Haksız Tutuklama ve Gözaltı Tazminat Davası
Haksız Tutuklama ve Gözaltı Tazminat Davası Ceza Hukuku Tarih: 02-04-2025 Haksız tutuklama ve gözaltı tazminat davasının hukuki dayanağını 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141-144 maddeleridir. İlgili hükümlerde, hangi hallerde koruma tedbirleri nedeniyle tazminat talep edilebileceği, tazminatın şartları, süresi ve muhatabı düzenlenmiştir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu çerçevesinde soruşturma ve kovuşturma aşamasında koruma tedbirlerine başvurulabilir ve bu tedbirler yine aynı kanunun 90-140. maddeleri arasında detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
Haksız Tutuklama ve Gözaltı Tazminat Davası Ceza Hukuku Tarih: 02-04-2025 Haksız tutuklama ve gözaltı tazminat davasının hukuki dayanağını 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141-144 maddeleridir. İlgili hükümlerde, hangi hallerde koruma tedbirleri nedeniyle tazminat talep edilebileceği, tazminatın şartları, süresi ve muhatabı düzenlenmiştir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu çerçevesinde soruşturma ve kovuşturma aşamasında koruma tedbirlerine başvurulabilir ve bu tedbirler yine aynı kanunun 90-140. maddeleri arasında detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Uygulanacak koruma tedbirlerinde ölçülü ve orantılı olunması esastır. Soruşturma veya kovuşturma neticesinde şüpheli veya sanığın suçsuz olduğu anlaşıldığında, uygulanan koruma tedbirlerinin haksız olduğu ortaya çıkmaktadır. Makalemizde söz konusu koruma tedbirlerinin haksız yere verildiği takdirde başvurulabilecek yollar ve tazminat talepleri inceleme konusu olacaktır. Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat istemine ilişkin usul ve esaslar 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunumuzun 141-144. maddelerinde yer almaktadır. Bu maddelerde sırasıyla tazminat isteminde bulunabilecek kişiler, tazminat isteminin koşulları, tazminatın geri alınması ve tazminat isteyemeyecek kişiler düzenlenmiştir. Aşağıda detaylı olarak ele alınacak olmakla birlikte kısaca özetlemek gerekirse, soruşturma ya da kovuştura kapsamında haksız koruma tedbirleri nedeniyle mağdur olanlar maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilirler. Haksız koruma tedbirlerine karşı tazminat davası ceza davasından sonra açılır. ve Danışmanlık olarak haksız tutuklama ve gözaltı tazminat davasının usul ve esasları detaylı olarak ele alınmıştır. Ceza Muhakemesi Kanunu- Madde 141 (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında; a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen, b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan, c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan, d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen, e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen, f) Mahkum olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan, g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan, h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen, i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen, j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen, k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan, l) (Ek:2/3/2024-7499/12 md.) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak dâhil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen, Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler. (2) Birinci fıkranın (e), (f) ve (l) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat hakları bulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir. (3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fıkrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir. (4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan hakimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama haksiz tutuklama gozalti tazminat davasi sartlari Makale İçeriği Toggle Tazminat İstemine Konu Olabilecek İşlemler 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nca güvence altına alınan hakların ihlali halinde maddi ve manevi tazminat davası açma hakkı doğacaktır. CMK md. 141’e göre suç soruşturması veya kovuşturması sırasında; Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen, “Yakalamanın koşulları CMK.90-94, 98, Tutuklamanın şartları ise, CMK. 100,101,103,104 maddelerinde gösterilmiştir.” Kanuni gözaltı süresi içinde hakim önüne çıkarılmayan, “CMK’nın 91.maddesinde gözaltı süreleri gösterilmiştir.” Kanuni hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan, “Tutuklama için sanığın yargıç önünde sorguya çekilmeli ve sorguda da, şüpheli ve sanığın hakları hatırlatılmalıdır. CMK’nın 147. maddesinin (c) bendinde müdafi görevlendirme, (e) bendinde açıklamada bulunmama, (f) bendinde kanıtların toplanmasını isteyebilme haklarının bulunduğunun da hatırlatılması gerekir.” Kanuna uygun olarak tutuklandığı halde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen, “Tutuklama süresi CMK’nın 102. maddesinde ve tutukluluğun incelenmesi 108. maddesinde gösterilmiştir.” Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen, “Tazminat için, kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararın itiraz süresinin geçmesi, beraat kararının ise kesinleşmiş olması şarttır. Bu kararların içeriklerinin doğru olup olmadıklarına bakılmaz. Tazminata konu kararlar sınırlı biçimde sayılmıştır. Bu iki karar dışındaki düşme, ortadan kaldırma, mahkumiyet kararları, tazminata konu olamazlar. Son soruşturmanın açılmaması kararı da kovuşturmaya yer olmadığı kararı niteliğinde olup tazminat davasına konu olabilir.” Mahkum olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan, “Örneğin, bir yıl hapis cezasına mahkum olmasına karşın iki yıl tutuklu kalanlar, bir yıl fazla hapis yatmaları nedeniyle tazminat isteyebilirler. Koşullu salıverme ve diğer infaz hükümlerinden yararlandıkları süreler nazara alınmaz. Gözaltı veya tutuklu kaldıktan sonra, yalnızca para cezasına mahkum edilenlerde, uğrayacakları her türlü zararların tazminini isteyebilirler. Gözaltına alınan ya da tutuklunun bundan yararlanabilmesi için, verilen cezanın sadece para cezası olması gerekir. Para cezası, hapis cezasından çevrilmişse, tazminat istenemez. Yine hapis cezaları ertelenenlerin de tazminat istemeleri olanaksızdır. Ancak tutuklu kaldığı süre, mahkumiyet süresinden fazla ise, yine zararlarını istemesi mümkündür.” Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hallerde sözle açıklanmayan, “Anayasa md. 19/4, CMK md. 101/2, 2559 Sayılı PVSK md. 13” Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildi
Haksız Tutuklama ve Gözaltı Tazminat Davası konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Haksız Tutuklama ve Gözaltı Tazminat Davası hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.