el atmanın unsurları ise şunlardır; Kişinin mülkiyetinde bir taşınmaz bulunmalıdır. El atma, kamulaştırmaya yetkili idarenin görev alanındaki konulardan olmalıdır. El atma kamu yararına yönelik olmalıdır. Kamulaştırma hiç yapılmamış veyahut usulüne uygun yapılmamış olmalıdır. Kamu idaresinin Fiili El Atma Eylemini bir örnekle inceleyecek olursak; ‘‘… İl Özel İdaresi görev ve yetki alanındaki köy yollarının yapımı ve imarı için, civar köylerin bağlantı yolu üzerindeki özel mülkiyete tabi bir tarlanın bir bölümünü, kamulaştırma kurallarına riayet etmeden ve tarla sahibine kamulaştırma bedelini ödemeden, hukuka aykırı olarak, kamu yararı gerekçesiyle uhdesine alması, eylemi gibi’’ Bu örnekte dikkat edilmesi gereken nokta; taşınmazın ( idare tarafından fiili el atmaya konu tarlanın ) tapu kaydında taşınmaz maliki ile ilgili herhangi bir değişikliğe gidilmediği ve fiili el atmaya konu tarlanın mülkiyetinin idarede değil, fiili el atmaya konu tarla sahibinde olduğudur.) Sadece taşınmaz malikinin mülkiyet hakkı, idare tarafından hukuka aykırı olarak kısmen veya tamamen kısıtlanmaktadır. Kamulaştırma usulleri yerine getirilmeden mülkiyet hakkı sınırlanan vatandaşların, idare tarafından hukuka aykırı olarak 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun Geçici 6. maddesi uyarınca “kamulaştırmasız el atma” ya maruz kaldıkları durumlar görülmektedir. Hukuki El Atma: İdarenin kamu yararı gerekçesiyle özel mülkiyete konu taşınmaz hakkında imar planında farklılık yapılması suretiyle taşınmaz malikinin kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkilerinin hukuki olarak engellenmesidir. Kamu idaresinin imar düzenlemelerinden dolayı mülkiyet hakkının kısıtlanması durumuna imar kısıtlılığı denmektedir. İmar kısıtlılığı, özel mülkiyete tabi taşınmazlarda imar planı dolayısıyla malikin mülkiyet hakkından doğan hak ve yetkilerini dilediği gibi kullanma imkânını ortadan kaldıran bir durumdur. Yargıtay kararlarında da bu durum; “Uzun yıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı İdarece pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği açıktır.” şeklinde belirtilmiştir. Hukuki el atmadan bahsedebilmek için; hukuki el atmaya konu taşınmaz üzerinde yapılan değişikliklerle ilgili olarak, imar planının kesinleştiği tarihten itibaren başlamak üzere 5 yıllık sürenin geçmesi şartı aranır. 5 yıllık süre içerisinde kamu idaresi tarafından, Kamulaştırma Kanunu ve İmar Kanunu kapsamında kamulaştırma işlemi yapılmayarak kamulaştırma bedeli ödenmemiş olması gerekmektedir. İlgili Makale: İptal Davası kamulastirmasiz el atma davasi nedir Kamulaştırmasız El Atma Davası Nedir? Kamulaştırmasız el atma davası , idarenin, özel mülkiyete konu bir taşınmaza, kamulaştırma usullerine aykırı bir şekilde “fiilen” ve “bedelsiz” bir şekilde veya fiilen olmasa bile hukuki bir işlemle mülkiyet hakkını sınırlayarak el koymasıdır. İdareler, kamu hizmetlerini yerine getirirken ihtiyaç duydukları taşınmazlar üzerinde kamulaştırma yoluyla hak sahibi ler. Kamulaştırmasız el atma hukuki değil, fiili bir durumdur. Bu nedenle de hukuki dayanaktan yoksundur. Kamulaştırma ile ilgili olarak Anayasa’nın 46. maddesinin öngördüğü güvenceler şunlardır; Kamu yararı amacı taşıması, Kanunda öngörülen prosedüre uyularak gerçekleştirilmesi, Gerçek karşılığın ödenmesi, Ödemenin kural olarak (İstisnai bazı durumlar hariç) peşin ve nakit olarak yapılması, Kesinleşmiş kamulaştırma alacakları için Anayasa’da öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanmasıdır. Özel mülkiyete konu taşınmazda kamulaştırmasız el atmaya konu edilen kısımlarda, malikin mülkiyet hakkı idare tarafından hukuka aykırı olarak kısıtlanmaktadır. Kamulaştırmasız el atma davası ; idarenin kamu yararını gözettiğini ileri sürerek kamu adına taşınmazın rızası dışında ve kamulaştırma işlemi olmaksızın taşınmaz üzerinde kullanım yapmasıdır. İdare tarafından, kamulaştırmasız el atma yoluyla mülkiyet hakkına müdahale ettiğinde, mülkiyet hakkı sahibinin müdahaleden kaynaklanan her türlü zararını karşılamak zorundadır. Kamulaştırmasız El Atmanın Şartları El Atılan Taşınmaz Gerçek Kişilere veya Özel Hukuk Tüzel Kişilerine Ait Olmalıdır. Bilindiği gibi kamu tüzel kişilerine ait taşınmazlar kamulaştırılamaz. İdareler arasında 30. Madde de belirtilen usule ve şartlara göre taşınmaz devri yapılabilir. Bu sebeple kamulaştırmasız el atma ancak şahısların veya özel hukuk tüzel kişilerinin (Şirket) mülkleri için söz konusu . Taşınmaza El Koyan idare, Kamulaştırma Yetkisine Sahip Bir Kamu Tüzel Kişisi Yahut Gerçek veya Özel Hukuk Tüzel Kişisi Olmalıdır. Taşınmaza el koyanın kamulaştırma yetkisi yoksa yapılan müdahale kamulaştırmasız el atma sayılamaz. Böyle durumlarda el koyan veya taşınmaza müdahale eden kişi veya kuruluş aleyhine TMK. hükümlerine göre müdahalenin men’i davası açılmak gerekir. El Atma, Kamulaştırma Yetkisine Sahip İdare Tarafından Kamu Yararım Gerektirdiği İçin Yapılmış Olmalıdır. Kamu yararı söz konusu değilse yapılan müdahale kamulaştırmasız el atma sayılamaz. Kamulaştırma yetkisine sahip olan idare taşınmaza, görevli olduğu kamu hizmetini yerine getirmek için kamu yararı saikiyle el atmalıdır. Kamulaştırma Yetkisine Sahip Olan Sahiplenme Kastı ile Hareket Etmeli, Taşınmazı Sahibine İade Etme Düşüncesinde Olmamalı
Kamulaştırmasız El Atma Davası konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Kamulaştırmasız El Atma Davası hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.