Hakimin Reddi ve Çekinmesi Sebepleri ve Süresi
Ceza Mahkemesinde Hakimin Reddi ve Çekinmesi Ceza Hukuku Tarih: 27-10-2025 Ceza Muhakemesi Kanununda, ceza davasına bakan hakimin bağımsızlık ve tarafsızlığını sağlamak üzere “ hakimin reddi ” ve “ hakimin çekinmesi ” olmak üzere iki kurum düzenlenmiştir. CMK 22 – 29. maddeleri arasında hakimin reddi , 30 – 31. maddelerinde ise hakimin çekinmesi husus düzenlenmiştir.
Ceza Mahkemesinde Hakimin Reddi ve Çekinmesi Ceza Hukuku Tarih: 27-10-2025 Ceza Muhakemesi Kanununda, ceza davasına bakan hakimin bağımsızlık ve tarafsızlığını sağlamak üzere “ hakimin reddi ” ve “ hakimin çekinmesi ” olmak üzere iki kurum düzenlenmiştir. CMK 22 – 29. maddeleri arasında hakimin reddi , 30 – 31. maddelerinde ise hakimin çekinmesi husus düzenlenmiştir. Hakimin reddi ile hakimin çekinmesi birbirinden farklıdır. Ceza davalarında karar verici konumunda olan hakim tarafsız ve bağımsız olmak zorundadır. Hakimin görevini gerektiği şekilde yapabilmesi için hakim bağımsızlığının sağlanması tek başına yeterli değildir. Bağımsızlık kadar önemli olan ve bu kurumu tamamlayan tarafsızlığın da sağlanması gerekir. Hakimin tarafsızlığı, hakimin önüne gelen olayda taraflardan birisinin yanında yer almamasını, karar verirken bir tarafa meyletmemesini ifade eder. Dolayısıyla tarafsızlık bağımsızlığa nazaran daha somut niteliktedir ve her somut olay bakımından ayrı ayrı ele alınabilir. Ceza Muhakemesi Kanununda, davaya bakan hakimin bağımsızlık ve tarafsızlığını sağlamak üzere “ hakimin reddi ” ve “ hakimin çekinmesi ” olmak üzere iki kurum düzenlenmiştir. Hakimin reddi ; hakimin tarafsızlığını şüpheye düşürecek nedenlerin ya da davaya bakamayacağı ve yargılamaya katılamayacağı hallerin varlığı halinde taraflarca reddedilmesidir. Bu hususlar kanunda tek tek belirtilmiştir. Kıyas yoluyla genişletilemez. Hakimin reddi, halk arasında reddi hakim olarak isimlendirilir. (CMK 22. Madde) Hakimin çekinmesi ; hakimin davaya bakamayacağı ve yargılamaya katılamayacağı haller (Dostluk ve arkadaşlık ilişkisi, ihsası reyde bulunması, reddi hali dışında hısımlık bulunması hali) ile tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebeplerin varlığı halinde kendiliğinden davaya bakmaktan çekinmesidir. (CMK 30. Madde) Yasaklılık hallerinin varlığı durumunda hakim kendiliğinden çekinebileceği gibi hakimin reddini taraflar da isteyebilir. Kanun koyucu, hakimlerin bu durumlarını dikkate alarak, bazı durumların varlığı halinde hakimin kesinlikle tarafsız olamayacağını ön kabul ile (peşin olarak) kabul etmiştir. Bazı durumlarda ise, somut olaya göre hakimin tarafsız olamayacağı kuşkusu bulunmakta ise bu kuşkuya dayanarak davanın taraflarına hakimi reddetme imkanı tanımıştır. Bu durumların ne olduğu, işin doğası gereği önceden tek tek belirlenmemiş, her somut olayın özelliğine bırakılmıştır. Burada ilk önce, kanun koyucu tarafından ön kabul ile kabul edilen hakimin tarafsız olamayacağı durumlar (Hakimin davaya bakamayacağı/Kesin ret nedenleri), daha sonra ise her somut olaya göre taraflarca ileri sürülebilecek hakimin tarafsızlığından şüphe duyulan nedenlere bağlı yapılan hakimin reddi üzerinde durulacaktır. mizde ve Danışmanlık olarak hakimin reddi ve çekinme sebepleri detaylı olarak hukuki çerçevede değerlendirilmiştir. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama Makale İçeriği Toggle Hakimin Reddi ve Çekinmesi İle İlgili Kanuni Düzenlemeler Kanun koyucu, hakimlerin bu durumlarını dikkate alarak, bazı durumların varlığı halinde hakimin kesinlikle tarafsız olamayacağını ön kabul ile (peşin olarak) kabul etmiştir. Bazı durumlarda ise, somut olaya göre hakimin tarafsız olamayacağı kuşkusu bulunmakta ise bu kuşkuya dayanarak davanın taraflarına hakimi reddetme imkanı tanımıştır. Bu durumların ne olduğu, işin doğası gereği önceden tek tek belirlenmemiş, her somut olayın özelliğine bırakılmıştır. Burada, ilk önce, kanun koyucu tarafından ön kabul ile kabul edilen hakimin tarafsız olamayacağı durumlar (Hakimin davaya bakamayacağı/Kesin ret nedenleri) daha sonra ise her somut olaya göre taraflarca ileri sürülebilecek hakimin tarafsızlığından şüphe duyulan nedenlere bağlı yapılan hakimin reddi üzerinde durulacaktır. Hakimin Davaya Bakamaması ve Reddi Hakimin davaya bakamayacağı hâller – Madde 22 (1) Hakim; a) Suçtan kendisi zarar görmüşse, b) Sonradan kalksa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlilik, vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunmuşsa, c) Şüpheli, sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise, d) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlât edinme bağlantısı varsa, e) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü derece dahil kan hısımlığı varsa, f) Evlilik sona ermiş olsa bile, şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında ikinci derece dahil kayın hısımlığı varsa, g) Aynı davada Cumhuriyet savcılığı, adlî kolluk görevi, şüpheli veya sanık müdafiliği veya mağdur vekilliği yapmışsa, h) Aynı davada tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenmişse, Hakimlik görevini yapamaz. Yargılamaya katılamayacak hâkim – Madde 23 Bir karar veya hükme katılan hâkim, yüksek görevli mahkemece bu hükme ilişkin olarak verilecek karar veya hükme katılamaz. Aynı işte soruşturma evresinde görev yapmış bulunan hâkim, kovuşturma evresinde görev yapamaz. Yargılamanın yenilenmesi halinde, önceki yargılamada görev yapan hâkim, aynı işte görev alamaz. Hakimin reddi sebepleri ve ret isteminde bulunabilecekler – Madde 24 Hakimin davaya bakamayacağı hâllerde reddi istenebileceği gibi, tarafsızlığını şüpheye düşürecek diğer sebeplerden dolayı da reddi istenebilir. Cumhuriyet savcısı; şüpheli, sanık veya bunların müdafii; katılan veya vekili, hâkimin reddi isteminde bulunabilirler. Bunlardan herhangi biri istediği takdirde, karar veya hükme katılacak hâkimlerin isimleri kendisine bildirilir. Tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebeplerden dolayı hâkimin reddi isteminin süresi – Madde 25 Tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebeplerden dolayı bir hâkimin reddi, ilk derece mahkemelerinde sanığın sorgusu başlayıncaya; duruşmalı işlerde bölge adliye mahkemelerinde inceleme raporu ve Yargıtay’da görevlendirilen üye veya tetkik hâkimi tarafından yazılmış olan rapor üyelere açıklanıncaya kadar istenebilir. Diğer hâllerde, inceleme başlayıncaya kadar hâkimin reddi istenebilir. Sonradan ortaya çıkan veya öğrenilen sebeplerle duruşma veya inceleme bitinceye kadar da hâkimin reddi istenebilir. Ancak bu istemin, ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılması şarttır. Ret isteminin usulü – Madde 26 Hakimin reddi, mensup olduğu mahkemeye verilecek dilekçeyle veya bu hususta zabıt kâtibine bir tutanak düzenlenmesi için başvurulması suretiyle yapılır. Ret isteminde bulunan, öğrendiği ret sebeplerinin tümünü bir defada açıklamak ve süresi içinde olguları ile birlikte ortaya koymakla yükümlüdür. Reddi istenen hâkim, ret sebepleri hakkındaki görüşlerini yazılı olarak bildirir. Hakimin reddi istemine karar verecek mahkeme – Madde 27 (1) Hâkimin reddi istemine mensup olduğu mahkemece karar verilir. Ancak, reddi istenen hâkim müzakereye katılamaz. Bu nedenle mahkeme teşekkül edemezse bu hususta karar verilmesi; a) Reddi istenen hâkim asliye ceza mahkemesine mensup ise bu mahkemenin yargı çevresi içerisinde bulunan ağır ceza mahkemesine, b) Reddi istenen hâkim ağır ceza mahkemesine mensup ise o yerde ağır ceza mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için (1) numaralı daireye; o yerde ağır ceza mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde ise, en yakın ağır ceza mahkemesine, Aittir. (2) Ret istemi sulh ceza hâkimine karşı ise, yargı çevresi içinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi ve tek hâkime karşı ise, yargı çevresi içerisinde bulunan ağır ceza mahkemesi karar verir. (3) Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin başkan ve üyelerinin reddi istemi, reddedilen başkan ve üye katılmaksızın görevli olduğu dairece incelenerek karara bağlanı
Hakimin Reddi ve Çekinmesi Sebepleri ve Süresi konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Hakimin Reddi ve Çekinmesi Sebepleri ve Süresi hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.