AvukatOfisi Ekibi

Ceza Hukuku

Tarih: 07-04-2025

Gerekçeli karar, mahkemelerce Türk milleti adına verilen hükümlerin hangi hukuki nedene dayalı olarak verildiğinin detaylı olarak açıklandığı ve verilen hüküm ile somut olay arasındaki nedensellik bağının kurulduğu kararlara denir. Hukukumuzda, yargılama konusu bir uyuşmazlık hakkında sadece bir karar vermek yeterli değildir, aynı zamanda kararın nedenini açık bir şekilde belirtmek gerekir. Zira gerekçeli karar hakkı Anayasal bir haktır. Anayasamız “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır” diyerek bu kararların gerekçeli olma hususunu önemle vurgulamıştır. Bu sebepledir ki, kararlarda tatmin edici bir gerekçenin bulunmaması kesin hukuka aykırılık hali yani mutlak bozma sebebidir. Mahkemeler, yargılamaya ilişkin gerçekleştirmiş olduğu son duruşmada karar verirler.

Kişinin gerekçeli karara ulaşabilmesi aynı zamanda bir haktır. Gerekçeli karar hakkı, kişilere tanınan ve gerek Anayasa tarafından gerek de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından koruma altına alınan bir haktır. Gerekçeli karar hakkı, kişi hakkında verilen kararın ne sebeplerle verildiğinin öğrenmesine olanak tanıyan haktır. Kişi hakkında verilen kararda, kararın sebeplerinin gösterilmemesi gerekçeli kararın ihlali anlamına gelmektedir. Bu durumu yaşadığınızda, Anayasa Mahkemesi’ne başvuru hakkınız doğmaktadır. AvukatOfisi Ekibi olarak bu yazımızda; gerekçeli karar ne demektir, gerekçeli karar yazıldıktan sonra ne olur, davada gerekçeli karar yazıldı ne anlama gelir ve gerekçeli karardan sonra istinaf süresi ne kadar gibi soruların cevaplarını sizlere vereceğiz.

İlgili Makale: İnfaz Hesaplama

Makale İçeriği

Toggle

Gerekçeli Karar Ne Demek?

Gerekçeli karar; mahkemelerce Türk milleti adına verilen hükümlerin hangi hukuki nedene dayalı olarak verildiğinin detaylı olarak açıklandığı ve verilen hüküm ile somut olay arasındaki nedensellik bağının kurulduğu kararlara denir. Nitekim mahkemelerce gerekçeli olarak hüküm kurulması Anayasal bir zorunluluk olup gerekçesiz olarak hüküm kurulması ilgili hüküm açısından bozma nedeni olacaktır. Bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı hususu, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 141/3. maddesi ile hüküm altına alınmıştır.

Gerekçeli karar, yargılamayı yapan mahkemenin, yargılama sonunda vermiş olduğu hükmü hangi hukuki nedenlere dayanarak tesis ettiğini detaylıca açıkladığı, maddi vakalar ile sonuç arasında mantıksal bir bağ kurduğu karara denir. Uygulamada genellikle karardan belli bir süre sonra gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmektedir. Gerekçeli karar hususu, özellikle mahkemenin kararına karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulacağı durumda önem kazanmaktadır. Taraflar, bir üst mahkemeye başvururken başvuru sebeplerini dilekçelerinde göstermelidir. Bu sebeple mahkemenin kararının neden hukuka aykırı olduğu hususu yalnızca gerekçeli karar açıklandıktan sonra ortaya konabilecektir.

Gerekçeli kararda özellikle yargılama esnasında hükme esas teşkil eden deliller açıklanmalıdır. Hukuk yargılaması bakımından tarafların sunmuş olduğu belgeler, senetler veya mahkeme tarafından hazırlatılmış bilirkişi raporları bu aşamada önem kazanmaktadır. Ceza yargılamasında ise tarafların sunmuş olduğu her türlü delil hükme esas teşkil edebilecektir. Bu sebeple mahkeme gerekçeli kararında hangi deliller doğrultusunda karar verdiğini ve delilleri nasıl değerlendirdiğini açıklamak zorundadır.

EYT – Emeklilikte Yaşa Takılanlar

gerekceli karar nedir

Hukuk Yargılamasında Gerekçeli Karar

Hukuk yargılamasında gerekçeli karar, yazılı veya basit yargılama sonucunda mahkeme tarafından verilen kararın sebeplerinin açıklanması anlamına gelir. Hukuk yargılaması, tarafların iddialarına göre gerçekleştirilmektedir. Aynı zamanda taleple bağlılık ilkesi esas alınmıştır. Hakim, kendisinden talep edilenden daha fazlasına hükmedememektedir. Hukuk yargılamasında aynı zamanda bilirkişi raporları da önem arz etmektedir. Hakim, tarafların taleplerinin ve sunmuş oldukları delillerin değerlendirilmesi için genellikle bilirkişilere başvurmaktadır. Genellikle hakimler tarafından da bilirkişi incelemesinden sonra hazırlanacak rapor esas alınır.

Yargılama süresinde mahkemeye sunulan deliller ve tarafların beyanı ışığında bir karar verilir. Yukarıda da bahsedildiği üzere hukuk hakimi tarafların talepleriyle bağlıdır. Tarafların taleplerinden daha fazlasına karar veremez. Bu sebeple kararının hangi talebe dayandığını açıklamak zorundadır. Aynı zamanda tarafların taleplerinde ve ileri sürmüş olduğu iddialarda bulunan hukuka aykırılıkları da açık açık belirtmelilerdir. Hukuk yargılamasında gerekçeli karar hususu Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun beşinci kısmının birinci bölümünde düzenlenmiştir. İlgili hükümlere göre;

Gerekçeli kararda, hakimin dava hakkında vermiş olduğu kararının neden ve niçin verdiğini açıklar. Hukukumuzda, yargılama konusu bir uyuşmazlık hakkında sadece bir karar vermek yeterli değildir, aynı zamanda kararın nedenini açık bir şekilde belirtmek gerekir. Zira gerekçeli karar hakkı Anayasal bir haktır ve Anayasamız “bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır” diyerek bu kararların gerekçeli olma hususunu önemle vurgulamıştır. Bu sebepledir ki, kararlarda tatmin edici bir gerekçenin bulunmaması kesin hukuka aykırılık hali yani mutlak bozma sebebidir.

Ceza Yargılamasında Gerekçeli Karar

Ceza yargılaması hukuk yargılamasından farklıdır. Ceza yargılamasında taleple bağlılık söz konusu değildir. Re’sen araştırma ilkesi geçerli olup hakim tarafından delil toplanabilmektedir. Yargılamanın her aşamasında da taraflar istedikleri gibi iddialarını sunabilir ve iddialarını delillerle destekleyebilirler. Bu sebeple tarafların yargılama safhalarında daha çok serbestiye sahip oldukları söylenebilir. Aynı zamanda delil çeşitliliği sınırsızdır. Taraflar iddialarını ispatlamaya elverişli her şeyi delil olarak öne sürebilirler.

Bu sebeple ceza yargılaması sonucunda verilen kararın gerekçesi ayrıntılı olarak incelenmelidir. Gerekçeli kararda, kararın hukuka aykırı olarak elde edilmiş bir delile dayandığı anlaşılıyorsa üst mahkemeye verilecek dilekçede belirtilmelidir. Yargılama sonucunda verilen cezanın hangi hükümler uyarınca verildiği, cezada indirim sebepleri veya cezayı arttıran sebepler de ayrıntılı olarak yer almalıdır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nda da hükmün gerekçesi ve hüküm fıkrasının içereceği hususlar düzenlenmiştir. 232. maddeye göre;

İdari Yargılamada Gerekçeli Karar

İdari yargılama, uygulamada genellikle dosya üzerinden gerçekleşir. Davacının dava dilekçesi sonunda davalı idarenin savunma yapması beklenir. Tarafların iddialarının ve savunmalarından sonra dosya üzerinden yapılacak inceleme ile karar verilir. Tarafların talebi halinde duruşma açılması zorunludur. Dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda verilecek karar, genellikle gerekçeli olarak açıklanmaktadır.

İdari yargılama bakımından da yukarıda açıklanan unsurlar geçerlidir. Ancak idari yargıda uygulanacak kurallar içtihat sonucunda oluşturulmaktadır. Bu durum özellikle yüksek mahkemeler tarafından verilen kararların neredeyse kanun niteliğinde olması anlamına gelmektedir. Yüksek mahkemelerin ilgili kararları ise hukuki ilkeler uyarınca verilmektedir. Bu sebeple idari yargıda da kararın hangi ilke ve esaslar neticesinde verildiği, hangi içtihadi kurallardan yararlandığı belirtilmelidir. İdari Yargılama Usulleri Kanunu’nun 24. maddesinde kararda belirtilmesi gereken hususlar hüküm altına alınmıştır. Hükme göre;

gerekceli karar yazildi

Gerekçeli Kararda Neler Bulunmalıdır?

Gerek öğretide gerek yargı kararlarında gerekçeli kararda bulunması gereken unsurlar tartışma konusu olmuştur. Özellikle gerekçeli kararın tarafları tatmin edici derece oluşmuş olduğunun kabulü için birtakım unsurların bulunması gerekmektedir. Bunlar;

Gerekçeli Mahkeme Kararı Nasıl Yazılmalıdır?

Gerekçeli Karar Yazıldı Ne Demek?

E-devlet, Türkiye’de vatandaşların ve kurumların resmi işlemlerini elektronik ortamda gerçekleştirmelerine olanak tanıyan bir hizmettir. Bu hizmet sayesinde, vergi ödemeleri, belediye işlemleri, sağlık raporları ve daha birçok resmi işlem online olarak yapılabilmektedir. Gerekçeli karar ise hukuk alanında kullanılan bir terim olup, bir kararın arkasında yatan nedenlerin ve gerekçelerin yazılmasıdır. Gerekçeli karar yazılması halinde UYAP’ta avukat veya vatandaşlarca yapılacak sorgulama sonucu görülebilecek olup ilgili sorgulamada “gerekçeli karar yazıldı” şeklinde uyarı çıkar. Bu ifade, gerekçeli kararın ilgili mahkemece yazılarak UYAP’a kaydedildiği ve taraflarca görülebileceği anlamına gelmektedir.

Bu ibareyi mahkemede davası olan kişiler sık karşılaşır. Bu ibare aynı zamanda e-devlet üzerinde gerekçeli karar yazıldı olarak belirtilir. Bu ibareyi gördüğünüzde mahkeme tarafından dava sonuca ulaştığı ve mahkeme kararının yazıldığı anlamını anlayabilirsiniz. Ancak belirtmek gerekir ki, ilgili karar taraflara tebliğ edilmeden kesinleşmeyecektir.

İşbu metin konunun genel hatlarıyla açıklanması için hazırlanmış olup, süreçlerin olayın somut özelliklerine göre yürütülmesi gerektiğinden, hak kaybının yaşanmaması adına “gerekçeli karar yazıldı” uyarısını görmeniz durumunda uzman avukattan dava ve danışmanlık hizmet almanızı tavsiye ederiz.

Gerekçeli Karar Ne Zaman Açıklanır?

Mahkemenin olaya ilişkin vermiş olduğu nihai karar yargılamanın sonunda açıklanmaktadır. Ancak yukarıda da açıklandığı üzere yargılamanın son aşamasında hakimlerin kararda dayanılmış olduğu gerekçeleri belirtmesi zordur. Bu sebeple kararın gerekçeli hali karardan belli bir süre sonra taraflara tebliğ edilir. Gerekçeli kararın tebliğ süresi değişmekle beraber ceza yargılamasında

Gerekçeli Kararın Kısa Karara Uygun Olmaması

Yukarıda da açıklandığı üzere, genel olarak kararın gerekçeli hali v kısa hali arasında zaman farkı olmaktadır. Uygulamada mahkemeler tarafından ilk olarak kararın kısa hali, sonrasında gerekçeli hali açıklanır. Aralarında zaman farkı olması sebebiyle kararın gerekçeli hali ile kısa hali arasında fark olduğu görülebilmektedir. Bu durum hukuka aykırıdır. Mahkemenin tefhim ile açıklamış olduğu kararın kısa hali il gerekçeli olarak açıklanan hal arasında fark bulunmamalıdır.

Gerekçeli karar ve kısa karar arasında farklılık bulunması genel olarak kamu düzenine aykırılık teşkil etmektedir. Kişilerin mahkemelerin vermiş olduğu kararlara olan güvenini sarsmaktadır. Bu sebeple Yargıtay tarafından da bozma sebebi olarak görülmektedir. Nitekim sonradan mahkeme tarafından kısa kararın hukuka aykırı olarak verildiği fark edilse dahi, gerekçeli karar kısa karara uygun olarak hazırlanmalıdır.

Gerekçeli kararın ne zaman yazılacağı davanın hangi mahkemenin görev alanına girdiğine göre değişmektedir. Ceza mahkemelerinde görülen davalarda, hükmün verildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde gerekçeli kararın hazırlanması gerekir. Hukuk mahkemelerinin görev alanına giren davalarda ise gerekçeli kararın hazırlanma süresi bir aydır. İdare ile vergi mahkemelerinde de yine bu süre bir ay olarak belirlenmiştir.

Hukuka Aykırı Sayılabilecek Gerekçeli Karar Nasıl Olur?

Gerekçeli Karar Ne Zaman Tebliğ Edilir?

Gerekçeli karar verildiği ve imzalandığı tarihten itibaren ivedilikle taraflara tebliğ edilmelidir. Taraflara tebliğin gerçekleştirilmesi özellikle taraflar bakımından sürelerin başlangıcını sağlamaktadır. Taraflara tebliğ için kanunda genel olarak bir süre öngörülmemiştir. Taraflara tebliğ, mahkeme kalemleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Mahkeme tarafından verilen kararlar, kararı veren hakim veya hakimler tarafından imzalanır ve tebliğ edilmek üzere mahkeme kalemlerine gönderilir.

Mahkeme kalemlerine gönderilen kararlar sırayla tebliğ edilmektedir. Gerekçeli kararların tebliği için kanunda net bir süre öngörülmemiştir. Bu sebeple süreçlerin uzaması durumuyla karşılaşılabilmektedir. Uzayan süreçler sonucunda mahkeme ile iletişime geçip gerekçeli kararın tarafınıza tebliğ edilmesini talep edebilirsiniz. Ceza mahkemelerinde gerekçeli karar yazıldıktan hemen sonra taraflara tebliğ edilir. Hukuk mahkemelerinde kural olarak taraflar talep etmedikçe gerekçeli karar tebliğ edilmez.

Gerekçeli Karar Hakkında Emsal Yargıtay Kararları

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 30.05.2023 tarihli ve 2023/8877 E., 2023/8071 K. sayılı kararı

2709 sayılı … Cumhuriyeti Anayasası, yargılamanın açıklığı ilkesini kabul etmiştir. Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Kanun’un 294 ve devamı maddelerinde hükmün nasıl tesis edileceği ve sonrasında kararın nasıl yazılacağı etraflıca düzenlenmiştir. Yargılamanın açık bir şekilde yapılması, tesis edilen hükmün açıkça belirtilmesi esastır. Bu nedenle hükmün açık, anlaşılır, infaz edilebilir şekilde tesis edilmesi ve en önemlisi sonradan yazılacak gerekçeli kararın, kısa karara uygun olması gerekmektedir. Aksi hâlde, yargılamanın açıklığı ilkesi, dolayısıyla kamu vicdanı zedelenmiş ve mahkeme kararlarına … sarsılmış olacaktır. Nitekim Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 10.04.1992 tarihli ve 1991/7 Esas, 1992/4 Karar sayılı kararında da kısa karar ile gerekçeli kararın çelişkili olmasının bozma nedeni sayılacağı içtihat edilmiştir. Somut uyuşmazlıkta; Bölge Adliye Mahkemesince 22.03.2023 tarihli duruşmada taraflara tefhim edilen kısa karar ile gerekçeli kararın hüküm fıkrasında hüküm altına alındığı belirtilen fazla çalışma alacağı miktarı tamamen farklı olup kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki oluşturulmuştur. Ayrıca Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde dava konusu alacaklara %30 oranında yapılan indirimin dosya kapsamına uygun olduğu ifade edildiği hâlde gerekçeli kararın hüküm fıkrasında fazla çalışma alacağından %40 oranında uygun indirim yapıldığı belirtilerek gerekçeli karar ile hüküm fıkrası arasında da çelişki oluşturulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 12.10.2023 tarihli ve 2022/3834 E., 2023/7474 K. sayılı kararı

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve Kanun’a uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, suça sürüklenen çocuk müdafinin ve katılan … vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir.

Avukat AvukatOfisi Ekibi

AvukatOfisi Ekibi, AvukatOfisi Ekibi Bürosu’nun kurucusudur.

Avukat AvukatOfisi Ekibi

, lise eğitimini Bursa Polis Koleji’nde tamamladıktan sonra yüksek öğrenimine Ankara Polis Akademisi’nde başlamış ve 2011 yılında ayrılmıştır. Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne başlayarak başarı bursu ile üç yılda dönem ikincisi olarak mezun olmuştur.

Sıkça Sorulan Sorular

S1. Gerekçeli Karar Hukuk ve nedir?

Gerekçeli Karar Hukuk ve hakkında yasal süreç ve dikkat edilmesi gerekenler için avukatınıza danışmanız önerilir.

S2. Gerekçeli Karar Hukuk ve nasıl yapılır?

Gerekçeli Karar Hukuk ve süreci, ilgili kanun hükümlerine göre şekillenir ve her dosya özgündür.

S3. Gerekçeli Karar Hukuk ve ne kadar sürer?

Hukuki süreçlerin süresi, dosyanın karmaşıklığına ve mahkeme takvimine bağlıdır.

S4. Gerekçeli Karar Hukuk ve masrafı ne kadardır?

Hukuki süreç masrafları, davanın türüne ve süresine göre değişiklik gösterir.

S5. Gerekçeli Karar Hukuk ve için hangi belgeler gerekli?

Gerekli belgeler davanın türüne göre farklılık gösterir; detaylı bilgi için avukatınıza başvurunuz.

S6. Gerekçeli Karar Hukuk ve zorunlu mudur?

Hukuki süreçlerde profesyonel destek almak, hak kayıplarını önlemek açısından önemlidir.

Hukuki tavsiye değildir. Herhangi bir konuda bilgi almak istiyorsanız mutlaka avukatınıza danışmanız gerekmektedir.

AVUKATI ARA