Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde (CMK)
Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde (CMK) Genel Tarih: 29-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 48. madde (CMK); kişilerin kendileri veya yakınları aleyhine tanıklıktan çekinilebileceğine dair hususlar düzenlenmiştir. Madde de, AY’nin 38.
Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde (CMK) Genel Tarih: 29-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 48. madde (CMK); kişilerin kendileri veya yakınları aleyhine tanıklıktan çekinilebileceğine dair hususlar düzenlenmiştir. Madde de, AY’nin 38. maddesinin 5. fıkrasında yer alan “Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz” hükmü yansıtılmıştır. Tanık, kendisini veya CMK’nin 45. maddede yazılı yakınlarından birini, ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikteki sorulara yanıt vermekten çekinebilir. Bura da, tanık esasta beyanda bulunup tanıklık etmekle birlikte, çekinmesi kimi sorulara yanıt vermemekten ibaret olmaktadır. Makale İçeriği Toggle Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme Tanık, kendisini veya 45. maddenin birinci fıkrasında gösterilen kişileri ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebilir. Tanığa cevap vermekten çekinebileceği önceden bildirilir. Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde Gerekçesi Madde, evrensel kural olan ve Anayasanın 38. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.” biçimindeki ilkeyi iç hukukta yinelemektedir. Getirilen kuralın anlamı esasta beyanda bulunan tanığın maddede söz konusu olanağı bazı sorular yönünden kullanabilmesidir. Yakınların kim olduğu 45. maddenin (1) numaralı fıkrasında gösterilmiştir. Herhâlde tanığa tanıklıktan çekinebileceği ve sorulara cevap vermeyebileceği önceden bildirilecektir. Kişiye, haklarının yargı mercii tarafından hatırlatılması, adil yargılama yönünden çok esaslı bir güvence sayılmaktadır. İlgili Makale: Haksız Tahrik İndirimi ceza muhakemesi kanunu 48 madde cmk Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme Emsal Kararlar Yargıtay Ceza Genel Kurulu E: 1994/295, K: 1994/398 Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme Borçlu Âdem, kendisine iki adet bono ile gelen katip İbrahim Altınkaynak’a toplam 1.000.000 lirayı ödeyip iki adet bonoyu da ondan alarak yırtmıştır. Müşteki de, aradan uzun zaman geçmesine rağmen sanık Av. D… G… tarafından tahsil edilen bonoların bedelini kendisine ödemediği nedeniyle, sanıktan şikâyetçi olmuştur. Ceza Genel Kurulunda sübutun tartışılmasına geçildiği sırada, Kurul Üyelerinden 4. Ceza Dairesi Başkanı Dr. Sami Selçuk “Tanık İ… A…in CMUK’un 50. maddesi hükmü karşısında yeminli olarak alınan ifadesinin değerlendirilmeye esas alınamayacağı, bunun için de hükmün bu yönden bozularak tanığın yeniden yeminden çekinme hakkı hatırlatılarak dinlenmesi gerekeceği” yolunda görüş ileriye sürmüş, bu suretle ortaya çıkan usulü sorun, 2/3’i aşan çoğunluğun tanığın yeminli olarak dinlenip saptanan ifadesi Tutanaklarda bulunduğuna göre yeniden dinlenmesine gerek ve yer yoktur biçimindeki oyları ile reddedildikten sonra esasın incelenmesine geçilmiştir. Kurul Üyesi 4. Ceza Dairesi Başkam Dr. Sami Selçuk ise, “Yerel Mahkemenin, özellikle savunmayı reddederken dayandığı tanıklardan biri de 1… A…’n anlatımıdır. Oysa bu tank ay suçla hüküm giyme baskısı altındadır. O nedenle bu tanığın anlatımı, C. Yargılama Yasası’nın 51 ve 53. maddelerine göre, tanıklıktan ve en azından anttan çekinme hak da bulunan ve bu hakkı kendisine anımsatılmayan birinin anlatımıdır ve hukuka aykırıdır. Davanın değil, kurulan hükmün yargıcı bulunan Yargıtay Yargıçları, hukuka aykin elde edilmiş kanıta dayanan gerekçesi nedeniyle mahkemenin karanım bozmak durumundadırlar, İlk mahkemenin bu tanığı yöntemince yeniden dinlemesi, anttan çekinip çekinmediğini ve olay içindeki konumunu da değerlendirerek bir karar vermesi sağlanmak gerekirken, ilk mahkeme yerine geçilmiş, “olay kanıtlanmamıştır” denilerek davanın esas yargıcı gibi hüküm kurulmuştur. Yüce Kurulun karar “yetki aşımı” nedeniyle sakattır” diyerek değişik gerekçeyle itirazın kabulü yönünde oy kullanmıştır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi E: 2014/36819, K: 2014/34044 Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme Sanığın, F…. Gıda A.Ş ile aralarındaki sözleşmeye istinaden taşıması gereken atık maddeleri, yönetmeliklerle belirlenen ilgili yere teslim etmesi gerekirken Kızıl dereye döktüğü iddiasıyla dava açıldığı, sanığın, kendisine ait taşıma şirketi olduğunu ancak yaşı nedeniyle fiilen işleri çocuklarının yürüttüğünü, kendisinin patates türünden atıkları dereye dökmediğini savunduğu, sanığın oğlu olan, kendisini ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorular sorulan tanık V.C. CMK’nin 48. maddesi gereğince sorulara cevap vermekten çekinme hakki hatırlatılmadan dinlenmiş, taşıma şirketi annesi olan sanık adına olsa bile işleri kendisinin ve oğlu İ.Ç’ in yaptığını, F…. Gıda A.Ş’den aldıkları atıkları tarlalarının kenarındaki dere kenarına döktüklerini ifade etmiş, bu beyanlar nedeniyle sanık hakkında beraat kararı verilerek V.Ç hakkında suç duyurusunda bulunulmuştur. Dosyada, atıkların türü ve çevreye zarar verici nitelikte olup olmadığına dair bilirkişi raporu alınmamıştır. Suç duyurusu üzerine açılmışsa davaların birleştirilmesi, çevre mühendisi ve kimya mühendisinden oluşan bilirkişilerden, atık maddelerin Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği’nin 6. maddesine göre hangi tür atık sınıfına girdiği, aynı Yönetmeliğe göre çevreyi kirletme özelliği bulunup bulunmadığı sorulup alınacak rapordan sonra kanıtlar birlikte değerlendirilerek, sanıkların hukuki durumları belirlenip sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gözetilmeden eksik incelemeyle hüküm kurulması hukuka uygun değildir. Yargıtay 10. Ceza Dairesi E: 2014/29068, K: 4826 Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme Sanık Muzaffer’in kolluk ifadesinde Hakan isimli kişiye, temyiz dilekçesinde ise Serkan’a ait olduğunu söylediği … numaralı telefonun olay tarihinde kim adına kayıtlı olduğunun belirlenmesi ve olay tarihi ile olay tarihinden bir hafta öncesini kapsayan HTS raporunun getirtilmesi, telefon sahibinin sanık Muzaffer’le telefon konuşması yapıp yapmadığı ve yapmış ise hangi konuda konuştuğu konusunda CMK’nın 48. maddesi uyarınca çekinme hakkı da hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi, Sonucuna göre sanık Mehmet’in atılı suçu işleyip işlemediğinin, buna bağlı olarak sanık Muzaffer hakkında diğer sanığın suçunun ortaya çıkmasına yardım edip etmediği e hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nin 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanması gerekip gerekmediğinin tartışılması gerekirken, eksik araştırma ile hüküm hüküm kurulmasına oy çokluğu ile karar verildi. Yargıtay 11. Ceza Dairesi E:2017/11256, K:2018/3629 Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme Sanığın düzenlediği faturaları kullanan mükellefler hakkında düzenlenmiş vergi inceleme raporlarının bulunup bulunmadığı sorularak rapor düzenlenmiş ise ilgili vergi dairelerinden getirtilmesi, Aynı kullanıcı mükellefler hakkında sahte fatura kullanmaktan dava açılmış olup olmadığının araştırılması, açılmış ve derdest ise davaların birleştirilmesi, hüküm verilmiş ve kesinleşmiş ise dava dosyaları getirtilip incelenerek bu davayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dava dosyasına intikal ettirilmesi, Faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişilerin CMK 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi, suça konu faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıklarını
Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde (CMK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Ceza Muhakemesi Kanunu 48. Madde (CMK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.