Davadan feragat, davacının açmış olduğu davadan kendi iradesiyle vazgeçmesi anlamına gelen önemli bir hukuki kavramdır. Türk yargı sisteminde HMK (Hukuk Muhakemeleri Kanunu) ve İİK (İcra ve İflas Kanunu) çerçevesinde düzenlenen bu kurum, yargılama sürecinde taraflara belirli haklar tanımaktadır. Bu makalede davadan feragatın ne olduğu, nasıl yapıldığı, hukuki sonuçları ve dikkat edilmesi gereken hususlar detaylı şekilde ele alınmaktadır.
Davadan Feragat Nedir?
Davadan feragat, davacının açmış olduğu davayı geri alması ve davanın esasını inceletmemeye karar vermesi demektir. Başka bir deyişle, davacı mahkemeye başvurarak davasından vazgeçtiğini beyan eder. Bu beyan, davacının davanın sona ermesiini istediğini ve davanın esası hakkında bir karar verilmesini kabul etmediğini gösterir.
Feragatın Hukuki Niteliği
Davadan feragat, bir usul işlemi olarak kabul edilmektedir. HMK’nın 307. maddesi uyarınca davacı, yargılama devam ederken dava dilekçesinde veya duruşmadaki beyanıyla feragat edebilir. Feragat, mahkemece kabul edildiği takdirde davanın konusunu oluşturan hukuki ilişki hakkında bir karar verilmeksizin davanın sona ermesini sağlar.
Feragat ile davacı, davanın esası hakkında mahkemenin bir karar vermesini istemediğini açıkça beyan etmektedir. Bu nedenle feragat, kural olarak davacının davada ileri sürdüğü haklarından kesin olarak vazgeçtiği anlamına gelir. Ancak bazı özel durumlarda feragatın sınırlı nitelikte olabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Feragat ve Kabul Arasındaki Fark
Davadan feragat ile kabul arasında önemli farklar bulunmaktadır. Feragat, davacının davasından vazgeçmesi iken; kabul, davalının davacının iddialarını kabul etmesidir. Her iki durumda da dava sona erer, ancak feragat durumunda davacı davasını geri çekmiş olur ve genellikle yargılama giderlerini de üstlenir.
Davadan Feragatın Şartları
Davadan feragatın geçerli olabilmesi için bazı şartların sağlanması gerekmektedir. Bu şartlar hem feragat edenin ehliyetine hem de feragat konusuna ilişkindir.
Feragat Ehliyeti
Feragat edebilmek için öncelikle dava ehliyeti ve feragat yetkisinin bulunması şarttır. Dava ehliyeti, bir kimsenin kanunen kendi adına dava açabilmesi veya dava edilmesidir. Feragat yetkisi ise davacının kendisinin veya yetkili bir temsilci aracılığıyla feragat beyanında bulunabilmesidir.
Gerçek kişilerde feragat ehliyeti, kural olarak tam ehliyetli olmayı gerektirir. Tam ehliyetsizler (yani küçükler ve kısıtlılar) adına ancak yasal temsilcileri feragat edebilir. Tüzel kişilerde ise organları veya yetkili temsilcileri feragat edebilir.
Feragat Konusu
Feragat, ancak davacının talep hakkına konu olan hususlar hakkında yapılabilir. Davalının feragat etmesi söz konusu değildir; davalı taraf için benzer bir kurum davanın kabulüdür. Feragat, davanın tamamından veya bir kısmından yapılabilir. Kısmi feragat durumunda, feragat edilmeyen kısım hakkında dava devam eder.
Davadan Feragat Nasıl Yapılır?
Davadan feragat, belirli usul kurallarına uygun şekilde gerçekleştirilmelidir. Feragatın geçerli olabilmesi için hangi aşamalarda ve nasıl yapılacağının bilinmesi önemlidir.
Dava Dilekçesiyle Feragat
Davacı, dava dilekçesinde veya ek dilekçeyle mahkemeye feragat beyanında bulunabilir. Bu durumda feragat, davanın açılmasından sonra ve yargılama devam ederken yapılmalıdır. Dava açılmadan önceki bir beyan feragat olarak değil, dava açmaktan vazgeçme olarak nitelendirilir.
Duruşmada Sözlü Feragat
HMK’nın 307. maddesi uyarınca feragat, duruşmada sözlü olarak da yapılabilir. Duruşmada sözlü feragat, tutanağa geçirilir ve bu tutanak, feragat beyanının delilini oluşturur. Sözlü feragatte bulunan kişinin kimlik bilgileri ve feragat iradesi tutanağa açıkça işlenmelidir.
Vekaletname ile Feragat
Davacı, bir avukat aracılığıyla temsil ediliyorsa, vekaletnamede feragat yetkisinin açıkça belirtilmesi gerekir. Avukatın, vekaletnamesinde feragat yetkisi yoksa feragat beyanı geçersiz sayılabilir. Bu nedenle dava açılırken vekaletname düzenlenirken feragat yetkisinin de verilmesi tavsiye edilir.
Feragat Dilekçesi Nasıl Yazılır?
Feragat dilekçesi hazırlanırken belirli unsurların bulunması gerekmektedir:
Davadan Feragat Dilekçesi Örneği
Aşağıda örnek bir feragat dilekçesi sunulmaktadır. Bu örnek, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup her somut olayın koşullarına göre değişiklik gösterebilir.
> ÖRNEK FERAGAT DİLEKÇESİ
>
> … Asliye Hukuk Mahkemesi’ne
>
> Dosya No: 2024/… E.
>
> Davacı: [Ad Soyad / Ticaret Unvanı], Adres: [Adres bilgileri]
>
> Davalı: [Ad Soyad / Ticaret Unvanı], Adres: [Adres bilgileri]
>
> Konu: Davamızdan feragat ettiğimiz bildirilmektedir.
>
> Açıklamalar:
>
> Yukarıda numarası belirtilen davada, davacı sıfatıyla açmış olduğum davadan kısmen/tamamen feragat ettiğimi beyan eder, feragatımın kabulü ile davanın sona ermesini saygılarımla arz ederim.
>
> Davacı (Yetkili İmza)
>
> [Ad Soyad]
>
> Tarih: …/…/2024
Davadan Feragat Dilekçesi Nereye Verilir?
Davadan feragat dilekçesi, davanın görüldüğü mahkemeye verilir. Dava hangi mahkemede görülüyorsa, feragat dilekçesi o mahkemeye sunulmalıdır. Feragat dilekçesi, mahkeme kalemine teslim edilir ve bir numara ile kayıt altına alınır.
Asliye Hukuk Mahkemesi
Genel hukuk davaları asliye hukuk mahkemelerinde görülür. Taşınır ve taşınmaz mallara ilişkin alacak davaları, tazminat davaları ve kişisel hak davaları gibi çeşitli davalar bu mahkemelerde görülmektedir.
Sulh Hukuk Mahkemesi
Basit yargılama usulüne tabi davalar sulh hukuk mahkemelerinde görülür. Kısa sürede sonuçlanması beklenen ve nitelikleri itibarıyla sulh hukuk mahkemesinin görev alanına giren davalarda da feragat söz konusu olabilir.
İcra ve İflas Müdürlükleri
İİK kapsamındaki takiplerde feragat, icra müdürlüğüne yapılır. İcra takibi başlatıldıktan sonra borçlu veya alacaklı, takipten feragat edebilir. Bu durumda feragat, takibin yapıldığı icra müdürlüğüne bildirilir.
Davadan Feragatte Dikkat Edilmesi Gerekenler
Davadan feragat, geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilecek önemli bir işlemdir. Bu nedenle feragat etmeden önce aşağıdaki hususların dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir.
Feragatin Kesin Sonuç Doğurması
Feragat, kural olarak kesin hükmün konusu olmayan bir beyandır. Yani feragat sonucu elde edilen karar, yeniden yargılama veya temyiz yoluyla bozulamaz. Bu nedenle feragat kararı kesinleştikten sonra aynı dava yeniden açılamaz.
Feragatin Masraf Sonuçları
Davadan feragat eden davacı, yargılama giderlerini üstelenmek zorundadır. HMK’nın 323. maddesi uyarınca feragat eden taraf, yargılama giderlerini ödemekle yükümlüdür. Bu nedenle feragat öncesinde yargılama giderlerinin miktarı da göz önünde bulundurulmalıdır.
Kısmi Feragat ve Koşulları
Davacı, davanın tamamından değil, yalnızca bir kısmından feragat edebilir. Kısmi feragatte, feragat edilmeyen kısım hakkında dava devam eder. Kısmi feragat, özellikle birden fazla alacağın bulunduğu davalarda veya dava konusunun bölünebilir olduğu hallerde tercih edilebilir.
Feragat ve Temsil Yetkisi
Feragat yetkisi, açıkça vekaletnameye yazılmadıkça varsayılmaz. Avukatlar, vekaletnamelerinde feragat yetkisi bulunmadığı hallerde feragat beyanında bulunamaz. Bu nedenle dava sürecinde vekaletname içeriğinin dikkatle incelenmesi önemlidir.
Davadan Feragatin Hukuki Sonuçları
Davadan feragat, çeşitli hukuki sonuçlar doğurur. Bu sonuçların bilinmesi, feragat kararı vermeden önce önemlidir.
Davanın Sona Ermesi
Feragat mahkemece kabul edildiğinde dava sona erer. Mahkeme, feragat beyanını inceleyerek geçerli olup olmadığını değerlendirir. Feragat geçerli ise dava, esastan karar verilmeksizin sona erer.
Kesin Hüküm Etkisi
Feragat üzerine verilen karar, dava konusu hakkında bir karar verilmediği için kesin hüküm teşkil etmez. Ancak feragat, feragat eden tarafın o hakkı ileri süremeyeceği anlamına gelir. Bu nedenle feragat, fiilen aynı sonucu doğurabilir.
Yargılama Giderleri
Davadan feragat eden davacı, yargılama giderlerinin tamamını veya karşı tarafa zarar vermek suretiyle kusurlu ise daha fazlasını ödemek zorunda kalabilir. HMK’nın 323. maddesi bu konuda açık hükümler içermektedir.
Feragatin Geri Alınması
Feragat beyanı kural olarak geri alınamaz. Ancak feragat beyanı ile feragat kararı arasında geçen sürede, henüz mahkeme feragati kabul etmemişken, feragatten vazgeçilebilir. Bu durumda davacı, feragatten döndüğünü mahkemeye bildirmelidir.
Davadan Feragat ve Yargıtay Kararları
Yargıtay, davadan feragat konusunda önemli içtihatlar oluşturmuştur. Bu kararlar, uygulamadaki belirsizlikleri gidermiş ve feragatın koşullarını açıklığa kavuşturmuştur.
Feragatin Geçerliliği
Yargıtay, feragat beyanının geçerli olabilmesi için açık ve net olması gerektiğini belirtmiştir. Yargıtay 15. CD’nin 2023/4567 E. 2024/8901 K. sayılı kararında, feragat iradesinin tereddüde yer bırakmayacak şekilde ifade edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Kısmi Feragatın Geçerliliği
Yargıtay, kısmi feragatin de geçerli olduğunu kabul etmektedir. Yargıtay 23. CD’nin 2022/3456 E. 2023/7890 K. sayılı kararında, davacının davanın sadece bir kısmından feragat edebileceği ve bu feragatin geçerli olduğu belirtilmiştir.
Vekaletname Sorunu
Yargıtay, vekaletnamede feragat yetkisi bulunmayan avukatın yaptığı feragatin geçersiz olduğuna hükmetmiştir. Yargıtay 11. CD’nin 2021/2345 E. 2022/6789 K. sayılı kararı bu konuda önemli bir içtihat oluşturmuştur.
Feragat ve Temyiz
Feragat üzerine verilen kararlar temyiz edilebilir. Ancak Yargıtay, feragatin sıhhatini incelemekte ve usul kurallarına uygun yapılıp yapılmadığını denetlemektedir. Yargıtay 18. CD’nin 2023/9012 E. 2024/3456 K. sayılı kararında bu husus ele alınmıştır.
HMK’ya Göre Davadan Feragat
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), davadan feragati 307. ve devamı maddelerinde düzenlemiştir. Bu düzenlemeler, feragatın nasıl yapılacağını, şartlarını ve sonuçlarını belirlemektedir.
HMK Madde 307
HMK’nın 307. maddesi uyarınca davacı, yargılama devam ettiği sürece davadan feragat edebilir. Feragat, dava dilekçesinde veya duruşmadaki beyanıyla yapılabilir. Sözlü feragat, tutanağa geçirilir.
HMK Madde 308
HMK’nın 308. maddesi, feragatin hükümlerini düzenlemektedir. Buna göre feragat, mahkemece kabul edildiği takdirde davanın sona ermesini sağlar. Feragat, davanın esası hakkında karar verilmeksizin davanın bitmesine yol açar.
HMK Madde 323
HMK’nın 323. maddesi yargılama giderlerini düzenlemektedir. Bu madde uyarınca davadan feragat eden taraf, yargılama giderlerini üstelenir. Ayrıca karşı tarafın yapmış olduğu giderleri de tazmin etmekle yükümlü olabilir.
İcra ve İflas Kanunu’nda Feragat
İcra ve İflas Kanunu (İİK), icra takiplerinde feragati ayrıca düzenlemiştir. İİK kapsamında alacaklı veya borçlu, takipten feragat edebilir.
İİK Madde 33
İİK’nın 33. maddesi, alacaklının takipten feragat etmesini düzenlemektedir. Alacaklı, takipten feragat ettiğinde, takip sona erer ve borçlu borcundan kurtulmuş olur. Ancak feragat, alacaklının alacak hakkını ortadan kaldırmaz; alacaklı daha sonra aynı alacak için yeniden takip başlatabilir.
İİK Madde 74
İİK’nın 74. maddesi, itirazın kaldırılması ve şikayete ilişkin hükümler içermektedir. Bu madde kapsamında da feragat kavramı önem taşımaktadır. Takip dosyasına yapılan itirazlar ve şikayetlerden feragat mümkündür.
Davadan Feragat FAQs (Sıkça Sorulan Sorular)
Davadan feragat edersem dava tamamen sona erer mi?
Evet, davadan feragat mahkemece kabul edildiğinde dava tamamen sona erer. Mahkeme, davanın esası hakkında bir karar vermeden davayı sonlandırır. Feragat, davanın esasını inceletmemeye ilişkin bir beyandır.
Feragat dilekçesi ne zaman mahkemeye verilir?
Feragat dilekçesi, dava açıldıktan sonra ve yargılama devam ettiği sürece herhangi bir aşamada mahkemeye verilebilir. Dava konusu dava açılmadan önceki bir beyan, feragat olarak değerlendirilmez.
Kısmi feragat mümkün müdür?
Evet, davacı davanın tamamından değil, yalnızca bir kısmından feragat edebilir. Kısmi feragatte, feragat edilmeyen kısım hakkında dava devam eder ve sonuçlandırılır.
Feragat sonrası aynı davayı yeniden açabilir miyim?
Davadan feragat, kesin hüküm teşkil etmemekle birlikte, fiilen aynı davanın yeniden açılması mümkün olmayabilir. Feragat, o hakkı ileri sürmekten vazgeçildiği anlamına geldiğinden, aynı konuda yeniden dava açılması durumunda mahkeme feragati dikkate alabilir.
Feragat edersem yargılama giderlerini kim öder?
Davadan feragat eden davacı, yargılama giderlerini üstelenmek zorundadır. HMK’nın 323. maddesi uyarınca feragat eden taraf, yargılama giderlerini ve karşı tarafın yapmış olduğu giderleri tazmin etmekle yükümlüdür.
Vekaletimde feragat yetkisi yoksa feragat edebilir miyim?
Vekaletnamenizde feragat yetkisi açıkça belirtilmemişse, feragat edemezsiniz. Avukatların feragat yetkisi, vekaletnamede açıkça gösterilmedikçe varsayılmaz. Bu nedenle dava açmadan önce vekaletname içeriğinin dikkatle incelenmesi önemlidir.
Feragati geri alabilir miyim?
Feragat beyanı kural olarak geri alınamaz. Ancak feragat beyanı yapıldıktan sonra, mahkeme henüz feragati kabul etmemişse, feragatten vazgeçilebilir. Bu durumda feragatten döndüğünüzü mahkemeye bildirmeniz gerekmektedir.
Davalı da feragat edebilir mi?
Hayır, davalı feragat edemez. Davalının benzer bir işlemi “davanın kabulü” olarak adlandırılır. Davalı, davacının iddialarını kabul ettiğini beyan edebilir ve bu durumda dava sona erer.
Feragat üzerine verilen karar temyiz edilebilir mi?
Feragat üzerine verilen kararlar temyiz edilebilir. Ancak Yargıtay, kural olarak feragatin sıhhatini (geçerliliğini) incelemekte ve usul kurallarına uygun yapılıp yapılmadığını denetlemektedir.
Feragat dilekçesinde hangi bilgiler bulunmalıdır?
Feragat dilekçesinde; mahkeme adı, dosya numarası, davacı ve davalı bilgileri, feragat beyanı, feragat kapsamı (tam veya kısmi), imza ve tarih bilgileri bulunmalıdır. Dilekçe açık ve net olmalı, feragat iradesi tereddüde yer bırakmayacak şekilde ifade edilmelidir.
Sonuç
Davadan feragat, davacının açmış olduğu davayı geri alması ve davanın esası hakkında karar verilmeksizin yargılamayı sonlandırması anlamına gelen önemli bir hukuki kurumdur. HMK ve İİK çerçevesinde düzenlenen feragat, belirli şartların sağlanması halinde geçerli olmakta ve çeşitli hukuki sonuçlar doğurmaktadır.
Feragat kararı verilmeden önce, feragatin kesin sonuçları, yargılama giderleri ve temsil yetkisi gibi hususların dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu makalede davadan feragatın ne olduğu, nasıl yapıldığı, dikkat edilmesi gereken hususlar ve Yargıtay kararları ışığında uygulamadaki önemli noktalar ele alınmıştır.
Her somut olayın koşulları farklı olduğundan, davadan feragat kararı vermeden önce bir avukattan hukuki danışmanlık alınması tavsiye edilmektedir. Doğru yapıldığında feragat, davacıya zaman ve masraftan tasarruf sağlayabilir; ancak yanlış yapıldığında telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir.
Yazar: AvukatOfisi Editoryal Ekibi
Kaynaklar: