Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Nedir? Ceza Hukuku Tarih: 03-04-2025 Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (European Human Rights Convention), 4 Kasım 1950’de İnsan Hakları Bildirisinde bulunan hakları topluca güvence altına almak için Avrupa Konseyi üyelerinin imzaladıkları metindir. Avrupa Konseyi’nin bu anlamda ilk adımı 4 Kasım 1950’de Roma’da imzalanan ve 3 Eylül 1953’te yürürlüğe giren “İnsan Hakları ve Özgürlüklerinin Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi’dir. AİHS 59 maddeden ve ek protokollerden oluşur.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Nedir? Ceza Hukuku Tarih: 03-04-2025 Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (European Human Rights Convention), 4 Kasım 1950’de İnsan Hakları Bildirisinde bulunan hakları topluca güvence altına almak için Avrupa Konseyi üyelerinin imzaladıkları metindir. Avrupa Konseyi’nin bu anlamda ilk adımı 4 Kasım 1950’de Roma’da imzalanan ve 3 Eylül 1953’te yürürlüğe giren “İnsan Hakları ve Özgürlüklerinin Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi’dir. AİHS 59 maddeden ve ek protokollerden oluşur. Temel hak ve hürriyetlerin korunması konusu günümüzde devletlerin iç sorunu olmaktan çıkmış, uluslararası bir nitelik kazanmıştır. Sözleşme temel metninde düzenlenen hak ve özgürlükler şunlardır: Yaşam hakkı (madde 2) İşkence yasağı (madde 3) Kölelik ve zorla çalıştırma yasağı (madde 4) Özgürlük ve güvenlik hakkı (madde 5) Adil yargılanma hakkı (madde 6) Masumiyet karinesi (m. 6/2) Savunma hakkı (m. 6/3) Kanunsuz ceza olmaz ilkesi (madde 7) Özel ve aile hayatına saygı hakkı (madde 8) Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü (madde 9) İfade özgürlüğü (madde 10) Toplantı ve dernek kurma özgürlüğü (madde 11) Evlenme hakkı (madde 12) Etkili başvuru hakkı (madde 13) Ayrımcılık yasağı (madde 14) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) birinci bölümü temel hak ve özgürlükleri düzenler. İkinci bölümü ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kuruluşu, yapısı ve yetkilerini ele almıştır. Üçüncü bölümde çeşitli hükümleri kapsamaktadır. Ayrıca çeşitli tarihlerde kabul edilen protokoller ile de birçok hak ve özgürlük AİHS sözleşmesinin parçası haline gelmiştir. AİHS 15. maddesi ile olağanüstü hallerde yükümlülüklerin askıya alınması düzenlenmiş ve bu durumlarda bile yaşam (m.2), işkence yasağı (m.3), Kölelik yasağı (m.4/1) ve kanunsuz suç ve ceza olmaz (m. 7) ilkelerinin askıya alınamayacağı belirtilmiştir. ve Danışmanlık olarak bu yazımızda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hakkında bilgi vereceğiz. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama avrupa insan haklari sozlesmesi nedir Makale İçeriği Toggle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Maddeleri Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, geniş halk kitlelerin birçok hak ve özgürlüklerini koruma ve güvence altına alan, 03.11.1950’de imzalanan metindir. Anayasamızın 90. maddesi tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmeleri kanunlarla eş değer saymaktadır. Yani tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmeler kanun gücündedir. Hatta, yine aynı madde gereği sözleşmelere karşı Anayasa Mahkemesine gidilemediğinden sözleşmelerin kanunların önünde olduğu bile söylenebilir. İnsan hakları ile ilgili sözleşmeler açısından ise bu durum maddede açıkça ifade edilmiştir: “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.” Yani insan haklarıyla ilgili bir sözleşme ve kanun hükümlerinin çelişmesi durumunda sözleşme dikkate alınacaktır. İnsan hakları sözleşmeleri ise genellikle iç hukuk metinleriyle uyuşmazlık yaşanması halinde inan hakları açısından daha avantajlı olan düzenlemenin esas alınacağını öngörmektedir. Bu nedenle insan hakları ile ilgili kanunların ve sözleşmelerin çelişmesi halinde daha fazla koruma sağlayan, yani bireyin yararına olan hükümler uygulanacaktır. İstanbul Sözleşmesi Nedir? Olumlu ve Olumsuz Yanları Nelerdir? Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Bireysel Başvuru Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, sözleşmenin uygulanmasını sağlamak için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesini kurmuş, ve sözleşmede yer alan hakların ihlali halinde kişilere Mahkemeye bireysel başvuruda bulunma hakkı tanımıştır. Bireysel başvuru hakkı iç hukuk yolları tüketildikten sonra yapılmalıdır ve kişi 4 ay içerisinde bu başvuruyu yapmalıdır. Avrupa Konseyi üyesi devletlerin dışişleri bakanları tarafından Roma’da 4 Kasım 1950 tarihinde imzalanmış ve 3 Eylül 1953 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 2015 yılı Mayıs ayı itibariyle, Avrupa Konseyi üyesi 47 devletin tümü Sözleşmeye taraftır. 1982 Anayasası’nda sözleşmeye benzer bir düzenleme ile sözleşmede yer alan haklarla sınırlı olarak olağan kanun yolları tüketildikten sonra bir ay içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı tanımıştır. “Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.” Görüldüğü gibi Anayasamızın ve Sözleşmenin her ikisinde birden yer alan haklar Anayasa Mahkemesinde bireysel başvuru konusu yapılabilmektedir. Sözleşmede yer alıp Anayasamızda olmayan ya da Anayasamızda olup Sözleşmede yer almayan haklarla ilgili olarak Anayasa Mahkemesine başvurulamamaktadır. Yani başvuru konusu hak hem Sözleşmede, hem de Anayasada yer almalıdır. avrupa insan haklari sozlesmesini kimler imzaladi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Hangi Konularda Başvurulabilir? Yukarıda belirttiğimiz gibi gerek Anayasa Mahkemesine, gerekse de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Sözleşmede yer alan haklar kapsamında başvurulabilmektedir. Bu nedenle Sözleşmedeki hakların neler olduğunun bilinmesi gerekmektedir. Sözleşmede bulunan haklar çeşitli şekillerde Anayasa’da karşılığını bulmaktadır. Bunun dışında mevzuat genelinde Türk Ceza Kanunu’nda dahi sözleşmedeki hakların karşılığı yer alacaktır. Sözleşmedeki haklar ve Anayasamızdaki karşılıkları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Yasam Hakkı (m 2) Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı (m 17) İşkence Yasağı (m 3) Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı (m 17) Kölelik ve Zorla Çalıştırma Yasağı (m 4) Zorla çalıştırma yasağı (m 18) Özgürlük ve Güvenlik Hakkı (m 5) Kişi hürriyeti ve güvenliği (m 19) Adil Yargılanma Hakkı (m 6) Hak arama hürriyeti (m 36 Kanunsuz Ceza Olmaz (m 7) Suç ve cezalara ilişkin esaslar (m 38) Özel ve Aile Hayatına Saygı Hakkı (m 8) Özel hayatın gizliliği (m 20) Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü (m 9) Din ve vicdan hürriyeti (m 24) Düşünce ve kanaat hürriyeti (m 25) İfade özgürlüğü (m 10) Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti (m26) Toplantı ve dernek kurma özgürlüğü (m 11) Dernek kurma hürriyeti (m 33) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı (m 34) Evlenme hakkı (m 12) Ailenin korunması ve çocuk hakları (m 41) Etkili başvuru hakkı (m 13) Temel hak ve hürriyetlerin korunması (m 40) Ayrımcılık yasağı (m 14) Kanun önünde eşitlik (m 10) Mülkiyetin korunması (EP m 1) Mülkiyet hakkı (m 35) Eğitim hakkı (EP m 2) Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi (m 42) Serbest seçim hakkı (EP m 3) Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları (m 67) Borçtan dolayı özgürlüğünden yoksun bırakılma yasağı (EP 4 m 1) Suç ve cezalara ilişkin esaslar (m 38) Serbest dolasım özgürlüğü (EP 4 m 2) Yerleşme ve seyahat hürriyeti (m 23) Vatandaşların sınır dışı edilmeleri yasağı (EP 4 m 3) Yerleşme ve seyahat hürriyeti (m 23) Yabancıların sınır dışı edilmelerine ilişkin usulü güvenceler (EP 7 m 1) Yabancıların durumu (m 16) Yerleşme ve seyahat hürriyeti (m 23) Cezai konularda iki dereceli yargılanma hakkı (EP 7 m 2) Yargıtay (m 154 ) Adli hata halinde tazminat hakkı (EP 7 m 3) Kişi hürriyeti ve güvenliği(m 19) Temel hak ve hürriyetlerin korunması (m 40) Yargı yolu (m 125) Aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkı (EP 7 m 4) Türk Ceza Kanunu m.44 Ceza Muhakemesi Kanunu 223/7 Esler arasında eşitlik (EP 7 m 5) Ailenin korunmas

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sonuç

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu konuda ne yapılabilir?

Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.

Yasal süreç ne kadar sürer?

Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.

Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?

Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.