Aleyhe Değiştirme Yasağı (Aleyhe Bozma) 2026
Aleyhe Değiştirme Yasağı (Aleyhe Bozma) Ceza Hukuku Tarih: 02-04-2025 Aleyhe değiştirme yasağı; sanığın daha ağır bir ceza alacağı korkusuyla yaşamadan, kanun yollarına başvurabilmesinin sağlanması olup bir güvence yolu olarak geliştirilmiştir. Bu ilke gereği; ilk derece mahkemesi tarafından verilen hüküm sonrası sadece sanığın lehine olarak kanun yoluna gidilmesi durumunda, cezanın kanun yoluna başvurulmadan önceki halinden ağırlaştırılmamasına denir. Yani sanığın ilk derece mahkemesi tarafından verilen hükümden daha ağır bir ceza ile karşı karşıya kalmamasını sağlar. Aleyhe bozma yasağı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda, her kanun yolu açısından ayrı düzenlenmiştir.
Aleyhe Değiştirme Yasağı (Aleyhe Bozma) Ceza Hukuku Tarih: 02-04-2025 Aleyhe değiştirme yasağı; sanığın daha ağır bir ceza alacağı korkusuyla yaşamadan, kanun yollarına başvurabilmesinin sağlanması olup bir güvence yolu olarak geliştirilmiştir. Bu ilke gereği; ilk derece mahkemesi tarafından verilen hüküm sonrası sadece sanığın lehine olarak kanun yoluna gidilmesi durumunda, cezanın kanun yoluna başvurulmadan önceki halinden ağırlaştırılmamasına denir. Yani sanığın ilk derece mahkemesi tarafından verilen hükümden daha ağır bir ceza ile karşı karşıya kalmamasını sağlar. Aleyhe bozma yasağı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda, her kanun yolu açısından ayrı düzenlenmiştir. Olağan kanun yolları olan istinaf ve temyiz için aleyhe bozma yasağı, CMK 283. madde ve CMK 307/5. maddede düzenlenmiştir. Düzenlemeler şu şekildedir; Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Sanık lehine başvurma halinde verilecek hüküm” başlıklı 283. maddesine göre; “İstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz.” Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Davaya yeniden bakacak mahkemenin işlemleri” başlıklı 307. maddesinin 5. fıkrasına göre; “Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 262. maddede gösterilen kimselerce temyiz edilmişse, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz.” Aleyhe bozma yasağı sadece olağan kanun yolları olan istinaf ve temyizde söz konusu olmayıp, olağanüstü kanun yolu olan yargılamanın yenilenmesinde de geçerlidir. Yargılamanın yenilenmesi durumunda da aleyhe bozma yasağının, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Yeniden duruşma sonucunda verilecek hüküm” başlıklı 323. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; “Yargılamanın yenilenmesi istemi hükümlünün lehine olarak yapılmışsa, yeniden verilecek hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır bir cezayı içeremez.” hükmü ile düzenlenmiştir. ve Danışmanlık olarak bu yazımızda aleyhe bozma yasağından bahsedeceğiz. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama Makale İçeriği Toggle Aleyhe Değiştirme Yasağı Nedir? Aleyhe değiştirme yasağı; Ceza Muhakemesi Hukukunun sanığın bir korku duymadan, kanun yollarına başvurması için öngörülen bir ilkedir. Bu ilke gereği; ilk derece mahkemesi tarafından verilen hüküm sonrası sadece sanığın lehine olarak kanun yoluna gidilmesi durumunda, cezanın kanun yoluna başvurulmadan önceki halinden ağırlaştırılmaması olarak tanımlanır. Bu durum sanığın ilk derece mahkemesi tarafından verilen hükümden daha ağır bir ceza ile karşı karşıya kalmamasını sağlar. Aleyhe değiştirme yasağının amacı, sanığın daha ağır bir ceza ile karşılaşması korkusuna kapılmadan hakkındaki hükmü istinaf ve/veya temyiz sürecine taşıyabilmesini sağlamaktır. Aleyhe değiştirme yasağı istinaf ya da temyiz aşamasında cezanın sınırını belirleyen bir yargılama ilkesidir. Bu yüzden inceleme yapılırken öncelikle başvurunun lehe mi yoksa aleyhe mi yapıldığı incelenir. Başvuruyu sanık veya müdafii, sanık lehine Cumhuriyet savcısı, sanığın eşi, sanığın yasal temsilcisi yapabilir. Ancak başvuru sonucunda sanığın aleyhine hüküm kurulurken daha ağır bir ceza verilmesi yasaklanmıştır. Cumhuriyet savcısı sanık için hem lehe hem de aleyhe başvuru yapabilir. Her iki durumda da farklı sonuçlar ortaya çıkar: Cumhuriyet savcısının sanık aleyhine başvuru yapması: Ortaya üç sonuç çıkacaktır. Bunlar sanık aleyhine kararın bozulması, sanık lehine kararın bozulması ve kararın değiştirilmesidir. Cumhuriyet savcısının sanık lehine başvuru yapması: Başvuru konusu hüküm bozulmuşsa yeniden verilecek hüküm önceki hükümde belirlenen cezadan daha ağır bir ceza olamaz. Bu yüzden cumhuriyet savcısı başvurusunun lehe mi yoksa aleyhe mi olduğunun belirlenmesi için gerekçe göstermelidir. Gerekçeden başvurunun sanığın lehine mi yoksa aleyhine mi olduğu anlaşılmıyorsa talebin sanık lehine yapıldığı kabul edilir. aleyhe degistirme yasagi nedir İstinaf Aşamasında Aleyhe Değiştirme Yasağı İstinaf aşamasında sanık hakkında verilecek hükümde sanık aleyhine daha ağır bir ceza verilmesinin önüne geçilmesi için bu yasak kabul edilmiştir. Bununla birlikte Bölge Adliye Mahkemesi ilk derece mahkemesine dosyayı yeniden gönderebilir ve bu durumda ilk derece mahkemesinin vereceği karar önceki hükümde belirlenen cezadan yine daha ağır olamayacaktır. Zira bu yasak hükmedilen sonuç ceza için öngörülen bir yasaktır. Aleyhe değiştirme yasağı kuralı, hükme karşı yalnızca sanığın, sanık savunmanının, sanığın eşi ya da yasal temsilcisinin yasa yoluna başvurması durumunda uygulanır. Ayrıca yasa yollarının genel hükümleri arasında, Cumhuriyet savcısının sanık yararına yasa yoluna başvurması durumunda da bu kuralın uygulanacağı düzenlenmiştir. Örneğin ilk derece mahkemesi kasten yaralama suçu için 5 yıl hapis cezası vermişse sanık lehine sanık, müdafii, yasal temsilcisi, Cumhuriyet savcısı istinaf başvurusu yapabilir. Bölge adliye mahkemesi incelemesinde ‘’Ceza az tayin edildi.’’ diyerek kararı bozamaz. Ancak bir inceleme yapar ve sanığın eyleminin kasten yaralama değil, kasten öldürmeye teşebbüs olduğunu tespit edebilir. CMK m. 280/1-d gereğince davayı esastan reddedip, yeniden görülmesine karar verebilir. İlk derece mahkemesi de verdiği hükmü kaldırıp, sanık için kasten öldürme suçundan hüküm kuracak. Verilen bu yeni hüküm ilk derece mahkemesinin verdiği ilk hükümdeki cezadan yani 5 yıl hapis cezasından fazla olamaz. Son olarak sanık vekili sanığın lehine, katılan vekili ise sanık aleyhine başvuru yaptığında aleyhe değiştirme yasağının uygulanması mümkün değildir. Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçu Temyiz Aşamasında Aleyhe Değiştirme Yasağı İlk derece mahkemesinin verdiği karardan sonra istinaf kanun yoluna başvurulur ve Bölge Adliye Mahkemesi bir karar verir. Bölge Adliye Mahkemesi’nin verdiği karara karşı ise temyiz başvurusunda bulunabilir. İstinaf başvurusunda olduğu gibi temyiz başvurusunda da aleyhe bozma yasağı kabul edilmiştir. Yargıtay’ın bozma kararı vermesi halinde, Bölge Adliye Mahkemesi ya da ilk derece mahkemesine dosyanın gönderilmesi ile dosya yeniden incelenir. Bozma kararından sonra ilgililerin yeniden inceleme yapması halinde, sanık, müdafi, varsa katılan ve vekilinin bozma kararına karşı cevap verebilir. Bu cevapların tespiti için duruşma tarihi belirlenip ilgililere tebliğ edilir. 2 durumda ilgililer duruşmaya gelemeyebilir: Çağrı kağıdı dosyadaki adreslerine gönderilmiştir ancak tebliğ edilmemiştir. Davetiye tebliğ edilmesine rağmen ilgililer duruşmaya gelmemiştir. Bu iki durumda da kişilerin yokluğunda karar verilmesi mümkündür. Ancak çağrı kâğıdında bu husus belirtilmelidir. Sonuç olarak ilgililerin bozmaya karşı cevapları için duruşma yapmak zorunlu değildir. Duruşma yapılırsa yapılan bu duruşma sonucunda ilk derece mahkemesi yeni bir hüküm kuracaktır. Ancak sanığın kendisi ya da sanık lehine Cumhuriyet savcısı, kanuni temsilcisi ya da eşi temyiz etmişse verilecek hüküm önceki hükümdeki cezadan daha ağır olamaz. Cezanın ağırlaştırılması yasağı böylece sanığın kazanılmış hakkını korur. Bu ilke yukarıda da belirttiğimiz gibi sonuç ceza miktarı ile ilgilidir. Takibi Şikayete Bağlı Suçlar Nelerdir? Kanun Yararına Bozma ve Yargılamanın Yenilenmesi Durumunda Aleyhe Bozma Yasağı 5271 sayılı Ceza Yargılama Yasamıza göre aleyhe değiştirme yasağı, yalnızca istinaf ile temyiz gibi olağan yasa yolu davalarında değil, hüküm kesinleştikten sonra yargılamanın yenilenmesi ve yasa yararına bozma olağanüstü yasa yollarında da uygulanmaktadır. Zira aleyhe bozma yasağı
Aleyhe Değiştirme Yasağı (Aleyhe Bozma) 2026 konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Aleyhe Değiştirme Yasağı (Aleyhe Bozma) 2026 hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.