İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. Madde (İYUK)
İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. Madde (İYUK) Genel Tarih: 28-04-2025 İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. madde (İYUK); yargılamanın yargılanmasının hangi şartlarda gerçekleşeceğine dair hususlar düzenlenmiştir. Kural olarak, bakılan ve çözülen bir davada verilen karar, kesinleşmiş (maddi anlamda kesin hüküm haline gelmiş) ise, artık bu davaya yeniden bakılamaz ve kesin hüküm ortadan kaldırılamaz.
İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. Madde (İYUK) Genel Tarih: 28-04-2025 İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. madde (İYUK); yargılamanın yargılanmasının hangi şartlarda gerçekleşeceğine dair hususlar düzenlenmiştir. Kural olarak, bakılan ve çözülen bir davada verilen karar, kesinleşmiş (maddi anlamda kesin hüküm haline gelmiş) ise, artık bu davaya yeniden bakılamaz ve kesin hüküm ortadan kaldırılamaz. Ancak, bu davaya yeniden bakamama ve hükme dokunamama kuralının bir istisnası bulunmaktadır. Bu istisna, “yargılamanın yenilenmesi” yoludur. “Yargılamanın yenilenmesi”, Danıştay, bölge idare, idare ve vergi mahkemesinin kesin hüküm haline gelmiş kararlarının, Kanunda belirtilen nedenlerin varlığı halinde, aynı mahkemece yeniden yargılama yapılarak değiştirilmesini sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur. Makale İçeriği Toggle İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. Madde Yargılamanın Yenilenmesi 1. (Değişik birinci cümle: 5/4/1990-3622/22 md.) Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir. a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması, b) Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması, c) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması, d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi, e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması, f) Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması, g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması, h) (Değişik: 10/6/1994-4001/23 md.) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması. ı) ( Ek: 15/7/2003-4928/6 md.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması (Ek ibare : 25/7/2018 – 7145/4 md.) veya hüküm aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi. 2. Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır. 3. (Değişik birinci cümle: 15/7/2003-4928/6 md.) Yargılamanın yenilenmesi süresi, 1 numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, 1 numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gündür. Bu süreler, dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanır. İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. Madde Açıklaması Yargılamanın yenilemesine konu kararlar, Danıştay’ın, bölge idare mahkemelerinin, idare ve vergi mahkemelerinin kesin hüküm halini alan kararlarıdır. Bununla birlikte; Danıştay ve bölge idare mahkemelerinin kesin hüküm halini alan her türlü kararı, bu başvuruya konu edilebilecek nitelikte değildir. Örneğin; Danıştay’ın temyiz başvuruları dolayısıyla vermiş olduğu onama ve bozma kararları, bölge idare mahkemelerinin istinaf başvurularının reddine ve ilk derece mahkemesinin kararının onanmasına ilişkin kararları böyledir. Bu kararlar aleyhine, yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulması olanaklı değildir. Bir kararın yargılamanın yenilenmesi başvurusuna konu edilebilmesi için, ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davalarda verilmiş olması ve ayrıca, kesinleşmiş; yani, kesin hüküm halini almış bulunması gereklidir. Bu açıklamaya göre, yargılamanın yenilenmesi başvurusuna konu edilebilecek nitelikte kararlar, kesin hüküm halini almış olmaları koşuluyla: İlk derece idari yargı yerlerinin vermiş olduğu davanın reddi, dava konusu işlemin iptali, davanın kısmen reddi ve dava konusu işlemin kısmen iptali, dava hakkında çeşitli nedenlerle (davadan feragat gibi) karar verilmesine yer olmadığı yolunda verilen kararlar la İdari Yargılama Usulü Kanununun 15. maddesi uyarınca ilk inceleme sonucunda verilen davanın incelenmeksizin reddine dair kararlar, Danıştay dava dairelerinin, 2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesinin birinci fıkrasında ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay’ın görevine girdiği belirtilen davalarda verilmiş oldukları benzer kararlar, Danıştay dava dairelerinin, idare mahkemelerinin (ve görev verilirse vergi mahkemelerinin) İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A ve 20/B maddelerinde düzenlenen ivedi yargılama usullerini uygulayarak vermiş oldukları kararları bozduktan sonra, gerekli inceleme ve araştırmayı kendileri yaparak, işin esası hakkında vermiş oldukları kararlar, Bölge idare mahkemelerinin, istinaf başvurusunu (kısmen ve ya tamamen) kabul ederek, ilk derece idari yargı yerinin başvuruya konu kararını (veya ilgili hüküm fıkrasını) kaldırdıktan sonra, işin esasına girerek vermiş oldukları kararlardır. İlgili Makale: Pomem Sağlık Nedeniyle Elenme 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Tam Metin: İYUK – 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu idari yargilama usulu kanunu 53 madde iyuk İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. Madde Yargılamanın Yenilenmesi Emsal Kararlar Danıştay 8. Dairesi E:2020/852, K:2021/2922 İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. Madde Yargılamanın Yenilenmesi Davacı tarafından ileri sürülen yargılamanın yenilenmesi gerekçeleri incelendiğinde … tarafından açılan davada İdare Mahkemesince dosyanın incelenmesi sonucu verilen kararlarda, denklik başvurusu üzerine getirilen seviye tespit sınavı şartının, 14.07.1996 tarihli Yönetmelikte yer alan ”Kişilerin her ne ad altında olursa olsun yurtdışından açık, ekstern, gıyabi eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim öğretim sonucunda aldıkları sertifika veya diplomalara denklik verilmez.” hükmünün 1996 tarihinden önce öğrenime başlayan kişiler hakkında uygulanmaması amacıyla pasaport bilgilerine göre 35-141 gün arasında olanların seviye tespit sınavında başarılı olması halinde denklik işlemlerinin yapılabileceğine ilişkin Yükseköğretim Yürütme Kurulu 23.03.2010 tarihli toplantısında alınan kararın gerekçe gösterilerek verildiği, davacının durumunun Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği’nin ilgili maddelerinde öngörülen yönteme göre değerlendirilmesi gerekirken, bu yönde bir değerlendirme yapılmaksızın alınan Yürütme Kurulu kararı gerekçe gösterilmek suretiyle başvurusunun reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal kararı verilmiş, Danıştay tarafından bozulan söz konusu karar Mahkemenin ısrar kararı üzerine İdari Dava Daireleri Kurulu’nca yine aynı gerekçeyle onanmış ve söz konusu karar kesinleşmiş olup, söz konusu kişilye ilişkin verilen kararların şahısların seviye tespit sınavı olmadan denklik belgesi alabileceklerine değil, dava konusu hususun Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliğine göre incelenerek karar verilmesi gerektiğine yönelik olduğu görülmü
İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. Madde (İYUK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
İdari Yargılama Usulü Kanunu 53. Madde (İYUK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.