Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde (CMK)
Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde (CMK) Genel Tarih: 28-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 22. madde (CMK); hakimin hangi durumlarda davaya bakamayacağına dair hususlar düzenlenmiştir. Peşin hükümlü olmamak, inatçılık etmemek, şaşkınlık göstermemek, karakterli olmak, kendine hakim olmak, hasta ve düşünceli olmamak, bilgili ve erdemli olmak gibi nitelikleri yanında, “hakimlerde özellikle tarafsız ve bağımsız olmak niteliklerinin bulunması aranmaktadır” Objektif karar verilmesi ve tarafların güven duyabilmeleri için, yargıcın tarafsız olması gerekir.
Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde (CMK) Genel Tarih: 28-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 22. madde (CMK); hakimin hangi durumlarda davaya bakamayacağına dair hususlar düzenlenmiştir. Peşin hükümlü olmamak, inatçılık etmemek, şaşkınlık göstermemek, karakterli olmak, kendine hakim olmak, hasta ve düşünceli olmamak, bilgili ve erdemli olmak gibi nitelikleri yanında, “hakimlerde özellikle tarafsız ve bağımsız olmak niteliklerinin bulunması aranmaktadır” Objektif karar verilmesi ve tarafların güven duyabilmeleri için, yargıcın tarafsız olması gerekir. Tersi durumda yargıya gölge düşer ve tüm toplum bundan zarar görür. Bu nedenle yargıcın davaya bakma yasağı, reddi ve çekilme kuralları konulmuştur. Makale İçeriği Toggle Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde Hakimin Davaya Bakamayacağı Hâller Hakim; a) Suçtan kendisi zarar görmüşse, b) Sonradan kalksa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlilik, vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunmuşsa, c) Şüpheli, sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise, d) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlat edinme bağlantısı varsa, e) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü derece dahil kan hısımlığı varsa, f) Evlilik sona ermiş olsa bile, şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında ikinci derece daâhil kayın hısımlığı varsa, g) Aynı davada Cumhuriyet savcılığı, adlî kolluk görevi, şüpheli veya sanık müdafiliği veya mağdur vekilliği yapmışsa, h) Aynı davada tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenmişse, Hakimlik görevini yapamaz. Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde Gerekçesi Madde, Anayasamızda ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde belirtilen yargının bağımsızlığını ve tarafsızlığını güvence altına almanın, adil yargılama kurallarının gereği olarak Tasarıda yer almıştır. Bu çerçevede hâkimin gördüğü dava ile kişisel ilişkisinin bulunması, taraf tutma açısından mutlak bir karine olarak kabul edilmiş ve bu nedenle hâkimin davaya bakamayacağı hâller sayılmıştır. Bu hâller, ceza davasının özelliklerinden kaynaklanmakta ve bu nedenle 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinden kısmen farklılık göstermektedir. Maddede beş bent hâlinde sayılan hâllerde hâkimin davadan kendiliğinden çekilmesi gerekmektedir; kamu düzeninden sayılan bu hâller yargılamanın her aşamasında geçerlidir ve sonuç doğuracaktır. Bu hâller: Suçtan zarar görenin bizzat hakimin kendisi olması, Sonradan kalksa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlilik veya vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunması, Şüpheli, sanık veya mağdurun kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoy ve altsoy veya bunlarla evlat edinme bağlantısı veya şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan hısımlığı veya kendisi ile kayın hısımlığından ileri gelen evlilik kalmasa bile aralarında ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) sebepten yansoy hısımlığı olması, Aynı davada Cumhuriyet savcılığı, adlî kolluk görevini veya şüpheli veya sanık veya mağdurun avukatlığını yapmış olması, Aynı davada tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenmiş bulunması, olarak belirlenmiştir. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama ceza muhakemesi kanunu 22 madde cmk Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde Hâkimin Davaya Bakamayacağı Hâller Emsal Kararlar Yargıtay 3. Ceza Dairesi E: 2016/4083, K: 2016/7320 Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde Hâkimin Davaya Bakamayacağı Hâller Kasten yaralama ve tehdit suçlarından sanık … hakkında … Asliye Ceza Mahkemesinin 2013/221 Esasına kayden görülen davanın 30/03/2015 tarihli 9. duruşmasında, adı geçen sanığın hakimin yeterli araştırmada bulunmadığını beyan ettiğinden bahisle verilen ara karar gereğince, hakimin dosyadan çekilmesine, yeni bir hakim görevlendirilmesi için komisyon başkanlığına müzekkere yazılmasına dair … Asliye Ceza Mahkemesinin 30/03/2015 tarihli ve 2013/221 Esas sayılı kararını müteakip, dosyanın gönderildiği… Ağır Ceza Mahkemesince verilen, çekinme talebinin kabulüne, anılan dosyada… Asliye Ceza Mahkemesi Hâkiminin görevlendirilmesine ilişkin 13/04/2015 tarihli ve 2015/430 Değişik İş sayılı kararına karşı… Bakanlığı’nın 25.01.2016 tarih ve 2015/2150 – 7354 sayılı yazısıyla kanun yararına bozma isteminde bulunulduğundan bu işe ait dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 05.02.2016 tarih ve 2016/38059 sayılı tebliğnamesi ile Dairemize gönderilmekle incelendi. Her ne kadar … Asliye Ceza Mahkemesinin 30/03/2015 tarihli ve 2013/221 Esas sayılı ara kararı ile sanık ……’nun hakim hakkında güvensizliğe düştüğünü beyan ettiğinden bahisle, taraflarda kararlar konusunda şüphe uyanacağı gerekçesiyle hakimin dosyadan çekinmesine karar verilmiş ise de; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 24/1. maddelerindeki “Hâkimin davaya bakamayacağı hâllerde reddi istenebileceği gibi, tarafsızlığını şüpheye düşürecek diğer sebeplerden dolayı da reddi istenebilir.” şeklindeki düzenleme ile aynı Kanun’un 25/1. maddesinde yer alan “Tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebeplerden dolayı bir hâkimin reddi, ilk derece mahkemelerinde sanığın sorgusu başlayıncaya; duruşmalı işlerde bölge adliye mahkemelerinde inceleme raporu ve Yargıtay’da görevlendirilen üye veya tetkik hâkimi tarafından yazılmış olan rapor üyelere açıklanıncaya kadar istenebilir. Diğer hâllerde, inceleme başlayıncaya kadar hâkimin reddi istenebilir.” şeklindeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, sanık …’nun sorgusunun 06/07/2012 tarihinde yapıldığı ve hâkimin tarafsızlığından şüpheye düşüldüğünden bahisle çekinmesi talebinin 06/07/2012 tarihine kadar yapılabileceği, kaldı ki adı geçen sanığın soyut nitelikteki hâkimin gerekli araştırmayı yapmadığı şeklindeki ifadesinin hâkimin tarafsızlığını şüpheye düşürecek nitelikte olduğunun kabulünün tabii hâkim ilkesine aykırı olduğunun gözetilerek… Asliye Ceza Mahkemesi hâkiminin çekinme talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde, isabet görülmediğinden bahisle, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi gereğince anılan kararın bozulması lüzumunun ihbar olunduğu anlaşıldı. Bakanlığı’nın kanun yararına bozma isteyen yazısına dayanan tebliğnamede ileri sürülen düşünce yerinde görüldüğünden; … Ağır Ceza Mahkemesinin 13/04/2015 tarihli ve 2015/430 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı CMK’nın 309/4. maddesi gereğince kanun yararına bozulmasına; müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine; dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine; 23.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi. Yargıtay 1. Ceza Dairesi E: 2014/3211, E: 2014/3645 Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde Hâkimin Davaya Bakamayacağı Hâller Sanıklar …, …, …, … ve … hakkında olası kasıtla öldürme suçuna teşebbüs, kasten yaralama, mala zarar verme ve 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçlarından cezalandırılmaları istemiyle… Cumhuriyet Başsavcılığının 25.03.2013 tarihli ve 2013/356 sayılı iddianamesi ile… Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açıldığı… Ağır Ceza Mahkemesi’nin 16.04.2013 tarihli ve 2013/100 Esas, 2013/146 sayılı kararı ile “…’ın kasten adam öldürmeye yönelik eylemi açısından TCK’nın 21/2. maddesi kapsamında düzenlenen olası kast durumunun iddia edilmesi karşısında yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, failin meydana gelen sonuca göre kasten adam öldürme suçuna teşebbüs suçu kapsamında yargılaması kesinlikle yapılamaz. Zira, olası kast hallerinde fail yalnızca meydana gelen sonuçtan sorumlu . Bu tür kast çeşidinde adam öldürmeye teşebbüs suçundan hüküm kurulması mümkün değildir. Mağdurdaki yaralar ise basit tıbbi mü
Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde (CMK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Ceza Muhakemesi Kanunu 22. Madde (CMK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.