Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu ve Cezası
Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu ve Cezası Ceza Hukuku Tarih: 08-09-2025 Karşılıksız çek düzenleme suçu ; çekin karşılıksız kalması durumunda, alacaklının şikayetçi üzerine, borçlu karşılıksız kalan çek bedelinin yanı sıra bir de adli para cezası ödemek zorunda olduğu, bu para cezasını süresinde ödeyememesi durumunda hapis cezası ile karşı karşıya kaldığı suç tipidir. Karşılıksız çek düzenleme suçu (keşide etme) olarak bilinen suç tipi, 5941 sayılı Çek Kanunu ile “Çekte Karşılıksızdır İşlemi Yapılmasına Sebebiyet Verme Suçu” şeklinde yeniden tanzim edilmiştir. 5941 Sayılı Çek Kanunu’nun çekte karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçunu düzenleyen 5. maddesinde düzenlenmiştir.
Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu ve Cezası Ceza Hukuku Tarih: 08-09-2025 Karşılıksız çek düzenleme suçu ; çekin karşılıksız kalması durumunda, alacaklının şikayetçi üzerine, borçlu karşılıksız kalan çek bedelinin yanı sıra bir de adli para cezası ödemek zorunda olduğu, bu para cezasını süresinde ödeyememesi durumunda hapis cezası ile karşı karşıya kaldığı suç tipidir. Karşılıksız çek düzenleme suçu (keşide etme) olarak bilinen suç tipi, 5941 sayılı Çek Kanunu ile “Çekte Karşılıksızdır İşlemi Yapılmasına Sebebiyet Verme Suçu” şeklinde yeniden tanzim edilmiştir. 5941 Sayılı Çek Kanunu’nun çekte karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçunu düzenleyen 5. maddesinde düzenlenmiştir. Karşılıksız çek düzenleme suçu şartları; Çekin vadesi gelmiş olmalıdır. Çek süresi içerisinde ibraz edilmiş olmalıdır. Çekin arkasına karşılıksızdır olduğu şerhi ilgili banka tarafından işlenmelidir. Çek sahibi süresi içerisinde şikayet yoluna başvurmalıdır. (Öğrenmesinden itibaren 3 ay her halde 1 yıl) 20.12.2009 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5941 sayılı yeni Çek Kanununda düzenlenen karşılıksız çek düzenleme suçunun, tanımı, suçla korunan hukuksal değer, suçun maddi ve manevi unsurları, konusu, faili, yaptırımı, suça etki eden nedenler ile yargılama usulüne ilişkin özel hükümler ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Çek , bir bankaya hitaben yazılan, Türk Ticaret Kanunu uyarınca düzenlenen, ödeme emri niteliğinde kıymetli bir evraktır. Çek ile ilgili hükümlere, Türk Ticaret Kanunu’nun 780. ve devamı maddelerinde yer verilmiştir. Bir ödeme aracı olarak ticari hayatın vazgeçilmez bir parçası olan çekin üzerinde, muhatap bankanın ticaret unvanı, ödeme yeri, düzenlenme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Kanuna göre, çeklerin görüldüğünde ödenmesi gerekir. Çeklerin ödenebilmesi için muhatap bankaya ibraz edilmesi gereklidir. TTK’nin 796. maddesine göre, bir çek düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün; düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse 1 ay içinde muhataba ibraz edilmelidir. Çekin düzenlenme ve ödeme yerinin farklı ülkelerde olması halinde ise düzenlenme ve ödeme yerlerinin aynı veya farklı kıtalarda yer almasına göre, 3 ay ve 3 ay olmak üzere, 2 ayrı süre öngörülmüştür. Bu makalemizde “ Karşılıksız çek düzenleme suçu ” hakkında bilgi vereceğiz. İlgili Makale: İnfaz Hesaplama Makale İçeriği Toggle Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu Nedir? Çeki elinde bulunduran kişi şikayetçi olması halinde, “karşılıksızdır” işleminin yapılmasına sebebiyet veren kişiye hakkında karşılıksız çek düzenleme suçundan dolayı ceza davası açılır. Kural olarak çek muhatap bankaya ibraz edildiğinde suç oluşur. Davanın açılabilmesi için, çekin hamili yani alacaklısının, suçu öğrendiği tarihten itibaren üç ay ve her halükarda bir yıl içerisinde şikayette bulunması gereklidir. Karşılıksız çek düzenlenmesi suçuna ilişkin cezai yaptırım hükümleri 5941 sayılı Çek Kanununda yer almaktadır. Kanunun 5. maddesinde ” Ceza sorumluluğu, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı” başlığı altında çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren gerçek ve tüzel kişilere verilecek cezalar hükme bağlanmıştır. Bu kanundan önce uzun yıllar boyunca karşılıksız çek keşide etmek eylemi cezalandırılmaktayken artık çek karşılığını hesapta bulundurmamak suçun maddi unsuru haline gelmiştir. Karşılıksız çeki elinde bulunduran hamilin şikayeti üzerine öncelikle koruma tedbiri olarak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verilir. Eğer bu yönde zaten önceden verilmiş bir karar varsa yasağın devamına karar verilmesi gerekmektedir. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı, çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi, bu tüzel kişi adına çek keşide edenler ve karşılıksız çekin bir sermaye şirketi adına düzenlenmesi durumunda ayrıca yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkilileri hakkında uygulanır. Şikayet neticesinde, karşılıksız çek düzenleme suçu ile ilgili uygulanacak ilk yaptırım adli para cezası verilmesidir. Bu suç kapsamında, her bir çekle ilgili olarak 1500 güne kadar adli para cezasına hükmedilebilir. Adli para cezası tutarı Türk Ceza Kanunu 52. maddesine göre günlük 20 TL’den az, 100 TL’den ise fazla olmamak üzere kişinin ekonomik ve sosyal durumu göz önünde tutularak mahkemece takdir edilir. Mahkeme tarafından adli para cezasının iki yılı aşmamak kaydıyla en az dört taksit halinde ödenmesi kararlaştırabilir. Taksitler zamanında ödenmez ise geri kalan borcun tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen kısmın hapis cezasına çevrileceği, ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geriye bırakılması ile ilgili hükümlerin uygulanmayacağı mahkeme hükmünde belirtilir. İkinci olarak Çek Kanunu’nun 5. Maddesinde, karşılıksız çek düzenleme suçuna neden olan çek hesabı sahibi gerçek ve tüzel kişiler hakkında, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına hükmedilmesi de öngörülmüştür. Hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmiş olanlar, ellerindeki bütün çek yaprakları ile düzenlemiş ve henüz karşılığı tahsil edilmemiş çekleri muhatap bankaya vermekle yükümlüdür. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu Görevli ve Yetkili Mahkeme Görevli Mahkeme İcra Ceza Mahkemesi Yetkili Mahkeme Çekin tahsil edilmesi amacıyla bankaya ibraz edildiği yer mahkemesi, çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer mahkemesi, hesap sahibinin yerleşim yeri mahkemesi, şikayetçinin yerleşim yeri mahkemesi karsiliksiz cek duzenleme sucu Karşılıksız Çek Nedir? Karşılıksız çek , süresinde ibraz edilmiş olsa da banka hesabında tam karşılığı bulunmadığından ödenmeyen çektir. Karşılıksız çekten dolayı alacaklının şikayetçi olması durumunda, borçlu karşılıksız kalan çek bedelinin yanı sıra bir de adli para cezası ödemek zorunda olup, bu para cezasını süresinde ödeyememesi durumunda hapis cezası ile karşı karşıya kalmaktadır. Karşılıksız çek Türk Ticaret Kanununda ve Çek Kanununda düzenlenmiştir. Bir çekin karşılıksız olduğu gerekçesiyle ödenmediği durumlarda çekini ödeme için kanuni ibraz süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz eden ve karşılıksız olduğunu yine kanuni süresi içerisinde tespit ettiren hamilin keşideci dahil müracaat borçlularına kambiyo senetleri hakkında özel takip usullerine göre başvurma hakkı da vardır. TTK Madde 783 (1) Bir çekin düzenlenmesi için, muhatabın elinde düzenleyenin emrine tahsis edilmiş bir karşılık bulunması ve düzenleyenin bu karşılık üzerinde çek düzenlemek suretiyle tasarruf hakkını haiz olacağına dair muhatapla düzenleyen arasında açık veya zımni bir anlaşma bulunması şarttır. Ancak, bu hükümlere uyulmaması halinde senedin çek olarak geçerliliği etkilenmez. (2) Düzenleyen, muhatap nezdinde çekin ancak bir kısım karşılığını hazır bulundurduğu takdirde, muhatap, bu tutarı ödemekle yükümlüdür. (3) Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin yüzde onunu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder. Çek Kanunu Madde 2/10 (10) Çek hesabı, ancak sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi ya da mevduat veya katılım fonu zamanaşımı süresinin dolması üzerine kapatılabilir. Çek hesabı kapatıldıktan sonra, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde ibraz edilen çekler karşılıksızdır işlemine tabi tutulur. Çek Kanunu Madde 3/2,3,4,5,6 (2) “Karşılıksızdır” işlemi, muhatap bankanın hamile kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında, çek bedelinin karşılanamayan kısmıyla sınırlı olarak yapılır. (3) M
Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu ve Cezası konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu ve Cezası hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.