Tam Yargı Davası: İdari Yargıda Tazminat Davaları
Tam Yargı Davası: İdari Yargıda Tazminat Davaları İdare Hukuku Tarih: 11-02-2026 Anayasa’nın 125. maddesinin 7. fıkrasına göre idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. İdarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararın tazmini amacıyla açılan dava, tam yargı davasıdır.
Tam Yargı Davası: İdari Yargıda Tazminat Davaları İdare Hukuku Tarih: 11-02-2026 Anayasa’nın 125. maddesinin 7. fıkrasına göre idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. İdarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararın tazmini amacıyla açılan dava, tam yargı davasıdır. İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) madde 2/1-b’de tam yargı davası “idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan” dava olarak tanımlanmaktadır. Tam yargı davası; idari işlem veya eylemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafından, maddi ve manevi zararlarının tazmini amacıyla, idareye karşı açılan bir idari dava türüdür. Tam yargı davası tipik bir tazminat davasıdır. Özel hukuktaki tazminat davalarının idari yargıdaki karşılığı niteliğindedir. Tam yargı davası, idari işlem veya eylemlerden kaynaklı olarak açılabilir. İdari işlemden kaynaklı tam yargı davası 3 farklı şekilde açılabilir. İdari işlem dolayısıyla; Doğrudan doğruya tam yargı davası açılabilir İptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir Önce iptal davası açıp bu dava karara bağlandıktan sonra tam yargı davası açılabilir. Bu halde, açılan iptal davasında ilk derece mahkemesince karar verildikten sonra veya ilk derece mahkemesi kararı kesinleştikten sonra süresi içerisinde tam yargı davası açılmalıdır. Tam yargı davası ; idari işlem veya eylemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafından idareye karşı, maddi ve manevi zararının tazmini amacıyla açtığı bir idari dava türüdür. Tam yargı davası tipik bir tazminat davasıdır. Özel hukuktaki tazminat davalarının idari davalarda karşılığı niteliğindedir. İlgili Makale: İptal Davası Makale İçeriği Toggle Tam Yargı Davası Nedir? İdari yargıda dava türleri, iptal davası, tam yargı davası ve idari sözleşmelerden doğan davalar olarak üçe ayrılmaktadır. Tam yargı davası , İYUK madde 2/1-b’de “İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan” dava olarak tanımlanmaktadır. Yani, idarenin bir işleminden, eylem ya da eylemsizlik şeklindeki tutum ve davranışlarından dolayı, iptal davasından farklı olarak yalnızca menfaati değil, aynı zamanda sübjektif kişisel bir hakkı ihlal edilen tam yargı (tazminat) davası açmak suretiyle maddi veya manevi zararının tazmini isteminde bulunur. Tam yargı davasında uyuşmazlık konusu, belli bir miktar para alacağını oluşturmaktadır. Bu para alacağının idare tarafından ödenmesi istenmektedir. Bu tazminat istemi idarenin kusurlu / kusursuz eylem ve işlemlerinden doğan zararların tazminine yönelik olmaktadır. Burada idarenin bir işlemi nedeniyle uğranılan zararın tazmini istenildiği gibi, sağlık hizmetlerinin görülmesi sırasındaki hizmet kusurlarından kaynaklanan zararların tazmini ya da idarenin gerekli bakım onarım işlerini yapmadığından doğan zararların tazmini de istenilebilmektedir. Tam yargı davalarında göze çarpan husus istenilen tazminat miktarının tespitidir. Bu tespit davacı tarafından yaptırılmış olsa bile mahkemece gerekli görülmesi halinde bilirkişi ve gerekiyorsa keşif incelemesi yapılarak gerçek zarar tespit edilebilir. Manevi tazminatın tespitinde ise olayın niteliği, davanın taraflarının ekonomik ve sosyal durumu, olayda gerçekleşen durum (ölüm, yaralama, yıkım vs) gibi hususlar dikkate alınır. Tam yargı davaları konuları; Tazminat davaları İhlal edilen sübjektif bir hakkın durdurulması ve yerine getirilmesi Bir memurun görevine iadesi Bir kişi hakkındaki zararlı işlemin durdurulması Eski halin iadesi Sözleşmenin feshi Vergi miktarının azaltılması Bir idari işlemin anlamının ve kapsamının saptanması İdarenin haksız bir işleme dayanarak kişilerden aldığı mal ve parala- rın geri verilmesi İdarenin belli bir edimde bulunmaya mahkum edilmesi Tecavüzün durdurulması Tam yargı davalarında göze çarpan husus istenilen tazminat miktarının tespitidir. Bu tespit davacı tarafından yaptırılmış olsa bile mahkemece gerekli görülmesi halinde bilirkişi ve gerekiyorsa keşif incelemesi yapılarak gerçek zarar tespit edilebilir. Manevi tazminatın tespiti ise olayı niteliği davanın taraflarının ekonomik ve sosyal durumu, olaydan gerçekleşen durum (ölüm, yaralama, yıkım vs) dikkate alınır. İlgili Makale: Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması tam yargi davasi nedir Tam Yargı Davası Çeşitleri Anayasa’nın 125. maddesinin 7. fıkrasında, idarenin, eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıklanmış; İYUK’un 2. maddesinin (b) bendinde de, idari eylem ve işlemlerden dolayı, hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılacak dava türü “tam yargı davası” olarak adlandırılmıştır. Tam yargı davası geniş kapsamlı bir deyimdir. Bunun içine idari işlemlerden, idari eylemlerden ve idari sözleşmelerden doğan hak kayıpları, uğranılan zararlar ve uyuşmazlıklar ile ilgili davalar girer. Tam yargı davaları, özellikle idareye karşı açılan tazminat davaları, adli yargıdaki edim davalarına benzer. Bu dava türü ile idare hukuku alanında haksız eylem ve işlemlerin iptali ve uğranılan zararın giderilmesi istenir. Tazminat Davaları: İdarenin eylem ve işlemleri karşısında zarara uğrayanlar, bu zararlarının giderilmesi için idareye karşı tam yargı davası adı altında tazminat davası açarlar. Meydana gelen zarar maddi veya manevi olabilir. İdarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan tüm zararı tazmin etmesi gerekmektedir. İdarenin doğrudan mali sorumluluğuna dayanan tam yargı davası çeşidi tazminat davasıdır. Geri Alma Davaları: Haklı bir neden olmaksızın idarenin malvarlığına bir mal veya para geçmiş ise bunun geri alınmasını sağlamak için açılacak olan dava geri alma davasıdır. Geri alma davasına istirdat davası da denir. Bu dava türü İYUK 2. maddede belirtilmemiştir. Fakat bu şekilde tam yargı davası açılabilir. Örneğin, fazla ödenen vergi veya idari para cezalarının iadesi amacıyla açılan tam yargı davaları İdari Sözleşmeden Doğan Davalar: İdari sözleşmelerin geçerliliği veya bu sözleşmelerin uygulanmasından kaynaklanan anlaşmazlıklar tam yargı davası olarak görülmektedir. Hatta Fransız Danıştay’ı, imtiyaz sözleşmesinin idare tarafından tek yanlı olarak feshedilmesi işleminin iptali için açılacak olan davanın tam yargı davası olduğuna karar vermiştir. Vergi Davaları: İdari yargıda vergi davaları diye ayrı bir dava türü bulunmamaktadır. Bu nedenle vergi davaları iptal ya da tam yargı davası olarak açılabilir. Genel olarak vergi davaları tam yargı davası olarak görülür. Çünkü vergi yükümlüsü verginin miktarına veya esasına itiraz eder. Tam Yargı Davası ile İptal Davası Farkı İdari yargıda dava türleri, iptal davası, tam yargı davası ve idari sözleşmelerden doğan davalar olarak üçe ayrılmaktadır. İptal davaları , İYUK 2/1-a maddesinde “İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar” şeklinde tanımlanmıştır. İptal davalarında ve tam yargı davalarında aynı yargılama usulü uygulanıyor olmasına rağmen ikisi arasında birtakım farklılıklar mevcuttur. Aşağıda iptal davası ile tam yargı davasının farklarını belirtmek suretiyle iki farklı idari dava türünü karşılaştıracağız. Bunu yaparken aynı zamanda tam yargı davasının niteliklerini de ortaya koymuş olacağız. İlk farklılık davaların konusudur. İptal davasına yalnızca idari işlemler konu olabilmektedir. Yani sadece idari işlemlere karşı iptal davası açılabilmektedir. Buna karşılık hem idari işlem ve eylemler hem de idari sözleşmeler tam yargı davasının konusunu oluştur
Tam Yargı Davası: İdari Yargıda Tazminat Davaları konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Tam Yargı Davası: İdari Yargıda Tazminat Davaları hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.