Devlet Memurları Kanunu 72. Madde (DMK)
Devlet Memurları Kanunu 72. Madde (DMK) Genel Tarih: 20-05-2026 Devlet Memurları Kanunu 72 . madde ( DMK ); yer değiştirme suretiyle atanmanın usulleri ve hangi şartlarda yapılacağı hususları düzenlenmiştir. Devlet Memurları Kanunu (DMK) 72.
Devlet Memurları Kanunu 72. Madde (DMK) Genel Tarih: 20-05-2026 Devlet Memurları Kanunu 72 . madde ( DMK ); yer değiştirme suretiyle atanmanın usulleri ve hangi şartlarda yapılacağı hususları düzenlenmiştir. Devlet Memurları Kanunu (DMK) 72. Madde, kamu personelinin kurum içinde farklı yerlere atanma usullerini (yer değiştirme) ve aile birliği, sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı tayin şartlarını düzenleyen temel maddedir. İlgili Makale: İptal Davası Makale İçeriği Toggle Yer Değiştirme Suretiyle Atanma (Değişik: 12/5/1982 – 2670/25 md.) Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır. (Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK527/5 md.) Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76. maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir. (Ek: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/5 md.) Bu suretle izin verilenlere, aylık ve diğer ödemelerine karşılık olarak, aylık (taban ve kıdem aylığı dahil), ek gösterge, zam ve tazminatlarının kanuni kesintiler düşüldükten sonraki net miktarının, eşleri; a) Olağanüstü Hal Bölgesine dahil illerle bu illere mücavir olarak belirlenen illerde görevli olanlara % 60’ı, b) Kalkınmada 1. derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara % 50’si, c) Kalkınmada 2. derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara % 25’i, kurumlarınca kadro tasarrufundan ödenir. Eşleri diğer yörelerde görevli olanlar ise ücretsiz izinli sayılır. (Ek: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/5 md.) Yukarıda sayılanların kadroları eşlerinin görevlendirme süresiyle sınırlı olarak saklı tutulur. Ancak, bu süre memuriyet boyunca 4 yılı hiç bir surette geçemez. Bunların kademe ilerlemesi; emeklilik ve diğer bütün hakları ve yükümlülükleri devam eder. Ancak ücretsiz izin verilenlerin bu sürelerinin emeklilikten sayılabilmesi için kesenek ve kurum karşılıklarının her ay kendileri tarafından T.C. Emekli Sandığına yatırılması gerekir. (Ek fıkra: 6/2/2014 – 6518/10 md.) İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır. (Değişik: 29/11/1984 – KHK-243/13 md.) Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar. İlgili Makale: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) Tam Metin: Devlet Memurları Kanunu 72. Madde Açıklaması Maddenin birinci fıkrasına göre, kurumlarda yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalar, hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım koşulları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak saptanan bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılacaktır. Hizmet bölgeleri, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğe göre, gelişmişlik sırasına göre 6 hizmet bölgesine ayrılmıştır Kamu kurum ve kuruluşları, altıyı geçmemek üzere en az üç bölge olmak üzere, hizmet özelliklerine göre bu hizmet bölgelerinden farklı hizmet bölgeleri de belirleyebilirler. Bu şekilde yönetmelikle getirilen hükümlere, kurum ve kuruluşlara, hizmet özelliklerine göre farklı hizmet bölgesi belirleme yetkisi verilmişti, ancak belirlenecek bölgenin üçten az, altıdan çok olamayacağı hükme bağlanmıştır. Anılan yönetmelik, genel nitelikte hükümler içermekte olup, ayrıntılar kurumlar tarafından çıkarılacak özel yönetmeliklere bırakılmıştır. Sözgelimi, zorunlu yer değiştirmeye tabi personel, hizmet bölgelerinde en az çalışma süresi, belirlenen bütün bölge hizmetlerini tamamlayanların hangi hizmet bölgesinde görev yapacakları gibi hususların tespiti kurumlarınca çıkarılacak özel yönetmeliklere bırakılmıştır. Kurumlar, hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma sürelerini belirlerken bu Yönetmelikle getirilen iki yıllık asgari çalışma koşuluna uymakla yükümlüdürler. Yönetmelik, yer değiştirme suretiyle atanma dönemlerini bizzat tespit ederek kurumlara bırakmamıştır. Buna göre, atanma dönemleri, her yılın Haziran-Eylül dönemi veya iş mevsimi bu dönemi kapsayan hizmetler için Mart ve Ekim ayları olarak belirlenmiştir. Öğretmen olan eşlerin eş durumu özrüne bağlı yer değiştirme suretiyle atanmaları, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır. Zorunlu hizmet süresi tamamlanmadan yapılabilecek yer değiştirmeler de yönetmelikle hükme bağlanmıştır. Haklarında adli, idari, inzibati bir soruşturma yapılmış ve bu soruşturma sonucunda o yerde kalması sakıncalı görülen, sicil raporu sonuçlarına göre olumsuzluğu tespit edilenler bölgelerdeki veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma sürelerini tamamlamadan hizmetin gereği olarak yer değiştirme suretiyle başka hizmet bölge veya alanlarına atanabilirler. Bu şekilde atananların ayrıldıkları hizmet bölgelerindeki eksik hizmetleri, başka bir hizmet alanında tamamlattırılır. Zorunlu hizmet süresini doldurmadan yapılabilecek atamalardan diğeri memurun isteği üzerine yapılan atamalardır. Bu yer değiştirmek suretiyle yapılacak atamalar ise sağlık ve eş durumu nedenlerine bağlanmıştır. İlgili Yazı: Danıştay Karar Arama devlet memurları kanunu 72 madde dmk Devlet Memurları Kanunu 72. Madde Yer Değiştirme Suretiyle Atanma Emsal Kararlar Danıştay İkinci Dairesi E:2004/873, K:2004/684 Devlet Memurları Kanunu 72. Madde Yer Değiştirme Suretiyle Atanma Davacının eşi, … İli … Anaokulunda Öğretmen olarak görev yapmakta ise de, 11.6.2000 günlü, 24076 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Zorunlu Çalışma Yükümlülüğü” başlıklı 7. maddesiyle Ek-1 Çizelgenin incelenmesinden … İlinin birinci hizmet bölgesinde yer aldığı, dolayısıyla öğretmenler yönünden zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen ikinci ve üçüncü hizmet bölgelerinde yer almadığı anlaşılmaktadır. Diğer bir deyişle davacının eşi … İline zorunlu yer değiştirme suretiyle atanmış kişi konumunda olmadığından davacının yukarıda belirtilen Yönetmeliğin 9. maddesinin son fıkrası hükmünden yararlanamayacağı açık olup, Mahkeme kararı
Devlet Memurları Kanunu 72. Madde (DMK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Devlet Memurları Kanunu 72. Madde (DMK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.