Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde (CMK)
Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde (CMK) Genel Tarih: 29-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 76. madde (CMK); mağdur kişilerin beden muayenesi ve vücudundan örnek alınmasına ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Maddî gerçeğin araştırılması açısından, şüpheli veya sanıktan başka kişilerin de, iç veya dış beden muayenesinin yapılmasına veya bedenlerinden gerekli örnekler alınmasına ihtiyaç duyabilir.
Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde (CMK) Genel Tarih: 29-04-2025 Ceza Muhakemesi Kanunu 76. madde (CMK); mağdur kişilerin beden muayenesi ve vücudundan örnek alınmasına ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Maddî gerçeğin araştırılması açısından, şüpheli veya sanıktan başka kişilerin de, iç veya dış beden muayenesinin yapılmasına veya bedenlerinden gerekli örnekler alınmasına ihtiyaç duyabilir. Bu takdirde, şüpheli veya sanık dışındaki kişiden örneğin, mağdurdan, ırza geçme suçundan dolayı, bedenindeki delil, iz, eser ve emarelerinin bulunup bulunmadığını saptamak ya da çocuğun soy bağını belirlemek amacıyla, bedeninin muayenesine ve gerektiği takdirde örnek alınmasına karar verilebilir. Makale İçeriği Toggle Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde Diğer Kişilerin Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması Bir suça ilişkin delil elde etmek amacıyla, mağdurun vücudu üzerinde dış veya iç beden muayenesi yapılabilmesine veya vücudundan kan veya benzeri biyolojik örneklerle saç, tükürük, tırnak gibi örnekler alınabilmesine; sağlığını tehlikeye düşürmemek ve cerrahî bir müdahalede bulunmamak koşuluyla; Cumhuriyet savcısının istemiyle ya da re’sen hakim veya mahkeme, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilebilir. Cumhuriyet savcısının kararı, yirmi dört saat içinde hakim veya mahkemenin onayına sunulur. Hakim veya mahkeme, yirmi dört saat içinde kararını verir. Onaylanmayan kararlar hükümsüz kalır ve elde edilen deliller kullanılamaz. Mağdurun rızasının varlığı halinde, bu işlemlerin yapılabilmesi için birinci fıkra hükmüne göre karar alınmasına gerek yoktur. Çocuğun soy bağının araştırılmasına gerek duyulması halinde; bu araştırmanın yapılabilmesi için birinci fıkra hükmüne göre karar alınması gerekir. Tanıklıktan çekinme sebepleri ile muayeneden veya vücuttan örnek alınmasından kaçınılabilir. Çocuk ve akıl hastasının çekinmesi konusunda kanunî temsilcisi karar verir. Çocuk veya akıl hastasının, tanıklığın hukuki anlam ve sonuçlarını algılayabilecek durumda olması halinde, görüşü de alınır. Kanunî temsilci de şüpheli veya sanık ise bu konuda hâkim tarafından karar verilir. Ancak, bu halde elde edilen deliller davanın ileri aşamalarında şüpheli veya sanık olmayan kanunî temsilcinin izni olmadıkça kullanılamaz. Bu madde gereğince verilen hakim veya mahkeme kararlarına itiraz edilebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde Gerekçesi (5353 sk. değ.) Bu düzenlemede, mağdurun bedeni üzerinde muayene yapılması hususunda, iç ve dış beden muayenesi ayırımına yer verilmemiştir. Mağdurun bedeni üzerinde muayene yapılması veya vücudundan kan veya benzeri biyolojik örnekler ile saç, tükürük, tırnak gibi örnekler alınması hususunda da, hâkim mahkeme veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı karar verebilir. Ancak, bunun için, mağdurun sağlığının tehlikeye düşürülmemesi gerekir. Keza, mağdurun vücudu üzerinde cerrahi müdahalede bulunulamaz. Maddenin ikinci fıkrasına göre, mağdurun açık rızasının varlığı halinde, birinci fıkra hükmüne göre karar alınmasına gerek bulunmamaktadır. Bu hükümle mağdurun rızası, bir hukuka uygunluk sebebi olarak özel bir düzenleme alanı bulmaktadır. Mağdurun rızasının ikinci fıkra olarak eklenmesi nedeniyle, 76. maddenin ikinci fıkrası teselsül ettirilmek suretiyle üçüncü fıkra olarak düzenlenmiştir. Buna göre, örneğin cinsel saldırı suçunun açıklığa kavuşturulması için, suç sonucunda mağdurun ya da şüpheli veya sanığın hamile kalması durumunda, hamile kalınan çocuğun soy bağının tespitine ihtiyaç bulunabilir. Bu durumda, maddenin üçüncü fıkrasına göre, soruşturma veya kovuşturma konusu suçun mağduru konumunda olmayan çocuğun soy bağının araştırılmasına yönelik tıbbî tahlillerin yapılabilmesi için, birinci fıkrada öngörülen şekilde karar verilmesi gerekmektedir. 76. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları ise, dördüncü ve beşinci fıkralar olarak aynen muhafaza edilmiştir. İlgili Makale: Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma ceza muhakemesi kanunu 75 madde cmk Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde Diğer Kişilerin Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması Emsal Kararlar Yargıtay 9. Ceza Dairesi E: 2009/ 8701 K: 2009 / 7816 Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde Diğer Kişilerin Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması Somut olayda; trafik kazasında ölen kişinin kimliğinin soruşturma aşamasında belirlenememesi nedeniyle nüfus kaydında ölüm bilgisinin işlenemediği, sanık hakkında taksirle ölüme neden olma suçundan açılan dava sonucunda mahkemece sanığın mahkûmiyetine dair hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, ardından ölenin çocukları olduklarını söyleyen kişilerin Cumhuriyet Başsavcılığına başvurarak ölenin kimliğinin tespiti ile ölüm bilgisinin nüfus kaydına işlenmesini istediği, Cumhuriyet Başsavcılığı ölenin kimliğinin belirlenebilmesi bakımından moleküler genetik inceleme yapılmasına karar verilmesini istemişse de, Sulh Ceza Hâkimliğince soruşturma ve kovuşturma aşamalarının tamamlanmış olması nedeniyle bu istemin reddine karar verildiği, Adalet Bakanlığının da bu kararın kanun yararına bozulması için başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 31. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca; adli olaylarda ve kazalarda meydana gelen ölüm olaylarını nüfus müdürlüklerine veya Genel Müdürlüğe bildirme yükümlülüğünün Cumhuriyet Savcılıklarına ait bulunduğu, ölenin kimliğinin tespit edilememesi nedeniyle Cumhuriyet Savcılığının bu bildirimi soruşturma aşamasında yapamamış olmasının bu yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağı, ayrıca ölenin kimliğinin saptanabilmesi için moleküler genetik inceleme yapılması için 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 79. maddesi uyarınca hâkim kararına ihtiyaç bulunduğu, somut olayda yerel mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olması karşısında henüz kovuşturma aşamasının sonuçlanmadığı, bu durumda Cumhuriyet Başsavcılığının ölüm olayı ile ölenin kimliğini bildirme yükümlülüğünün halen devam ettiği ve ölenin kimliğinin tespiti ile ilgili işlemlerin Cumhuriyet Başsavcılığınca yerine getirilmesi gerektiği, ayrıca hakim kararı ile yapılabilecek işlemler bakımından ilgili merciden istemde bulunabileceği, o nedenle Sulh Ceza Hakimliğinin ret kararının yasal dayanaktan yoksun bulunduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle; kanun yararına bozma talebine dayanılarak düzenlenen tebliğnamedeki bozma isteği incelenen dosya kapsamına nazaran yerinde görüldüğünden, Zonguldak 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 02.07.2008 tarih ve 2008/217 değişik iş sayılı kararının CMK’nın 309. maddesi uyarınca bozulmasına, müteakip işlemlerin mahallinde yapılmasına, dosyanın gereği için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine, 01.07.2009 gününde oybirliği ile karar verildi. Yargıtay 5.Ceza Dairesi E: 2003/2103, K: 2003/4269 Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde Diğer Kişilerin Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması Irza geçmekten sanık Sercan Özdemir’in yapılan yargılanması sonunda, mahkûmiyetine dair Bursa 3. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 31.12.2002 gün ve 2002/317 Esas, 2002/432 Karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtay’ca incelenmesi sanık vekili tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı C. Başsavcılığından tebliğname ile daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü: Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya çıkarılması olduğuna göre; mağdurenin yargılama aşamasında ırzına geçen kişinin komşuları İhsan Tırpan adlı kişi olduğu yönündeki, açıklamaları ile olumlu veya olumsuz bir
Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde (CMK) konusunda detaylı bilgi için avukatofisi.gen.tr sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sonuç
Ceza Muhakemesi Kanunu 76. Madde (CMK) hakkında yukarıda sunulan bilgiler genel niteliktedir. Kişisel hukuki durumunuz için profesyonel avukat desteği almanızı öneririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda ne yapılabilir?
Konuya ilişkin olarak lisanslı bir avukattan hukuki danışmanlık almanız önerilmektedir.
Yasal süreç ne kadar sürer?
Yasal süreç, davanın türüne göre değişir. Birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
Hukuki danışmanlık almak neden önemlidir?
Her davanın kendine özgü koşulları vardır. Doğru strateji için uzman desteği kritik önem taşır.
⚠️ Yasal Uyarı: genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki tavsiye yerine geçmez.