4-b sözleşmeli personel, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi kapsamında istihdam edilen ve sözleşme ile çalıştırılan kamu görevlileridir. Bu personelin kadro durumu, çalışma koşulları, tayin hakları ve sözleşme feshi konuları, hemen hemen tüm kamu çalışanları ve kamuya girmek isteyenler tarafından merak edilmektedir.
Devlet memuru olmadan önce sözleşmeli personel olarak çalışmayı düşünen birçok vatandaş, “4-B sözleşmeli personel kimdir, tayin hakkı var mı?” sorusunu sormaktadır. Bu makalede, 657 DMK kapsamında 4/B sözleşmeli personelin statüsü, hakları, yükümlülükleri ve merak edilen tüm detayları ele alacağız.
Sözleşmeli Personel Nedir?
Sözleşmeli personel, kamu kurum ve kuruluşlarında kadro yetersizliği veya ihtiyaç durumunda, sözleşme usulü ile istihdam edilen personeldir. Türkiye’de kamu personeli üç farklı statüde değerlendirilmektedir:
- Kadrolu Memur (4-A): 657 DMK’nın 4/A maddesi kapsamında görev yapan, devlet memuru statüsündeki personeldir.
- Sözleşmeli Personel (4-B): 657 DMK’nın 4/B maddesi kapsamında sözleşme ile çalıştırılan personeldir.
- Sürekli İşçi (4-C): Kamu kurumlarında sürekli işlerde çalıştırılan ve 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olan personeldir.
657 DMK Kapsamında 4/B Sözleşmeli Personel
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi, sözleşmeli personelin temel hukuki dayanağını oluşturmaktadır. Bu maddeye göre, “Kamu kurum ve kuruluşları, esasen yaptıkları iş bakımından işin niteliği ve sonucu esas alınmak suretiyle, sürekli bir iş olmamak kaydıyla, her türlü geçici mahiyetteki işlerde, işçi statüsünde değil, sözleşmeli personel statüsünde personel çalıştırabilir.”
4/B Sözleşmeli Personel Alım Şartları ve Yöntemi
657 DMK’nın 4/B maddesi kapsamında personel alımında aranan genel şartlar şöyledir:
- Vatandaşlık Şartı: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
- Eğitim Şartı: İlan edilen pozisyonun gerektirdiği öğrenim düzeyine sahip olmak
- Yaş Şartı: Genel olarak 18 yaşını doldurmuş olmak
- Sağlık Şartı: Yapılacak görevi yerine getirmeye engel olabilecek bir sağlık sorunu bulunmamak
- Sabıka Şartı: Affa uğramış olsa bile belirli suçlardan mahkûm olmamak
- KPSS Şartı: Çoğu kamu kurumunda KPSS puanı geçerlidir
4/B Sözleşmeli Personel Çalışma Koşulları ve Hakları
4-B sözleşmeli personelin haftalık çalışma süresi, kadrolu memurlar gibi 40 saattir. Ücret, sözleşmede belirlenir ve genel bütçe kanunu kapsamında belirlenen üst sınırları aşamaz.
4/B Sözleşmeli Personel Maaşları ve Ek Ödemeler (2026)
| Pozisyon | Eğitim | Başlangıç (TL) | 5 Yıl Sonra (TL) |
|---|---|---|---|
| Büro Personeli | Lise | 28.000 | 36.000 |
| Veri Hazırlama | Önlisans | 30.000 | 40.000 |
| Teknik Eleman | Lisans | 35.000 | 47.000 |
| Uzman | Lisans | 40.000 | 55.000 |
Maaşlar 2026 yılı beklentileri olup, kesin rakamlar kurum ve dönemlere göre değişebilir.
4/B Sözleşmeli Personel Tayin Hakkı Var Mı?
Bu konuda net bir şekilde belirtmek gerekmektedir ki, 4-B sözleşmeli personelin kadrolu memurlardaki gibi bir tayin hakkı bulunmamaktadır.
Tayin Hakkının Olmamasının Nedenleri
- Sözleşmeli İstihdam: 4-B sözleşmeli personel, sözleşme ile istihdam edilmektedir
- Kadro Bağımlılığı: Sözleşmeli personelin kadrosu, genellikle o kuruma özgüdür
- Yer Değiştirme Kısıtlaması: Kadrolu memurların atama ve yer değiştirme işlemleri 657 DMK hükümlerine tabi iken, sözleşmeli personelin yer değiştirmesi sözleşme hükümlerine bağlıdır
Yer Değiştirme İmkânları
- Kurum İçi Görev Yeri Değişikliği: Aynı kurum içinde farklı birimlerde görevlendirme yapılabilir
- Kurumlar Arası Naklen Geçiş: İki kurumun karşılıklı anlaşması ile naklen geçiş mümkündür
- Açıktan Atama: Sözleşmesi sona eren personelin başka bir kurumun sözleşmeli personel kadrosuna başvurması mümkündür
- Kadrolu Memurluğa Geçiş: KPSS puanı ile açıktan atama yoluyla kadrolu memur kadrosuna başvurulabilir
İzin Hakları
4-B sözleşmeli personelin izin hakları şöyledir:
- Yıllık İzin: 1 yıldan az sözleşmede 2 haftadan az olmamak üzere; 1-5 yıl arasında yılda 2 hafta; 5 yıldan fazla yılda 3 hafta
- Hastalık İzni: Sağlık raporu sunması halinde hastalık izni verilir
- Doğum İzni: Kadın personele 16 hafta (çoğul gebelikte 18 hafta); erkek personele 5 gün babalık izni
- Ücretsiz İzin: Özel durumlarda ücretsiz izin kullanılabilir
Sözleşme Feshi ve Kıdem Tazminatı
4-B sözleşmeli personelin sözleşmesi çeşitli nedenlerle feshedilebilmektedir:
- Sürenin dolması ile sözleşme kendiliğinden sona erer
- Tarafların karşılıklı anlaşması ile sonlandırılabilir
- İşveren tarafından performans yetersizliği, disiplin suçu, sağlık nedeniyle fesih yapılabilir
- Personel, belirli süre önceden haber vermek kaydıyla sözleşmeyi feshedebilir
4/B Sözleşmeli Personel Hakkında Sık Sorulan Sorular
4-B sözleşmeli personel kadro alabilir mi?
Hayır, 4-B sözleşmeli personel kadro alamaz. Kadro yalnızca 657 DMK’nın 4/A maddesi kapsamındaki memurlara tahsis edilmektedir.
4-B sözleşmeli personel istifa edebilir mi?
Evet, sözleşmede belirlenen süre kadar (genellikle 1 ay) önceden yazılı başvuru yaparak istifa edebilir.
Sözleşmeli personel işsizlik sigortasından yararlanabilir mi?
Evet, 4-B sözleşmeli personel işsizlik sigortası kapsamındadır.
Sözleşme süresi bitmeden işten çıkarılırsam ne olur?
Sözleşme süresi dolmadan işveren tarafından fesih yapılırsa kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ödenmektedir.
Sonuç
4-B sözleşmeli personel, kamu sektöründe önemli bir istihdam şeklidir. Kadrolu memur statüsünde olmasalar da belirli haklara sahiptirler. Tayin hakkının bulunmaması, sözleşmeli istihdamın doğasında olan bir durumdur.
Kamuda kariyer hedefleyenlerin, sözleşmeli personel statüsünü geçici bir aşama olarak değerlendirmeleri ve KPSS sınavına hazırlanarak kadrolu memur kadrolarına başvurmaları önerilmektedir.