Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde (CMK)
Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde (CMK) Genel Tarih: 12-12-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 149. madde (CMK); şüphelinin veya sanığın müdafi seçimine ilişkin hususlar düzenlenmiştir Anayasanın 36. maddesine göre; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı merciileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir.” Savunma hakkına sahip olan şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında avukatının yardımından faydalanır.
Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde (CMK) Genel Tarih: 12-12-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 149. madde (CMK); şüphelinin veya sanığın müdafi seçimine ilişkin hususlar düzenlenmiştir Anayasanın 36. maddesine göre; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı merciileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir.” Savunma hakkına sahip olan şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında avukatının yardımından faydalanır. Şüpheli veya sanığın, iddia makamıyla arasındaki uğraşın, eşit araçlarla yapılmasını sağlaması için, kendisine avukat ataması gerekir. Sanık soruşturma veya kovuşturmanın her aşamasında, bir ya da birden çok avukatın yardımından faydalanabilir. İlgili Makale: Müdafi Nedir? Makale İçeriği Toggle Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde Şüphelinin veya Sanığın Müdafi Seçimi Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir; kanunî temsilcisi varsa, o da şüpheliye veya sanığa müdafi seçebilir. Soruşturma evresinde, ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir. (Ek cümle: 3/10/2016-KHK-676/1 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/1 md.) Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar bakımından yürütülen kovuşturmalarda, duruşmada en çok üç avukat hazır bulunabilir. Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz. Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde Gerekçesi Çağdaş karşılaştırmalı ceza usul hukuku, suç nedeni ile takibatta bulunan ve takip edilen arasında çok daha büyük bir eşitlik tesis edecek surette şüpheli ve sanığın haklarını düzenlemiş bulunmaktadır. Bugün savcı, şüpheli ve sanık öğrenmek, katılmak ve eleştirmek haklarına sahiptirler. Ancak bu haklar ve özellikle öğrenmek hakkı, geçen yüzyılın sonunda elde edilmiştir ve bir zafer olarak nitelendirilmelidir. Avrupa hukukunda geçen yüzyılın sonunda kanun koyucular, ilgilinin bir avukatın yardımından yararlanabilmesini öngörmüşlerdir. Ancak avukatın dosyayı bilmek, ona ulaşmak hakkını, bazı kanunlar değişik tarzda düzenlemiş bulunuyorlar. Bu madde, şüpheli veya sanığın soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında bir veya birden fazla avukatın yardımından yararlanabileceğini kabul ediyor ve avukat sayısı bakımından bazı Batı kanunlarından farklı olarak buna kovuşturma evresinde bir sınırlama da getirmiyor. Ancak soruşturma evresinde bu sayı üçü geçemeyecektir. Maddenin son fıkrası, avukatın şüpheli veya sanıkla olan ilişkisini ve haklarını belirtmektedir. Bu haklar: Soruşturma veya kovuşturmanın her aşamasında şüpheli veya sanıkla görüşebilmesi, İfade alma ve sorgu süresince adı geçenlerin yanında bulunabilmesi, İlgiliye hukukî yardımda bulunabilmesidir. Bunlar elbette ki, şüpheli ve sanığın da haklarıdır. Bu hakları engelleyici veya kısıtlayıcı her eylem yasaktır ve savunma haklarının ihlâlini oluşturacaktır. Madde, bu hükümleri itibarıyla, Batı kanunlarının sağladıklarına göre avukata daha geniş haklar sağlamış bulunmaktadır. İlgili Makale: Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma ceza muhakemesi kanunu 149 madde cmk Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde Şüphelinin veya Sanığın Müdafi Seçimi Emsal Kararlar Yargıtay 22. Ceza Dairesi E:2016/4155, K:2016/9930 Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde Şüphelinin veya Sanığın Müdafi Seçimi 1) Ceza yargılamasının temel ilkelerinden biri “doğrudan doğruyalık- vasıtasızlıktır.” Bu nedenle CMK 193/1. maddesinde “sanık olmaksızın yargılama olmaz” genel kuralına yer verildikten sonra istisnaları CMK 193/2, 194/2, 195, 196, 200/1 ve 204. maddelerinde gösterilmiştir. Sanığın kabulüne bağlı olarak, alt sınırı 5 yıl ve daha fazla hapis cezası gerektiren suçlar hariç olmak üzere istinabe yoluyla sorgu yapılabileceği, CMK 196/2. maddesinde düzenlenmiştir. Görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılarak sorgu yapma imkanı ise CMK 196/4. madde hükmüne göre talimat yasağının olmadığı hallerde mümkün kılınmıştır. anıklara uygulanması istenen 5237 sayılı TCK’nin 142/2-h maddesinin gerektirdiği cezanın alt sınırının beş yıl olduğu anlaşılan olayda hukuki sorun, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçtan dolayı, sanık …’ın sesli ve görüntülü iletişim tekniği kullanılarak (SEGBİS) savunma alınması durumunda, savunma hakkının kısıtlanarak adil yargılama ilkesinin ihlal edilip edilmediği noktasında toplanmaktadır. CMK’nın genel ilkeleri ve CMK 196. maddesindeki düzenleme, Dairemizce benimsenen YCGK ‘nın 10.06.2008 tarih ve 9-148-169 sayılı kararı ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin İçtihatları göz önünde bulundurulduğunda; duruşmada hazır bulunma hakkı adil yargılama kapsamında değerlendirilmekte olup, bu hakkın sınırlanması ancak ciddi şekilde gerekli olması halinde istisna olarak uygulanmalıdır. Bu nedenlerle kovuşturma aşamasında; 1- Genel kural sanığın duruşmada hazır bulundurulmasıdır. Bu hak ciddi nedenlere dayalı olarak mahkeme kararı ile sınırlandırılabilir. 2- CMK 196/2-4. maddeleri gereğince alt sınırı 5 yıl ve daha fazla hapis cezası gerektiren suçlarda sanığın savunması talimatla alınamayacağı gibi sesli ve görüntülü yöntemle de savunma alınamayacaktır. Tüm bu açıklamalar karşısında; 5237 sayılı TCK’nin 142/2-h maddesinde düzenlenen suçun gerektirdiği cezanın alt sınırının beş yıl olduğu anlaşılan olayda; sanık …’ın duruşmada hazır bulundurulmayıp, bulunduğu Balıkesir L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan sesli ve görüntülü bilişim sistemi vasıtası ile, kendisine CMK 150/3. maddesi gereğince atanan müdafii ile CMK 149/3. maddesi gereğince bir araya gelip görüşme imkanı sağlanmaksızın CMK 196/4. maddesine aykırı olarak savunmasının alınıp, yargılaması yapılarak mahkumiyetine karar verilmesi suretiyle savunma hakkının kısıtlanması, 2) Sanık … ‘ın yazılı dilekçelerinde psikolojik olarak hasta olduğunu beyan etmesi karşısında; aynı gece başka müştekiye ait işyerinden yapılan ve sanıkların işledikleri iddia edilen hırsızlık eylemi ile ilgili Konya 17. Asliye Ceza Mahkemesi 2015/187 E. sayı ile görülmekte olan dava dosyasında sanık … ile ilgili 5237 sayılı TCK’nin 32. maddesi kapsamında rapor alınıp alınmadığı, alındıysa dosyaya getirtilmesi ve anılan dosyanın tamamının veya bu dosya ile ilgili evraklardan onaylı örneklerin dosya arasına alınarak ve gerektiğinde dosyalar birleştirilerek delillerin birlikte değerlendirilip sanıkların hukuki durumlarının tespit ve tayini gerektiğinin gözetilmemesi, bozmayı gerektirmiş, sanık … ve müdafii ile sanık … ve o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükümlerin açıklanan nedenlerle bozulmasına, 08/06/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi. Yargıtay 22. Ceza Dairesi E:2015/5042, K:2015/3424 Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde Şüphelinin veya Sanığın Müdafi Seçimi 4.05.2010 tarihli duruşmaya sanığın, sanık müdafi olduğunu beyan eden Av. … ile birlikte katıldığı, sanık müdafiinin vekaletnamesini daha sonra ibraz edeceğinden bahisle savunma yapıp tahliye talebinde bulunduğu ve savunma ile tahliye talebini içeren 2 sayfadan ibaret dilekçe verdiği, karar duruşmasına sanık ve müdafinin katılmaması nedeni ile kararın sanık müdafiine Tebligat Kanununun 21. maddesine göre usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği, CMUK’un 310/1-2. maddesi gereğince süresinde bir temyiz söz konusu olmadığı, CMK 149-154. maddeleri dikkate alındığında, müdafiinin yasal haklarını kullanması için vekaletname şartı
Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde (CMK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Ceza Muhakemesi Kanunu 149. Madde (CMK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.