İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde (İYUK)

İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde (İYUK) Genel Tarih: 28-04-2025 İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. madde (İYUK); mahkemelerde çekinme ve ret üzerine izlenecek usuller hakkında düzenlenmiştir. İşbu maddede bölge idare mahkemesi ile idare ve vergi mahkemesi başkan ve üyelerinin, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 34’üncü maddesinde belirtilen yasaklılık nedeniyle, taraflardan birinin istemi veya kendiliğinden çekinmeleri ve aynı Kanunun 36’ncı maddesinde gösterilen ret sebepleri nedeniyle taraflardan birinin başkan ve üyeleri reddetmesi ya da hâkimin bizzat çekilmesi hallerinde uygulanacak özel hükümleri düzenlemektedir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde (İYUK) Genel Tarih: 28-04-2025 İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. madde (İYUK); mahkemelerde çekinme ve ret üzerine izlenecek usuller hakkında düzenlenmiştir. İşbu maddede bölge idare mahkemesi ile idare ve vergi mahkemesi başkan ve üyelerinin, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 34’üncü maddesinde belirtilen yasaklılık nedeniyle, taraflardan birinin istemi veya kendiliğinden çekinmeleri ve aynı Kanunun 36’ncı maddesinde gösterilen ret sebepleri nedeniyle taraflardan birinin başkan ve üyeleri reddetmesi ya da hâkimin bizzat çekilmesi hallerinde uygulanacak özel hükümleri düzenlemektedir. Makale İçeriği Toggle İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde Mahkemelerde Çekinme ve Ret Tek hakimle görülen davalarda hakimin reddi istemi, reddedilen hakimin katılmadığı idare veya vergi mahkemesince incelenir. İtiraz üzerine veya doğrudan davaya bakmakta olan bölge idare mahkemesi ile idare ve vergi mahkemesi başkan ve üyelerinin reddi istemi, reddedilen başkan ve üyenin katılmadığı bölge idare, idare ve vergi mahkemesince incelenir. İdare ve vergi mahkemelerinde reddedilen başkan ve üye birden çok ise istem bölge idare mahkemesince incelenir. Bölge idare mahkemelerinde reddedilen başkan veya üye birden çok ise istem Danıştayca incelenir. Danıştayca ve bu mahkemelerce ret istemleri yerinde görülürse için esası hakkında da karar verilir. Davaya bakmaktan çekinme halinde diğer bir hakimin görevlendirilmesi ile mahkemenin noksan üyesinin tamamlanması veya görevli mahkemenin belirlenmesinde yukarıdaki hükümler uygulanır. İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde Açıklaması Hâkimin vermiş olduğu karara, taraflarca güven duyulabilmesi, onun, davada, yansız (tarafsız- objektif) davrandığına inanılmasına bağlıdır. Eğer; hâkimin yansızlığı konusunda kuşku varsa veya kuşku yaratacak durumlar söz konusu ise, davada, verilen karar, ne derece doğru ve hukuka uygun olursa olsun, tarafların güvenini kazanamaz. Bundan, en çok, yargının saygınlığı ve güvenirliği olumsuz etkilenir. Bu bakımdan; davada, yargı yerinin yansızlığını kuşkulu hale getiren veya gölgeleyen durumların ortadan kaldırılması, önem kazanmaktadır. Yargılama Hukukunda, bunu sağlayan iki müessese vardır: Hâkimin davaya bakmaktan yasaklılığı (memnuniyeti) ve hâkimim reddi. İdari Yargılama Usulü Kanununda, idari yargıcın davadan yasaklılığını (çekinmesini) ve reddini gerekli kılan nedenlerin neler olduğu düzenlenmemiştir. Anılan Kanunda, yalnızca, çekinme ve ret halinde yapılacak işlemleri düzenleyen iki madde vardır: Bu maddelerden ilk (md.56), Danıştay’da; ikincisi ise (md.57), mahkemelerde hâkimin çekinmesi ve reddi hallerinde yapılacak işlemleri düzenlemektedir. Bu bakımdan; 31. maddenin ilk fıkrasın da, HMK’nın hâkimin davadan yasaklılığı ve reddi ile ilgili hükümlerine yapılan gönderme, anılan Kanunun 34. maddesinde düzenlenen, hâkimin davadan yasaklılığına ilişkin sebeplerle, 36. maddesinde düzenlenen, hâkimin reddi sebeplerine ve İdari Yargılama Usulü Kanununun 56. ve 57. maddelerinde yazılı işlemlere başlanmadan önceki işlemlerden İdari Yargılama Usulüne ters düşmeyenleredir. İlgili Makale: Tam Yargı Davası 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Tam Metin: İYUK – 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu idari yargilama usulu kanunu 57 madde iyuk İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde Mahkemelerde Çekinme ve Ret Emsal Kararlar Danıştay 8. Dairesi E:2021/1586, K:2021/3547 İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde Mahkemelerde Çekinme ve Ret 6100 sayılı Yasa’nın 36. maddesinde, “Hakimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hali” hakimin reddi sebebi olarak kabul edilirken; maddenin (a) bendinde, “Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması.”; (b) bendinde, “Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği halde görüşünü açıklamış olması.”; (c) bendinde, “Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hakim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması.”; (ç) bendinde, “Davanın, dördüncü derece de dahil yansoy hısımlarına ait olması.”; (d) bendinde ise, “Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması.” hallerinde hakimin reddi sebebinin var olduğunun kabul edileceği kurala bağlanmıştır. 6100 sayılı Kanun’un “Ret usulü” başlıklı 38. maddesinde, (1) Hâkimin reddi sebebini bilen tarafın, ret talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmesi gerektiği, tarafın, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmiş ise en geç öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce bu talebini hemen bildirmek zorunda olduğu, belirtilen sürede yapılmayan ret talebinin dinlenemeyeceği, (2) Hâkimin reddinin, dilekçeyle talep edileceği, bu dilekçede, ret talebinin dayandığı sebepler ile delil veya emarelerin açıkça gösterilmesi ve varsa belgelerin eklenmesi gerektiği, (3) Hâkimin reddi dilekçesinin, reddi istenen hâkimin mensup olduğu mahkemeye verileceği, (4) Ret talebinin geri alınamayacağı, … (9) Bu kararlar aleyhine ancak hükümle birlikte kanun yollarına başvurulabileceği, 41. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ret talebi süresinde yapılmamış ise kabul edilmeyerek geri çevrileceği, 44. maddesinin 1. fıkrasında ise esas hüküm bakımından temyiz yolu kapalı bulunan dava ve işlerde, bölge adliye mahkemesi başkan ve üyelerinin reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararlarının kesin olduğu kuralına yer verilmiştir. Reddedilen Bölge İdare Mahkemesi Başkan ve Üye sayısı birden fazla olduğu için; istemin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 57. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Dairemizce incelenmesi gerekmektedir. Davacı tarafından, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi hakimlerinden Başkan …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … hakkında reddi hakim talebinde bulunulmasına karşın, ret istemine ilişkin olarak ileri sürülen nedenlerin yukarıda yer verilen mevzuat hükmünde belirtilen sebeplerden hiçbirisine girmediği, ilgililerin tarafsızlıklarından şüpheyi gerektirecek bir durumun oluşmadığı anlaşıldığından reddi hakim isteminin reddi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, yukarıda isimleri belirtilen … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi Başkan ve Üyelerine ilişkin reddi hakim talebinin reddine, 01/07/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Danıştay 2.Dairesi E:2021/14527, K:2021/1663 İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde Mahkemelerde Çekinme ve Ret Devlet Hastanesinde diyaliz hemşiresi olarak görev yapmakta iken aynı hastanenin kulak burun boğaz servisinde görevlendirilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Tokat Valiliğine karşı açılan davada; davanın reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından yürütmenin durdurulması istemli dilekçeyle istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge İdare Mahkemesince verilen yürütmenin durdurulması isteminin reddine ilişkin karar sonrası dosyaya davacı vekili tarafından sunulan 09/12/2020 havale tarihli dilekçe ile müvekkilinin, Bölge İdare Mahkemesi Dava Dairesinde görev yapan daire başkanı ile aynı dairede görev yapan üyeler … ve … hakkında Hakim ve Savcılar Kuruluna şikayette bulunduğundan bahisle bakılan davada tarafsız davranmalarının mümkün olmadığı ileri sürülerek reddi hakim talebinde bulunulması üzerine, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin kararı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 57. maddesinin 3. fıkrası uyarınca söz konusu talep hakkında karar verilmek üzere Dairemize gönderilen dosyada Dairemizin 17/02/2021 günlü ara kararı yanıtının geldiği görülerek gere

İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde (İYUK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sonuç

İdari Yargılama Usulü Kanunu 57. Madde (İYUK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu konuda ne yapılabilir?

Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.

Yasal süreç ne kadar sürer?

Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.

Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?

Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.

⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.