İYUK — 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu

İYUK – 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu İdare Hukuku Tarih: 18-03-2026 İYUK, İdari Yargılama Usulü Kanunu Türkiye’de idari yargı alanında uygulanan bir kanun olup, idari davalara ilişkin usul ve esasları düzenler. İdari Yargılama Usulü Kanunu, idari yargıda açılacak davalarda yani Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü bu kanun çerçevesinde gerçekleştirilir. İdari Yargılama Usulü Kanunu 65 maddeden, 3 ek maddeden, 11 geçici maddeden oluşmaktadır. İdari yargıda açılacak davaların yetki, görev, usul, temyiz, istinaf, öninceleme, karar gibi tüm süreçleri detaylı şekilde bu kanunda düzenlemiştir.

İYUK – 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu İdare Hukuku Tarih: 18-03-2026 İYUK, İdari Yargılama Usulü Kanunu Türkiye’de idari yargı alanında uygulanan bir kanun olup, idari davalara ilişkin usul ve esasları düzenler. İdari Yargılama Usulü Kanunu, idari yargıda açılacak davalarda yani Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü bu kanun çerçevesinde gerçekleştirilir. İdari Yargılama Usulü Kanunu 65 maddeden, 3 ek maddeden, 11 geçici maddeden oluşmaktadır. İdari yargıda açılacak davaların yetki, görev, usul, temyiz, istinaf, öninceleme, karar gibi tüm süreçleri detaylı şekilde bu kanunda düzenlemiştir. Özel hukuk ilişkilerinde, hukuki ilişkinin tarafları eşittir; bu sebeple de tarafların iradesi uyuşmadıkça ortaya bir hukuki sonuç çıkmaz. Zira tarafların iradesi uyuşmadığı sürece ortaya herhangi bir sonuç çıkmaz. Bir taşınmaz mal üzerindeki mülkiyet hakkının bir kişiden diğer kişiye geçmesi için her iki tarafın da rızası gerekir; böyle bir rıza yok ise mülkiyet değişimi olamaz. Bununla birlikte üstün kamu gücü kullanma yetkisi ile donatılmış bulunan idare, karşı tarafın rızası olmasa da bir taşınmazı kamulaştırma yoluyla alabilir. İYUK’ta düzenleme bulunmayan hallerde HMK’dan yararlanılır. İYUK’ta buna ilişkin düzenleme vardır. ve Danışmanlık olarak bu yazımızda İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) ne olduğundan bahsedeceğiz. İlgili Makale: İptal Davası Makale İçeriği Toggle İdari Yargının Tarihi Dünya genelinde idari yargının gelişimi 19. Yüzyılın başlarında Fransa’da başlamıştır. Fransa’dan tüm Kıta Avrupası’na yayıldıktan sonra Osmanlı İmparatorluğu’nu etkilemeye başlamıştır. Osmanlı’da idari yargı ikiye ayrılabilir. Bunlardan birincisi yönetim sistemindeki Şurayı-Devlet yani Danıştay ve taşradaki meclislerdir. Bu ikisi hem yargı hem de idari yönetimle donatılmıştır. İkincisi ise Divanı-Hümayün adı verilen meclistir. Merkezde bulunan “Divan-ı Hümayun” Padişahın veya Sadrazamın başkanlığı altında toplanır devlet işleri dışında şikâyetlere ve davalara bakardı. 1868 yılında Fransız örneğine göre oluşturulmuş olan “Şurayı Devlet” (Danıştay), hükümet ile kişiler arasında çıkacak uyuşmazlıklara bakma yetkisine sahip olarak kurulmuştur. İlk Anayasamız olan 1924 Anayasasının 51. maddesinde Şuray-ı Devlet’e yer verilmiş; Anayasa hükmü doğrultusunda 1925 tarihinde 669 sayılı Şurayı Devlet Kanunu çıkarılmıştır. 1961 Anayasası döneminde 1964 tarihli 521 sayılı Danıştay Kanunu kabul edilmiştir. 521 sayılı Kanun, Milli Güvenlik Konseyi döneminde 1982 yılında çıkarılan 2575 sayılı Danıştay Kanunu, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’na kadar yürürlükte kalmış ve uygulanmıştır. 1982 yılında kabul edilen ve günümüzde de yürürlükte olan Kanunlar ile Danıştay dışında ilk derece İdare ve vergi mahkemeleri ile Bölge İdare Mahkemeleri Kurulmuştur. Aynı şekilde idare, bir memuru rızası olmasa bile naklen atayabilir, bir taşınmaz için yıkım kararı alabilir, bir öğrenciye disiplin cezası verebilir. İdarenin yargısal denetimi, bireyin devlet karşısında zayıf konumda olması ve bu sebeple korunması düşüncesinden kaynaklanmaktadır. Her şeyden önce bu yolla eylem ve işlemleri yargı denetimine tabi olan idare, keyfi ve hukuka aykırı davranışlardan kaçınmaya; hukukun içinde hareket etmeye zorlanır. Ülkemizde idarenin her türlü eylem ve işlemi gerek adli gerekse idari yargının denetimine tabidir. Kamu gücü kullanmak suretiyle, tek yanlı irade açıklaması ile kişiler üzerinde hukuki etki doğuran işlemler yapan; eylemler icra eden idarenin bağımsız yargı organları tarafından denetlenmesi, hukuk devletinin bir gereği olarak kabul edilmektedir. Anayasa’nın 125. Maddesi uyarınca: “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır”. iyuk ne demek İYUK Maddeleri İdari yargılama usulü kanunu (İYUK) 65 madde ve 10 geçici maddeden oluşur. 20/1/1982 tarihinde resmi gazetede yayınlanmıştır. İYUK , İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun kısaltmasıdır. İYUK , Türkiye’de idari yargı alanında uygulanan bir kanun olup, idari davalara ilişkin usul ve esasları düzenler. İdari yargıda dava açma usulü, ön inceleme, delillerin toplanması, dilekçelerin sunulması, duruşma süreci, karar verme ve kanun yolları gibi konuları düzenler. MADDE BAŞLIK 1 Kapsam ve nitelik 2 İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı 3 İdari davaların açılması 4 Dilekçelerin verileceği yerler 5 Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller 6 Dilekçe üzerine uygulanacak işlemler 7 Dava açma süresi 8 Sürelerle ilgili genel esaslar 9 Görevli olmayan yerlere başvurma 10 İdari makamların sükutu 11 Üst makamlara başvurma 12 İptal ve tam yargı davaları 13 Doğrudan tam yargı davası açılması 14 Dilekçeler üzerine ilk inceleme 15 İlk inceleme ü zerine verilecek karar 16 Tebligat ve cevap verme 17 Duruşma 18 Duruşmalara ilişkin esaslar 19 Duruşmalı işlerde karar verilmesi 20 Dosyaların incelenmesi 20/A İvedi yargılama usulü 20/B Merkezi ve ortak sınavlara ilişkin yargılama usulü 20/C Askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklara dair hükümler 21 Sonradan ibraz olunan belgeler 22 Davaların karara bağlanması 23 Tutanaklar 24 Kararlarda bulunacak hususlar 25 Kararların saklanması ve tebliği 26 Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik 27 Yürütmenin durdurulması 28 Kararların sonuçları 29 Açıklama 30 Yanlışlıkların düzeltilmesi 31 Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacag˘ ı haller 32 İdari davalarda genel yetki 33 Kamu görevlileri ilgili davalarda yetki 34 Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki 35 Taşınır mallara ilişkin davalarda yetki 36 Tam yargı davalarında yetki 37 Vergi uyuşmazlıklarında yetki 38 Bağlantılı davalar 39 Bağlantının Danıştayca incelenmesi 40 Bağlantının Bölge İdare Mahkemesince incelenmesi 41 Bağlantının mahkemelerce kabul edilmemesi 42 Bağlantılı davalarla ilgili diğer esaslar 43 Görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlem 44 Merci tayini 45 İstinaf 46 Temyiz 47 Temyiz edilemeyecek kararlar 48 Temyiz dilekçesi 49 Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar 50 Temyizen verilen karar ü zerine yapılacak işlem 51 Kanun yararına temyiz 52 Temyiz veya istinaf istemlerinde yürütmenin durdurulması 53 Yargılamanın yenilenmesi 54 Kararın düzeltilmesi 55 Yargılamanın yenilenmesi usulü 56 Danıştay’da çekinme ve ret 57 Mahkemelerde çekinme ve ret 58 İdari davalarda delillerin tespiti 59 Yol giderleri, tazminat ve gündelikler 60 Tebliğ işleri ve ücretler 61 Çalışmaya ara verme 62 Nöbetçi mahkemenin görevleri 63 Kaldırılan hükümler Yargı Düzeni Kavramı ve İdari Yargının Görev Alanı Ülkemizde her bir yargı düzeni, Anayasa’da sayılan yüksek mahkemeler tarafından temsil edilir. Buna göre, Anayasa yargısı (Anayasa Mahkemesi), Adli yargı (Yargıtay), İdari yargı (Danıştay), olmak üzere 3 yargı düzeni vardır. 1982 Anayasası’nın 142. maddesi, “Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir” hükmünü öngörmektedir. İdari hâkim, uyuşmazlığın niteliğini dikkate alarak görevli olup olmadığını saptamaktadır. Kural olarak idare hukuku alanına ilişkin uyuşmazlıklar idari yargıda çözümlenir. İdari yargının konusu genel olarak idarenin idare hukuku alanındaki faaliyetleri ile ilgili davalardır. Yani idari davalardır. Kural olarak idari uyuşmazlıklar idari yargının görev alanına girer. İYUK, İdari Yargılama Us

İYUK — 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sonuç

İYUK — 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu konuda ne yapılabilir?

Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.

Yasal süreç ne kadar sürer?

Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.

Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?

Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.

⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.