Ceza Zamanaşımı — Dava Zamanaşımı (TCK 66 — 68. Madde)
Ceza Zamanaşımı – Dava Zamanaşımı (TCK 66 – 68. Madde) Ceza Hukuku Tarih: 30-01-2026 Ceza zamanaşımı ve dava zamanaşımı süreleri, TCK m. 66-68 arasında düzenlenmiştir. Zamanaşımı, yasada yazılı sürelerin geçmesiyle devletin cezalandırma hakkını düşüren, kamu davası açılmamışsa açılmasına, açılmışsa takibine, mahkumiyet hükmü verilmişse cezanın infazına engel olan bir haldir.
Ceza Zamanaşımı – Dava Zamanaşımı (TCK 66 – 68. Madde) Ceza Hukuku Tarih: 30-01-2026 Ceza zamanaşımı ve dava zamanaşımı süreleri, TCK m. 66-68 arasında düzenlenmiştir. Zamanaşımı, yasada yazılı sürelerin geçmesiyle devletin cezalandırma hakkını düşüren, kamu davası açılmamışsa açılmasına, açılmışsa takibine, mahkumiyet hükmü verilmişse cezanın infazına engel olan bir haldir. Diğer bir tanımla zamanaşımı kanunda belirlenen sürelerin geçmesi halinde davanın düşmesine yol açan ve devletin cezalandırma hakkını düşüren bir hukuk kuralıdır. 2 tür zamanaşımı vardır. Bunlar: Dava zamanaşımı TCK 66. maddede düzenlenmiştir. Suç işlendikten itibaren kanunlarda belirlenen sürenin geçmesine karşın fail hakkında bir dava açılamamış veya açılmış bir dava bulmasına rağmen belli nedenlerle hüküm verilememiştir. Buna dava zamanaşımı denir. Ceza zamanaşımı ise TCK 68. maddede düzenlenmiştir. Fail mahkemece işlemiş olduğu suçtan dolayı ceza ile mahkum olmuş, hatta bu mahkumiyet kesinleşmiştir. Ancak bazı sebeplerle hükümlünün cezası infaz edilememiştir. Buna da ceza zamanaşımı denir. Zamanaşımının hukuki niteliği konusunda doktrinde bir uyuşma yoktur ve bu husus tartışmalıdır. ve Danışmanlık olarak bu makalemizde Dava ve Ceza Zamanaşımı konusu hukuki çerçevede değerlendirilerek detaylı olarak ele alınmıştır. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama Makale İçeriği Toggle Dava Zamanaşımı Nedir? Dava zamanaşımı, kural olarak suçun işlendiği gün işlemeye başlayan ve kesilme ve durmalara rağmen mahkumiyet hükmü kesinleşmeden tamamlanan ve tamamlanmadan itibaren de kamu davasının hiç açılmamasını veya açılmışsa ortadan kaldırılmasını gerektiren sürelerdir. Suçun işlenip bittiği tarihten itibaren, kanun koyucunun belirlediği muayyen süreler geçince artık soruşturma yapılamıyor, dava açılamıyor ya da açılmış olan bir davaya devam edilemiyorsa “dava zamanaşımından” söz edilir. Kanun’da 2 tür zamanaşımı süresi vardır. Bunlar; Olağan dava zamanaşımı süresi (asli dava zamanaşımı); TCK 66. madde kapsamında, en hafif suçlarda olağan zamanaşımı süresi 8 yıl, Uzamış dava zamanaşımı süresi; Zamanaşımının kesilmesi sebeplerinden birisi varsa, şüpheli veya sanık hakkında ‘uzamış zamanaşımı süresi’ uygulanır. Aynı suçlara ilişkin uzamış zamanaşımı süresi 12 yıldır. Zamanaşımı C. Savcısı veya mahkeme tarafından re’sen dikkate alınır. Zamanaşımı kuralının uygulanması için tarafların talebi gerekmediği gibi, tarafların zamanaşımının uygulanmamasını isteme hakları da bulunmamaktadır. Fakat derhal beraat kararı verilmesi gereken hallerde düşme kararı verilemez. Zamanaşımı süresi, o suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırı ve sanığın yaşı nazara alınarak belirlenir. Zamanaşımı süresinin belirlenmesinde daha ağır cezayı gerektiren nitelikli haller gözetilir, ancak daha az cezayı gerektiren nitelikli haller gözetilmez. Türk Ceza Kanunu – Dava Zamanaşımı (TCK m. 66) (1) Kanunda başka türlü yazılmış olan haller dışında kamu davası; a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda otuz yıl, b) Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmibeş yıl, c) Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıl, d) Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıl, e) Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl, geçmesiyle düşer. (2) Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmuş olup da onbeş yaşını doldurmamış olanlar hakkında, bu sürelerin yarısının; onbeş yaşını doldurmuş olup da onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında ise, üçte ikisinin geçmesiyle kamu davası düşer. (3) Dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli halleri de göz önünde bulundurulur. (4) Yukarıdaki fıkralarda yer alan sürelerin belirlenmesinde suçun kanunda yer alan cezasının yukarı sınırı göz önünde bulundurulur; seçimlik cezaları gerektiren suçlarda zamanaşımı bakımından hapis cezası esas alınır. (5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/8 md.) Aynı fiilden dolayı tekrar yargılamayı gerektiren hallerde, mahkemece bu husustaki talebin kabul edildiği tarihten itibaren fiile ilişkin zamanaşımı süresi yeni baştan işlemeye başlar. (6) Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden, teşebbüs halinde kalan suçlarda son hareketin yapıldığı günden, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günden, çocuklara karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenen suçlarda çocuğun onsekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar. (7) Bu Kanunun İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet veya on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçların yurt dışında işlenmesi halinde dava zamanaşımı uygulanmaz. dava zamanasimi nedir Dava Zamanaşımına Uğramayan Suçlar Zamanaşımı süresi, o suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırı ve sanığın yaşı nazara alınarak belirlenir. Zamanaşımı süresinin belirlenmesinde daha ağır cezayı gerektiren nitelikli haller gözetilir, ancak daha az cezayı gerektiren nitelikli haller gözetilmez. Dava zamanaşımının uygulanmaması için şu şartlar gerekmektedir: TCK ikinci kitap dördüncü kısımda düzenlenen suçlardan olmalıdır. Yukarıdaki şart dışında kanunda öngörülen cezanın ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis, 10 yıldan fazla hapis cezalarını öngörmesi gerekir. Burada 10 yıldan fazla dendiği için, 10 yıl bu sınırın içinde değildir, 10 yılı aşması gerekir. Ayrıca söz konusu olan 10 yıl, kanunda öngörülen cezanın üst sınırıdır. Ayrıca bu suçların yurtdışında işlenmesi gerekir. Aynı suçların yurt içinde işlenmesiyle, yurt dışında işlenmesi arasında fark olmasının sebebi, yurt dışında işlenen suçlar için dava açmakta ve cezalandırmaktaki güçlüktür. Bu üç niteliği taşıyan bir suç işlendiğinde, herhangi bir süreye tabi olmaksızın (suçun işleniş tarihinin üzerinden 50 yıl geçmiş olsa bile) bu suçların takibi yapılabilecektir. Bunların dışında şu suçlar hakkında zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. Soykırım suçu (TCK m. 76/4) İnsanlığa karşı suçlar (TCK m. 77/4) Soykırım Veya İnsanlığa Karşı Suçları İşlemek İçin Örgüt Kurma Suçu (TCK m. 78/3) Hıyanet cürümler ile maznun ve mahkum olanlar (1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu m. 49) TCK 66. maddenin 7. fıkrasına göre zamanaşımı hükümlerinin uygulanması için şu üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir. Suçun, TCK’nın İkinci Kitabının Dördüncü kısmında düzenlenmiş olması gerekir. Bu suçun yalnızca TCK’nin İkinci Kitabının dördüncü kısmın da işlenmesi yeterli değildir. Ayrıca bu suçun kanunda öngörülen cezasının; ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis, 10 yıldan fazla hapis cezalarını öngören bir suç olmalıdır. Yukarıda özellikleri açıklanan suçun zamanaşımına tabi olmaması için ayrıca, bu suçların yurt dışında işlenmesi de gerekir. Bazı suçların düzenlendiği kanun maddelerinde de o suçlarla ilgili zamanaşımının işlemeyeceği kabul edilmiştir. TCK 76/4. maddesi uyarınca, soykırım suçunda, 77/4. maddesi uyarınca insanlığa karşı suçlarda, TCK 78/3. maddesine göre de, soykırım veya insanlığa karşı suçları işlemek için örgüt kurma suçunda zamanaşımı işlemez. 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 49. maddesine göre “Hıyanet cürümler ile maznun ve mahkum olanlar hakkında müruru zaman yoktur. Dava Zamanaşımı Süreleri Öncelikle, zamanaşımı sürelerini hesaplarken suçun işlendiği sırada bulunulan yaşa bakarak bir ayrım yapmak gerekir: Suçu işlediği sırada 13, 14, 15 yaşında olanlar; suçu işlediği sı
Ceza Zamanaşımı — Dava Zamanaşımı (TCK 66 — 68. Madde) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Ceza Zamanaşımı — Dava Zamanaşımı (TCK 66 — 68. Madde) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.