İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. Madde (İYUK)
İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. Madde (İYUK) Genel Tarih: 28-04-2025 İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. madde (İYUK); kanunda maddesi temyiz sürecine dair hususlar hakkında düzenlenmiştir. Temyiz, ivedi yargılama usulünün uygulandığı davalarda İdare mahkemelerince verilen kesin ve nihai kararlar ile ivedi yargılama usulünün uygulanmadığı diğer davalarda idare ve vergi mahkemelerince verilen kesin ve nihai kararlara karşı yapılan istinaf başvurusu sonucu bölge idare mahkemesince verilen bazı kararların ve Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda verdiği kesin ve nihai kararlanın usul ve hukuka uygunluğunun denetlendiği olağan bir kanun yoludur.
İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. Madde (İYUK) Genel Tarih: 28-04-2025 İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. madde (İYUK); kanunda maddesi temyiz sürecine dair hususlar hakkında düzenlenmiştir. Temyiz, ivedi yargılama usulünün uygulandığı davalarda İdare mahkemelerince verilen kesin ve nihai kararlar ile ivedi yargılama usulünün uygulanmadığı diğer davalarda idare ve vergi mahkemelerince verilen kesin ve nihai kararlara karşı yapılan istinaf başvurusu sonucu bölge idare mahkemesince verilen bazı kararların ve Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda verdiği kesin ve nihai kararlanın usul ve hukuka uygunluğunun denetlendiği olağan bir kanun yoludur. Makale İçeriği Toggle İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. Madde Temyiz Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay’da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: a) Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları. b) Konusu yüz bin Türk lirasını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar. c) Belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davaları. d) Belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları. e) Müşterek kararnameyle yapılan atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri ile daire başkanı ve daha üst düzey kamu görevlilerinin atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri hakkında açılan iptal davaları. f) İmar planları, parselasyon işlemlerinden kaynaklanan davalar. g) Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen kararlar ile 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun uygulanmasından doğan davalar. h) Maden, taşocakları, orman, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ile ilgili mevzuatın uygulanmasına ilişkin işlemlere karşı açılan davalar. ı) Ülke çapında uygulanan öğrenim ya da bir meslek veya sanatın icrası veyahut kamu hizmetine giriş amacıyla yapılan sınavlar hakkında açılan davalar. i) Liman, kruvaziyer limanı, yat limanı, marina, iskele, rıhtım, akaryakıt ve sıvılaştırılmış petrol gazı boru hattı gibi kıyı tesislerine işletme izni verilmesine ilişkin mevzuatın uygulanmasından doğan davalar. j) 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanunun uygulanmasından ve 16/7/1997 tarihli ve 4283 sayılı Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanunun uygulanmasından doğan davalar. k) 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun uygulanmasından doğan davalar. l) 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun uygulanmasından doğan davalar. m) Düzenleyici ve denetleyici kurullar tarafından görevli oldukları piyasa veya sektörle ilgili olarak alınan kararlara karşı açılan davalar. İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. Madde Açıklaması Madde metninde görüleceği üzere, İYUK madde 46.maddede temyize konu olacak kararlar sınırlı bir şekilde sayılmıştır. Böylelikle, dava konusu uyuşmazlığın üç göz tarafından incelenmesi ilkesi önemli ölçüde zayıflatılmıştır. Uygulamada pek çok karar istinaf aşamasında kesinleşmekte ve bu durum ciddi hukuki tartışmalara neden olmaktadır. Halbuki HMK’ya bakıldığında temyize konu olma yan hususlar sayılmış, bunlar dışında kalan bütün kararlara karşı temyiz yolu açık tutulmuştur. Başka bir ifade ile, medeni yargılamada temyize giden konular idari yargılamaya göre çok daha geniş tutulmuştur. Temyiz incelemesi, hukuk düzenini meydana getiren kuralların ülke çapında yeknesak bir biçimde yorumlanıp uygulanması suretiyle içtihat birliğinin sağlanması amacını güder. Bunun sonucu olarak da temyiz usulü “eşitlik” ilke sinin gerçekleştirilmesini sağlar. Bu açıdan temyiz incelemesinde uyuşmazlığın maddi yönü değil hukuki yönü değerlendirilir ve uyuşmazlığa uygulanacak hukuk kurallarının doğru tespit edilip edilmediği, doğru yorumlanıp yorumlanmadığı ve eksiksiz uygulanıp uygulanmadığının denetimi yapılır. Nitekim Danıştay’ın görevlerini hüküm altına alan Danıştay Kanunu madde 23/a “Danıştay’ın temyiz mercii olarak görevi, bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması şeklinde ortaya çıkan hukuka aykırılıkların dene timini yapmakla sınırlı” olduğunu ortaya koymaktadır. Temyiz incelemesinden önceki aşamada incelemesi yapılan uyuşmazlığın maddi olguları temyiz merci tarafından yeniden ele alınmaz. Temyiz aşamasında uyuşmazlığın maddi değil hukuki yönüyle ilgilenilir. Bu kapsamda temyiz aşamasında, resen araştırma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği, delillerin değerlendirilmesinde hataya düşülüp düşülmediği, kararın usulüne uygun alınıp alınmadığı gibi hususlar çerçevesinde denetim yapılır. Dolayısıyla, temyiz aşamasında önceki aşamada yapılan yargılama yeniden yapılmaz. Ancak, karar sonrasında hükmü etkileyecek nitelikte olguların ortaya çıkması halinde söz konusu olguların temyiz aşamasında ileri sürülebileceği kabul edilmektedir. Temyiz yoluna kural olarak davanın tarafları başvurabilir. Davanın taraflarından biri ya da her iki taraf da temyiz yoluna başvurabilir. Ancak temyiz yoluna başvurmak için başvuranın davayı temyiz etmek bakımından bir yaranı olması gerekir. Önceki yargılama aşamalarında talepleri karşılanmış ve karara bağlanmış olan taraf temyiz yoluna başvuramaz. Öte yandan vergi dairelerinin ve vergi dairesi başkanlıklarının, temyiz yoluna başvurabilmeleri için Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın onayını almaları şarttır (VUK m. 377). Ancak, Gelir İdaresi Başkanlığı, tespit edeceği hadlerle sınırlı olmak şartıyla, onay verme yetkisini vergi dairesi müdürlüklerinin taraf olduğu davalar için vergi dairesi başkanlıklarına ve/veya defterdarlıklara devredebilir. Bu hadleri aşmayan davalarda vergi dairesi başkanlıkları ve/veya defterdarlıklar Danıştay nezdinde doğrudan temyiz başvurusunda bulunabilirler. Temyiz başvurusu yapmak temyize konu olan kararların uygulanması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. İlgili Makale: İptal Davası 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Tam Metin: İYUK – 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu idari yargilama usulu kanunu 46 madde iyuk İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. Madde Temyiz Emsal Kararlar Danıştay 5.Dairesi E:2022/2709, K:2022/678 İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. Madde Temyiz 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 6545 sayılı Kanunun 20.maddesiyle değiştirilen Temyiz başlıklı 46. maddesinde, Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay’da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir. hükmüne yer verilmiş, devamında Bölge İdare Mahkemelerinin temyiz edilebilecek nihai kararları sayma suretiyle belirtilmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Daire Başkanlığında 1. Sınıf Emniyet Müdürü olarak görev yapmakta iken, 17/04/2015 onay tarihli işlemle resen emekliye sevk edilen davacının, olağanüstü hal kapsamında 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki liste ile rütbesinin geri alınması üzerine rütbesinin ve buna bağlı haklarının iadesi talebiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvur
İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. Madde (İYUK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
İdari Yargılama Usulü Kanunu 46. Madde (İYUK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.