Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde (CMK)
Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde (CMK) Genel Tarih: 29-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 74. madde (CMK); şüpheli ve sanığın akıl hastası olup olmadığına ilişkin şüphelerin varlığı halinde izlenecek usule ilişkin düzenlenmiştir. TCK’nın 32.
Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde (CMK) Genel Tarih: 29-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 74. madde (CMK); şüpheli ve sanığın akıl hastası olup olmadığına ilişkin şüphelerin varlığı halinde izlenecek usule ilişkin düzenlenmiştir. TCK’nın 32. maddesinde akıl hastası olana ceza verilmeyeceği, akıl sağlığında bozukluk olanlara daha az ceza verileceği öngörülmüştür. İşte CMK’nın 74. maddesinde, bu hususların nasıl belirleneceğine ilişkin hükümlere yer verilmiştir. “Gözlem altına alınma terimi uygulamada sık sık gözaltına alma terimi ile karıştırılmaktadır. Gözaltına alma yakalama koruma tedbirinin bir uzantısıdır. Gözlem altına alma ise şüpheli veya sanığın şuurunun incelenmesine yönelik bir bilirkişi incelemesidir” Makale İçeriği Toggle Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde Gözlem Altına Alınma Fiili işlediği yolunda kuvvetli şüpheler bulunan şüpheli veya sanığın akıl hastası olup olmadığını, akıl hastası ise ne zamandan beri hasta olduğunu ve bunun, kişinin davranışları üzerindeki etkilerini saptamak için; uzman hekimin önerisi üzerine, Cumhuriyet savcısının ve müdafinin dinlenmesinden sonra resmi bir sağlık kurumunda gözlem altına alınmasına, soruşturma evresinde sulh ceza hakimi, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından karar verilebilir. Şüpheli veya sanığın müdafi yoksa hakim veya mahkemenin istemi üzerine, baro tarafından bir müdafi görevlendirilir. Gözlem süresi üç haftayı geçemez. Bu sürenin yetmeyeceği anlaşılırsa resmî sağlık kurumunun istemi üzerine, her seferinde üç haftayı geçmemek üzere ek süreler verilebilir; ancak sürelerin toplamı üç ayı geçemez. Gözlem altına alınma kararına karşı itiraz yoluna gidilebilir; itiraz, kararın yerine getirilmesini durdurur. Bu madde hükmü, 223. maddenin sekizinci fıkrası gereğince yargılamanın durması kararı verilmesi gereken hallerde de uygulanır. Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde Gerekçesi 1412 sayılı Kanunun 74. maddesinin birinci fıkrasında “tedavi ve muhafazaya hükmolunması veya Ceza Kanununun 47. maddesinin uygulanması bakımından yapılan incelemede” ibaresine yer verilmiştir. Tasarının bu maddesiyle Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu Tasarısı ile Türk Ceza Kanunu arasında uyum sağlanmıştır. İkinci fıkrasında, “Birinci fıkra hükmü, ancak şüpheli veya sanığın fiili işlediği yolunda kuvvetli şüpheler varsa uygulanabilir” hükmü yer almaktadır. Böylece, Anayasanın 19. maddesinde belirtilen gözlem altına alma gibi kişi hürriyeti ve güvenliğini ve Anayasanın 17. maddesinde belirtilen kişi dokunulmazlığını çok yakından ilgilendiren ağır bir işlemin ancak kuvvetli şüphelerin bulunması hâlinde söz konusu olabilmesi uygun sayılmıştır ve ayrıca çağdaş ceza muhakemesinin evrensel ilkelerinden biri olan orantılılık ilkesine de gereken önem verilmiştir. Üçüncü fıkra, şüpheli veya sanık hakkında alınacak bu tedbirin kişi haklarını, adeta tutuklama gibi ihlâl edici nitelikte bulunması nedeniyle, bu hâlde zorunlu avukat atanması esasını getirmiştir. Dördüncü fıkra, gözlem altında bulundurmayı belirli sürelerle kısıtlamış bulunmaktadır. Bu kararlara karşı acele itiraz yoluna gidilebilecek ve itiraz kararın yerine getirilmesini durduracaktır. Fiili işlediği zaman şuur ve hareket serbestliği yerinde olan sanığın, sonradan bilincini veya hareket serbestliğini tamamen kaldıracak veya önemli derecede azaltacak surette aklî malûliyet hâli ortaya çıkarsa, hakkında kovuşturma yapılamayacağından, bu madde hükmü gereğince işlem yapılması ve sonucuna göre yargılamanın durması kararının verilmesi gerekir. İlgili Makale: 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) Tam Metin: ceza muhakemesi kanunu 74 madde cmk Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde Gözlem Altına Alınma Emsal Kararlar Yargıtay 8. Ceza Dairesi E: 2021/14614, K: 2021/20391 Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde Gözlem Altına Alınma Bozmaya uyularak; yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine göre sair temyiz itirazlarının reddine, ancak; sanığın hükümden sonra dosyaya sunmuş olduğu 05.10.2021 tarihli dilekçesinde, işlediği suça ilişkin cezai ehliyetinin bulunmadığına dair beyanı ve dilekçe ekinde yer alan Dinar Devlet Hastanesinin 29.05.2019 tarihli raporunda “depresif bozukluk”; Isparta Şehir Hastanesinin 24.06.2019 tarihli raporunda “disosyal kişilik bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğu”; Manisa Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinin 30.01.2015 tarihli raporunda “antisosyal kişilik özelliği ve depresyon” ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin 03.09.1999 tarihli raporunda ise “antisosyal kişilik bozukluğu” tanısı konulup askerliğe elverişli olmadığının belirtilmesi karşısında, CMK’nın 74. maddesi uyarınca sanığın gözlem altına alınmasına karar verilerek, hakkında 5237 sayılı TCK’nın 32 ve 57. maddelerinin tatbikinin gerekip gerekmeyeceği hususunda Adli Tıp Kurumundan ya da uzman bir sağlık kuruluşundan heyet raporu alındıktan sonra sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayininde zorunluluk bulunması, Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince bozulmasına, 04.11.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi. Yargıtay 14. Ceza Dairesi E:2021/1441, K:2021/4310 Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde Gözlem Altına Alınma Tokat Adli Tıp Şube Müdürlüğü tarafından düzenlenen 22.06.2020 tarihli doktor raporunda 5237 sayılı TCK’nın 32. maddesinden istifade edemeyeceği belirtilen sanığın duruşmada psikolojik tedavi gördüğü ve ilaç kullandığı yönündeki savunması ile müdafinin bu hususta araştırılma yapılmasına ilişkin talebi karşısında, ilk derece mahkemesince sanığın tüm raporları, tedavi evrakı ve dava dosyasıyla birlikte İstanbul Adli Tıp Kurumu gözlem ihtisas dairesine sevk edilerek gözlem altına alınmasından sonra 4. ihtisas kurulunda muayenesi yapıldıktan sonra suç tarihi itibarıyla herhangi bir akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunup bulunmadığı, şayet varsa bu nedenle işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamayacağı veya bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneğinin azalıp azalmadığı hususlarında rapor aldırılması gerektiği gözetilmeden tek uzman tarafından düzenlenen rapora istinaden eksik araştırma ile yazılı şekilde mahkûmiyet hükmü kurulması karşısında, söz konusu karara yönelik istinaf başvurusunun kabulü yerine esastan reddedilmesi, Kanuna aykırı, sanık müdafisi, katılanlar vekili ile Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 16.12.2020 gün ve 2020/1507 Esas, 2020/2141 Karar sayılı vaki istinaf başvurusunun esastan reddine yönelik hükmünün 5271 sayılı CMK’nın 302/2-4. madde ve fıkrası gereğince bozulmasına, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmesine, 16.06.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. Yargıtay 14. Ceza Dairesi E: 2017/1099, K: 2021/3000 Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde Gözlem Altına Alınma 5271 sayılı CMK’nın 217. maddesinin birinci fıkrasında “Hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. Bu deliller hâkimin vicdanî kanaatiyle serbestçe takdir edilir” ve aynı Kanunun 210. maddesinin birinci fıkrasında ise “Olayın delili, bir tanığın açıklamalarından ibaret ise, bu tanık duruşmada mutlaka dinlenir. Daha önce yapılan dinleme sırasında düzenlenmiş tutanağın veya
Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde (CMK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Ceza Muhakemesi Kanunu 74. Madde (CMK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.